Groen zonder Links

'Zo mooi als het vroeger was, is het nooit geweest', zeggen ze wel. Voor GroenLinks, de politieke partij met als motto 'Zin in de Toekomst', dreigt het omgekeerde: zo mooi als de toekomst leek, zal het nooit worden.


De partij verloor vier maanden geleden meer dan de helft van haar zetels. Waar in Duitsland 'Die Grünen' bij de komende verkiezingen een sleutelrol spelen, laten de Haagse machthebbers de Groene Kamerleden links liggen.


Volgend jaar zijn er alweer gemeenteraads- en Europese verkiezingen. De commissie die onder voorzitterschap van Nel van Dijk het dramatische zetelverlies onderzocht heeft daarom snel haar conclusies getrokken.


Brengt dit rapport de partij, zoals de titel suggereert, 'Terug naar de Toekomst'? Een toekomst die er twee jaar geleden nog zo zonnig uitzag, de donderwolken van Kunduz, Mariko Peters en Tofik Dibi ver achter de horizon? Van Dijk c.s. constateren dat de kiezer zijn vertrouwen niet wilde schenken aan een ruziënde fractie en partij. Maar ook de inhoud schoot tekort, er was 'onduidelijkheid over de koers van de partij'.


GroenLinks wilde te veel: niet alleen groen zijn, maar ook nog eens internationaal, sociaal en tolerant. Gevolg: een 'stapeling van onderwerpen die elk een deel van de kiezers kunnen afstoten'. Na Kunduz en het morrelen aan de ontslagbescherming bleven alleen de taaiste aanhangers over.


En dat terwijl het al lastig blijkt om kiezers te overtuigen van het nut van een duurzamer samenleving. Zeker als je het, zoals de commissie-Van Dijk aanbeveelt, vertaalt 'naar de dagelijkse praktijk van potentiële kiezers'. Het afschaffen van de reiskostensubsidie, gratis water in de horeca en plassen onder de douche bleken geen grote aantrekkingskracht uit te oefenen op de kiezer.


Toch willen de leden dat groen meer prioriteit krijgt. Ook Van Dijk wil dit 'unique selling point' uitventen door het te verbinden aan tastbare dingen als voedsel, natuur, dierenwelzijn en de fiets. De partij moet de groene koplopers aan zich binden, een nieuwe maatschappelijke beweging waarvoor GroenLinks nu niet de vanzelfsprekende woordvoerder in Den Haag en Brussel is.


Hier wordt echter niet de conclusie aan verbonden dat de partij zich het komend jaar moet concentreren op het groene verhaal. De aanbeveling is juist om ook het interne debat te voeren over andere 'beeldbepalende issues'.


Nu mag het denken nooit stilstaan. De huidige crisis kan een reden zijn om de liberale lijn die Halsema inzette te heroverwegen. Maar dat heeft geen haast. De huidige sociale en internationale standpunten van GroenLinks vallen keurig binnen het speelveld van mogelijke coalitiepartners.


Wat levert het op om dergelijke lastige kwesties uitgebreid te bediscussiëren? Elke uitkomst gaat wel ten koste van een bepaalde groep, zijn het niet de mensen met de vaste baan dan wel de zzp'ers. Benadeelden die zich kunnen voegen bij de talrijke reeds eerder 'afgestoten' kiezers.


Juist nu, na een smadelijke verkiezingsnederlaag en zonder een populaire leider met uitgesproken ideeën, dient de kans zich aan om de partij het heldere profiel te geven waar de kiezer behoefte aan heeft.


Waarom niet 'Links' schrappen? Gewoon Groen, net als de succesvolle Duitse collega's ('Die Grünen'), de Belgische ('Groen'), de Franse ('Les Verts') en de Engelse ('The Green Party')?


Van Dijk noemt links, net als groen, een 'onbetwistbare kernwaarde' van de partij. De vaak onaangename en nog altijd onbesliste discussie over de 'sociale kwestie' toont echter dat 'links' binnen de partij alles behalve onbetwist is.


Sociaal, internationaal en tolerant zijn onmiskenbaar GroenLinkse waarden. Maar wat dat betekent voor de arbeidsmarkt, gezondheidszorg en internationale veiligheid blijft onderwerp van discussie. Ze bieden daarmee niet het onderscheidende en stabiele baken waar de kiezer in de woelige electorale baren naar op zoek is.


De vier resterende Kamerleden zullen de komende jaren hun handen vol hebben aan het neerzetten van een overtuigend groen profiel. Aan het leggen van verbindingen met de groene vernieuwers die juist wars zijn van partijpolitiek.


Het laatste wat ze daarbij kunnen gebruiken zijn treinritten naar de uithoeken van het land om daar - kiezers afschrikkende - discussies te voeren over de 'sociale kwestie' en militaire, danwel humanitaire, missies.


De gedroomde toekomst vereist een eenvoudig advies: 'Terug naar Groen'.


RENS VAN TILBURG

is econoom.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden