GroenLinks loopt op eieren in deze 'zeer existentiële zaak'

GroenLinks is nu acht weken in de ban van de strijd tegen Osama bin Laden en het Taliban-regime. Met de ineenstorting van de Twin Towers realiseerde ieder fractielid zich dat na Kosovo weer een nieuwe periode zou aanbreken die een wissel zou trekken op de onderlinge solidariteit....

Van onze verslaggever Jan Hoedeman

Bij cruciale wendingen in het oorlogsnieuws wordt een extra fractievergadering bijeengeroepen. CNN en BBC worden intensief bekeken, contacten met de Europese zusterpartijen zijn frequent.

Daarnaast wordt er druk gecommuniceerd met de buitenwereld, soms via mailings, soms via Kamerdebatten.

Fractieleden venten op spreekbeurten en partijbijeenkomsten het standpunt uit: van geclausuleerde steun, accent op humanitaire, diplomatieke en politieke actie naar kritiek op de clusterbom tot het zich uiteindelijk distantiëren van de bombardementen op de dag dat Kabul viel.

'Voor veel GroenLinksers is het een zeer existentiële zaak', zegt het oudste fractielid Corrie Hermann. 'Er is nogal eens de neiging al het andere opzij te schuiven, maar we zijn ook gekozen om de strijd tegen de armoede voort te zetten.'

Het is een moeizaam proces. Fractielid Hugo van der Steenhoven: 'Het kost heel veel tijd om elkaar in de waarde te laten. Maandenlang gaat het over Afghanistan, terwijl milieu en verkeer ook belangrijk zijn. Maar we pikken het van elkaar.'

Partijvoorzitter Miriam de Rijk ziet een groot verschil tussen de steun aan de Kosovo-acties en de benadering van Afghanistan. 'In Kosovo vond genocide plaats, dat noopte tot onmiddellijke actie, dat mocht geen minuut langer duren. Nu kun je vraagtekens zetten of grootschalige bombardementen op steden leiden tot uitschakeling van internationaal terorrisme', aldus De Rijk.

Woelige weken waarin het soms hoog tijd is om even de horloges gelijk te zetten buiten het Binnenhof. Vorige week vrijdag gebruikte het elftal van GroenLinks het diner in een restaurant op het Utrechtse Jansdam.

Er viel wel wat te bespreken. Zo was er de media-exposure van dissident Tom Pitstra die niet goed viel. De steun van de fractie aan de strijd tegen het internationale terrorisme werd geëvalueerd. De bepleite bombardementspauze in groen Europees verband, geïnitieerd door GroenLinks, werd duidelijk niet gehonoreerd.

De bombardementen leken niet meer proportioneel. Er was kritiek geuit op de bombardementen in de steden en op Zuid-Afghanistan, maar verdere steun aan de acties kwam steeds meer op de tocht te staan.

Het oorlogskwartet, bestaande uit Paul Rosenmöller, Farah Karimi, Marijke Vos en Ab Harrewijn, zou daar het weekeinde over doorpraten.

De harde kritiek van andere fracties op de openlijk beleden zieleroerselen van GroenLinks gleed de fractie langs de rug af. De dalende peilingen in feite ook, het kon niet altijd lente zijn. De verklaring werd gevonden in een cumulatie van gebeurtenissen: de roerige zomer rond de stervende en weer opgestane Tara Singh Varma, en de dreigende recessie die het electoraat nu eenmaal behoudender maakt.

Er bleek wederom irritatie over de paginagrote interviews van Pitstra, spreekbeurten waarin het leek of hij oppositie voerde tegen de fractie. Het opzeggen van de steun van Ineke van Gent, enkele weken later, leidde tot postzegelgrote berichtjes in de kranten. Zo kon het dus ook. Was dat nu de bedoeling van de gewezen rode senator? Er werd afgesproken dat hij twee weken radiostilte zou bewaren.

De verbazing was dan ook groot dat Pitstra zich afgelopen dinsdag voor het raam van de fractiekamer, ten overstaan van zijn collega's, liet interviewen door Den Haag Vandaag. Wat vond Pitstra ervan dat de fractie de bombardementen niet meer steunde?

Pisnijdig werden GroenLinksers toen zij teruglazen dat Pitstra over de koerswending citaten afscheidde als: 'Er ging een zucht van verlichting door de partij.' De suggestie dat de fractie eindelijk naar de overwinnaar Pitstra had geluisterd, viel niet in goede aarde.

Pitstra, die voor dit artikel niet bereid was tot commentaar, wordt beschouwd als president van de eenmans-BV Pitstra Vooruit. In de fractie wordt zijn optreden gezien als dat van iemand die destructief de harmonie in de fractie belaagt om zichtbaar te zijn voor de pacifisctische stroming in de partij.

Kamerleden lopen op eieren als ze iets over hem zeggen. 'Over het algemeen doen we het onderling goed', zegt Van der Steenhoven, 'soms is het even wat minder.' Vergoelijkend zegt Corrie Hermann: 'Als je zoals Tom later in een fractie komt, dan is dat niet altijd even gemakkelijk.' Ineke van Gent: 'Als je het niet eens bent met de rest van de fractie, dan past je enige bescheidenheid.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden