Groen stoomt schoon

DE AMERIKAANSE STOMERIJKETEN HANGERS WAST MET CO2 MILIEUVRIENDELIJK EN REUKLOOS. ALLEEN DE STOMERIJBRANCHE IS NOG NIET OVERTUIGD...

Het colbertje, vers uit de wasmachine van stomerijketen Hangers ruikt nergens naar. Dus ook niet naar die irritante geur die om elke dry cleaning hangt. De nieuwe keten, overgewaaid uit de Verenigde Staten, reinigt textiel in vloeibaar kooldioxide (CO2), als alternatief voor het oplosmiddel per dat de meeste stomerijen gebruiken. Reukloos en probleemloos voor het milieu.

'Geeft u om uw kleding, laat deze dan vooral niet chemisch reinigen', jut Hangers de stomerijwereld op. Alsof die al niet genoeg te lijden heeft: steeds minder mensen brengen hun vuile goed naar de stomerij omdat ze het liever thuis in de machine gooien.

Een extra klap voor de branche is het gegeven dat de wasvloeistof per slecht is voor mens en milieu. Per (perchloorethyleen) is een gechloreerde koolwaterstof, een snelverdampende vloeistof (bij kamertemperatuur). Een breed assortiment van vlekken lost er in op. Bij het wassen met per wordt geen water gebruikt, vandaar het begrip dry cleaning.

Per is niet alleen milieuonvriendelijk, maar vermoedelijk ook kankerverwekkend. De afgelopen jaren zijn de milieueisen verscherpt om te voorkomen dat werknemers er tijdens het wasproces te veel van binnenkrijgen. Dampdichte wanden en vloeren voorkomen dat per weglekt naar het grondwater.

Over twee jaar worden de milieumaatregelen verder aangescherpt, en dat kost de stomerijen veel geld. Een geschikt moment om over te schakelen op een alternatief: het wassen met milieuvriendelijk vloeibaar kooldioxide.

De eerste commerciële CO2-wasmachine in Nederland draait sinds een paar weken in een fabriekshal in Amersfoort. Zes nieuwe winkels van Hangers in de regio Gooi-Eemland brengen er hun textiel heen om te reinigen. Tegen de zomer zijn dat er twaalf, verwacht Hangers, dat zich ook afficheert als 'de groene stomerij'. Twintig winkels op een reisafstand van een half uur kunnen worden bediend (dat is driehonderdduizend kilo textiel per jaar).

In de Verenigde Staten zijn de afgelopen jaren zestig winkels van de nieuwe franchiseketen geopend, die is gebaseerd op één centrale wasserij. Die werkwijze staat haaks op de Nederlandse situatie waar elke stomerij zijn eigen apparaat heeft en ter plekke reinigt. Een Hangers-winkel is eigenlijk niet meer dan een innameloket.

Het basisprincipe van wassen is steeds hetzelfde: in een wastrommel wordt vuil textiel intensief in contact gebracht met een vloeistof (water, per of kooldioxide). Vuil lost daar in op. Er worden stoffen (zepen, reinigingsversterkers) aan toegevoegd die vuil losmaken van textielvezels, en stoffen die voorkomen dat het weer daarop neerslaat. Door de wastrommel rond te draaien, schudt het textiel flink door elkaar, waardoor vuil wat makkelijker los zal laten.

Een CO2-wasser lijkt veel op de machine thuis. Het verschil is de complexiteit van de draaitrommel. In de CO2-machine zit een stalen drukvat dat bestand is tegen hoge druk. Nadat alle lucht uit het vat is gezogen, wordt kooldioxide in het stalen vat gepompt. Bij de gebruikte druk is die vloeibaar.

Vet-en olievlekken lossen goed op in vloeibaar CO2, bier-en urinevlekken minder. En bij wassen met CO2 hebben de textielvezels mechanisch meminder te verduren dan bij per of water. Het textiel slijt daardoor minder, en de stof voelt na het wassen zachter aan, zegt Paul Stoffels, directeur van Hangers Nederland.

Niet alle textielstoffen of soorten vuil lenen zich voor deze methode. CO2-wassen stelt hoge eisen aan het voortraject. Vlekken moeten eventueel worden voorbehandeld. Kleding die niet in de CO2-wasser kan, gaat naar de waterwasser. 'Is de voorselectie goed, dan is er goed te reinigen met CO2. Dat geldt met name voor tere weefsels en representatieve kleding', stelt Stoffels.

De stomerijbranche twijfelt aan de techniek en neemt een afwachtende houding aan. Stomerijen zijn vaak kleine familiebedrijven met eigen reinigingsapparatuur. Die hebben weinig investeringsruimte.

Palthe, met 43 filialen de grootste stomerijketen in Nederland, heeft enkele jaren geleden meegedaan aan een onderzoek naar de CO2-techniek. 'Door hoge initiële investeringen past deze techniek niet bij ons, we laten de bruikbaarheid van een ander alternatief voor per onderzoeken', zegt Palthe-directeur Marcel Camminga.

'De techniek is veelbelovend maar vergt hoge investeringen en het reinigingsresultaat is nog onvoldoende. Niet alle textiel is met CO2 te reinigen', meent Peter Wen-Wennekes van Netex, de overkoepelende organisatie van textielreinigers. Netex, met 450 stomerijen als lid, heeft de afgelopen jaren 600 duizend euro uitgegeven aan onderzoek dat deels onder supervisie van TNO is uitgevoerd. Wennekes: 'Sterk vervuild textiel is er moeilijk mee schoon te krijgen. Vuil is met CO2 vaak niet los te krijgen. Geschikte detergenten, duswasmiddelen, ontbreken nog. Meer onderzoek is nodig om betere te kunnen ontwikkelen.'

De projectleider van het onderzoek, voormalig TNO-medewerker Walther den Otter, reageert optimistischer: 'Er zijn de afgelopen jaren allerlei reinigingstoffen beproefd en ontwikkeld. CO2-wassen is sterk verbeterd en in het algemeen vergelijkbaar met het wassen met per, zeker als de textielselectie zorgvuldig is.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden