GroenLinks is onthoofd en verdeeld

De chaos is compleet. Na het aftreden van Sap is het hele partijbestuur van GroenLinks zaterdag afgetreden.

VAN ONZE VERSLAGGEVER GIJS HERDERSCHEÊ

UTRECHT - Na het vertrek van partijleider Jolande Sap, voorzitter Heleen Weening en alle andere bestuursleden, is de partij volledig onthoofd en diep verdeeld. Begin volgend jaar moeten de leden op een partijcongres een nieuw bestuur kiezen. Dan zal ook een evaluatie over de implosie van de partij worden besproken.

Het is de uitkomst van de 'partijraad' zaterdag in Utrecht. Die raad wordt gevormd door zo'n tachtig leden die regio's, steden en werkgroepen vertegenwoordigen. Oorspronkelijk zou de verkiezingsnederlaag besproken worden, maar na het vertrek van Sap, vrijdag, stond de crisis in de partijleiding centraal.

Al voor aanvang klonk zaterdag veel kritiek op het partijbestuur. Dat sprak vlak na de verkiezingsnederlaag van 12 september nog het vertrouwen uit in Sap. Eind vorige week werd dat nog alsnog opgezegd, tot verbazing van veel leden. Uit een reconstructie van de Volkskrant blijkt dat Weening al op 14 september spijt had van haar steun aan Sap. Op 15 september zegde zij intern het vertrouwen in de partijleider al op.

Weening trok zaterdag meteen de angel uit de bijeenkomst met de mededeling dat ook zij en de rest van het bestuur vertrekt. De aanvankelijke steun voor Sap noemde zij 'een inschattingsfout'. Weening: 'Het is een vergissing geweest om zo snel tot een conclusie te komen over hoe het verder moest.'

De achterban reageerde zaterdag verdeeld op het vertrek van het bestuur. Een deel van de zaal applaudiseerde, maar zeker een kwart van de leden hield de armen strak over elkaar en keek stuurs voor zich uit. Alleen Bram van Ojik, oudgediende, lid van de Tweede Kamer en gedoodverfd opvolger van Sap als fractieleider, doorbrak de tweespalt even toen hij de afgelopen weken evalueerde. Voor zijn dankwoord aan Sap oogste hij massaal applaus. 'Ik heb van nabij gezien hoe hard het gespeeld wordt in de politiek. Er was een impasse ontstaan die doorbroken moest worden. Het gaat niet om schuld maar om verantwoordelijkheid nemen. Jolande Sap heeft grote betekenis gehad voor GroenLinks.'

Op vragen vanuit de zaal weigerde Van Ojik verdere toelichting te geven. 'Maandag hebben we fractievergadering. Dan kiezen we een nieuwe voorzitter. Daarna zullen we proberen alle vragen te beantwoorden.'

In haar verklaring voor haar handelen, beklemtoonde Weening dat zij weliswaar geen erg rechte koers heeft gevaren maar dat zij zeker niet alleen stond in haar twijfels over het functioneren van Sap. 'Bij mij persoonlijk was er onvoldoende vertrouwen in het leiderschap van Jolande. Dat vertrouwen was ook afwezig bij de mensen die met haar moesten werken. Jullie zien niet alles wat er is, maar we hebben met elkaar de verantwoordelijkheid genomen om dat uit te spreken.'

In de wandelgangen heerste vooral mededogen met Sap. 'Die had een beter lot verdiend.' Maar veel partijleden willen nu vooral zo snel mogelijk weer vooruitkijken, om te beginnen naar het partijcongres begin 2013. Daar zal het rapport van partycoryfee Andrée van Es worden besproken over de verkiezingsnederlaag. 'Dat moet ook gaan over de positionering van de partij: waar staan we voor', aldus een afgevaardigde.

Van Ojik kan zich er niet over opwinden. 'Ik schreef in 2007 zo'n rapport over drie verkiezingen waar we toen verlies hadden geleden. Een boel aanbevelingen hadden veel ellende kunnen voorkomen. Als ze waren uitgevoerd.'

Geen plan B

Hoewel binnen GroenLinks weken werd aangestuurd op de val van Jolande Sap is niet nagedacht hoe het daarna verder moest.

De vier Kamerleden van GroenLinks maken maandagmorgen uit wie Sap als fractievoorzitter opvolgt. De keus is dus beperkt. Linda Voortman (33), de afgelopen jaren woordvoerder zorg, komt in de Kamer als opvolger van Sap. Zij heeft niet de ambitie fractievoorzitter te worden in tegenstelling tot Liesbeth van Tongeren (54) maar die ontbeert draagvlak. Dat ligt anders bij Jesse Klaver (26) die in Den Haag gezien wordt als groot politiek talent. Maar hij wil zijn nek nu nog niet uitsteken. Daarmee wordt Bram van Ojik (57) de logische opvolger als tussenpaus. Hij was als nummer 2 op de lijst binnengehaald om als chief whip in de fractie te fungeren. In de jaren negentig was hij al eens Kamerlid en binnen de partij heeft hij zijn sporen verdiend.

De leden op de partijraad willen graag een open verkiezing voor fractievoorzitter en politiek leider. Maar dat kan niet. De fractie kiest zelf haar voorzitter en dat kan alleen iemand zijn die in de Kamer zit. In theorie kan iemand die op de lijst stond alsnog in de Kamer komen als iedereen die voor hem op de lijst stond, opstapt. Dan zou het kunnen gaan om Kathalijne Buitenweg (42), die voor GroenLinks in het Europees Parlement zat en de afgelopen twee keer het verkiezingsprogramma schreef. Zij was nummer 40 op de lijst. Buitenweg heeft echter herhaaldelijk aangegeven de functie niet te ambiëren en haar partner Maarten van Poelgeest, GroenLinks-wethouder in Amsterdam, bevestigde dat zaterdag nog eens.

Wie de partij moet gaan leiden is totaal onduidelijk. Nu zwaait de toezichtsraad van de vereniging GroenLinks de scepter. Kandidaten voor het interim-bestuur kunnen zich tot dinsdag melden.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden