Nieuws Belastingontwijking

Groen licht voor ‘nieuw belastingtijdperk’ voor multinationals

De handschoenen gaan uit in de strijd tegen massale belastingontwijking door het internationale bedrijfsleven. Dit weekeinde hebben de ministers van financiën van de G20 het startschot gegeven voor wat een van de meest radicale belastinghervormingen ooit kan worden.

De Japanse minister van Financiën Taro Aso ontvangt de delegaties van de andere G20-landen. Beeld REUTERS

Als het ligt aan het overlegorgaan van de machtigste landen ter wereld, bijeen in Japan, komt er onder meer een wereldwijd minimumtarief voor de winstbelasting. Daarbij hebben de G20-ministers op de eerste plaats de grote techbedrijven in het vizier. Een streamingdienst als Netflix kan veel winst maken in landen zonder daar fysiek aanwezig te zijn met fabrieken, winkels en werknemers. Daarom betalen ze vaak amper belasting. Maar de verwachting is dat de nieuwe spelregels gevolgen hebben voor alle multinationals.

Volgend jaar al moet er een uitgewerkt plan liggen. Zulke ambitieuze voornemens klonken eerder. Maar dit keer hebben zelfs de critici goede hoop. Ontwikkelingsorganisatie Oxfam spreekt van het mogelijke begin van ‘een nieuw, eerlijker belastingtijdperk’.

Shell en Philips

Op dit moment hebben multinationals alle gelegenheid om de blauwe envelop door te schuiven naar de burger. Via handige fiscale constructies parkeren ze hun miljarden in belastingparadijzen. De econoom Gabriel Zucman schat op basis van jarenlang onderzoek dat het om bijna 40 procent van hun winst gaat. Twee weken geleden nog legden belastingspecialisten van Shell en Philips de Tweede Kamer uit waarom zij, ondanks torenhoge winsten, geen cent vennootschapsbelasting betalen in Nederland.

Eerdere belastinghervormingen waren vooral gericht op het dichten van mazen in belastingverdragen en het vergroten van transparantie. Dat heeft onvoldoende zoden aan de dijk gezet. Twee nieuwe, hardere maatregelen moeten wél voor de langverwachte doorbraak zorgen, hopen de G20-ministers. 

De eerste stap luidt dat bedrijven niet langer belasting betalen waar ze dat het beste uitkomt – belastingparadijzen à la Bermuda, of landen met gunstige regelingen als Ierland en Nederland. In plaats daarvan moeten zij de rekening voldoen op de plek waar ze hun geld daadwerkelijk verdienen. Het land dus waar ze hun producten verkopen en diensten verlenen. Of, in het geval van internetreuzen als Facebook, Google en Amazon: waar hun digitale gebruikers wonen.

Minimumtarief

De tweede gamechanger is een minimumtarief voor de bedrijfsbelasting. Zo’n internationale standaard zet de bijl in een van de fundamenten van de soevereine staat: landen bepalen zelf welk belastingbeleid ze voeren. Maar voorstanders van een strengere aanpak zijn enthousiast. 

‘Dit proces kan het begin van het einde betekenen van belastingparadijzen voor ondernemingen. En van de schadelijke race naar de bodem van bedrijfsbelasting’, reageert Oxfam. De NGO schat dat dit de ontwikkelingslanden nu jaarlijks een slordige 100 miljard dollar kost aan gederfde belastinginkomsten.

‘Stevige consensus’

Hoeveel extra geld multinationals straks daadwerkelijk moeten betalen, zal afhangen van de uitwerking van de plannen. De onderhandelingen hierover worden gevoerd binnen de Oeso, de organisatie van welvarende landen. Veel is nog onduidelijk. 

Zo is het de vraag op welke wijze landen straks mogen berekenen wat bedrijven binnen hun grenzen verdienen. Hoe meet je de winst die een onderneming als Facebook in Nederland maakt met advertenties, als de kosten voor het onderhoud van het sociale medium elders worden gemaakt? Ook is onduidelijk hoe hoog – of laag – het mondiale minimumtarief voor de winstbelasting moet worden. Nederland behoort tot de landen die dit tarief onlangs opnieuw fors hebben verlaagd.

Over al deze kwesties lopen de meningen tussen de toonaangevende economieën flink uiteen. De Amerikaanse minister van financiën Steven Mnuchin sprak dit weekeinde in Japan van een ‘stevige consensus’ onder de beleidsmakers. Tegelijkertijd vreest zijn regering dat Europese landen de nieuwe belastingaanpak willen misbruiken als stok om de Amerikaanse aanvoerders van de interneteconomie mee te slaan. Landen als Duitsland en Frankrijk dreigden eerder met een speciale ‘digitaks’.

Meer weten over belastingontwijking? 

Lees dit interview met onderzoeksjournalist Oliver Bullough over Geldland: het magische rijk waar schurken hun miljarden verstoppen en multinationals hun winsten.

Waarom betalen Shell en Philips geen cent winstbelasting in Nederland? De multinationals leggen het de Tweede Kamerleden nog één keer uit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden