GROENHART GANZENGEVOEL

Het is een stralende dinsdagochtend en ik sta op een dijk in de Ooijpolder om iets te leren over het leven van de grauwe gans. In de verte vliegt de lente binnen in de vorm van een lange sliert kraanvogels die noordwaarts trekt, in de uiterwaarden staan een paar grauwe ganzen op een dun laagje ijs. In het water blinken bijna tweeduizend kolganzen in het zonlicht - zij maken zich ook op voor vertrek naar het noorden om te broeden - alleen de grauwe ganzen, die in Nederland broeden, blijven achter.


Zo ook het koppel IBE en JSN, die allebei een groen nekbandje hebben met een unieke code. 'Als je IBE ziet, dan kan JSN nooit ver weg zijn,' zegt Berend Voslamber, die sinds 1997 al honderden grauwe ganzen in de Ooijpolder heeft geringd voor SOVON Vogelonderzoek.


IBE en JSN vormen al jaren een paar. Want ganzen zijn trouwe beesten, ze vormen een koppel voor het leven. Nou ja, meestal dan. Voslamber heeft meegemaakt dat van paartjes die al jaren samen zijn, een van de twee partners soms opeens een paar weken weg was en dan in een andere groep ganzen werd aangetroffen. Echtscheiding komt sporadisch voor en nu Voslamber toch bezig is: hij heeft ook incest geconstateerd.


In de Ooijpolder is iets bijzonders aan de hand. Terwijl in de rest van Nederland het aantal grauwe ganzen nog altijd toeneemt, stabiliseert de populatie zich hier. Dat is interessant, omdat door boeren vooral de tegen de 250 duizend grauwe ganzen die na de winter in Nederland blijven als een probleem worden ervaren. Ze eten en vertrappen hun gras en gewassen, zo is kortweg de klacht. Vandaar dat de boeren ieder jaar miljoenen euro's aan schadevergoeding ontvangen. Daarnaast worden de ganzen bestreden, door afschot, door vergassing, door verjaging, door het vernielen of bewerken van hun eieren.


Het helpt allemaal niets. Berend Voslamber spreekt van gehannes met ganzen dat 'handenvol geld kost tot in lengte van dagen' en 'averechts werkt' omdat domme ganzen doodgaan, maar slimme ganzen almaar creatiever worden. 'Er ligt een hoge evolutionaire druk op de ganzen.'


En intussen lopen de emoties hoog op. Toen drie jaar geleden meer dan vijfduizend ganzen werden vergast op Texel spraken de tegenstanders van 'moordeiland' en van het Vernichtungslager op Texel. De ganzen werden gevangen onder de huilende ogen van faunabeschermers. Ik probeerde destijds een standpunt te vinden in het midden, maar het is lastig het midden te vinden tussen doodmaken of niet doodmaken.


In de Ooijpolder gaat het beter doordat, volgens Voslamber, natuurlijke mechanismen functioneren. Zo lopen hier voldoende vossen. Ganzen bedenken zich wel twee keer voor ze gaan broeden als ze vossen in de buurt weten. Voslamber: 'Het zou al behoorlijk helpen als we niet zo gigantisch op vossen zouden jagen.'


En de Ooijpolder is aan het verruigen. De (voormalige) weilanden worden niet meer bemest en gemaaid. Dat is elders wel anders. Voor ganzen is Nederland een paradijs omdat er naast veel water en rietmoerassen in natuurgebieden volop voedsel is in de vorm van Engels raaigras, dat overal en altijd onnatuurlijk hard groeit op overbemeste weilanden. De situatie is zozeer ideaal voor ganzen dat de enige manier om de populaties binnen afzienbare tijd effectief te verminderen een massaslachting is, zoals de provincie Zuid-Holland dit jaar voornemens is.


Nou ja, er is dus ook de natuurlijke manier. Dat vergt enige tijd, maar er komt een moment dat de populaties afvlakken. Voslambers voorkeur is wel duidelijk. 'Ik vind het pijnlijk, de jacht. Ganzen hebben een gezinsleven, ze kennen elkaar hartstikke goed. Ik zie ganzen wegkwijnen als hun partner wordt afgeschoten.'


Hij maakte één keer van nabij mee hoe de ganzen werden gevangen om te worden vergast. Hij mocht een aantal ganzen ringen, die werden vrijgelaten. Hij zag hoe jonge ganzen werden vertrapt in de volle vangkooien. Sindsdien vertikt hij het om erbij te zijn, zegt hij. 'En daar begrijpen die provincies dan niets van.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden