Groeiende geldberg baart Wellink zorgen

President Wellink van De Nederlandsche Bank maakt zich steeds grotere zorgen over de beurs en de woningmarkt. Gisteren waarschuwde hij voor de hoge aandelenkoersen....

FERRY HAAN

Van onze verslaggever

Ferry Haan

AMSTERDAM

Nederlanders komen om in het geld. Ze verdienen het met werken, op de aandelenbeurs en met hun huis. Tegelijkertijd lenen Nederlanders historisch grote bedragen en sparen ze steeds minder. Al dat geld moet ergens heen. Geen wonder dat de economie groeit, de aandelenkoersen stijgen en de huizenprijzen de pan uit rijzen. Er is gewoon teveel geld.

Centrale bankiers vrezen het moment waarop de beurzen omslaan en al het geld ineens terugstroomt in de economie. President Wellink van De Nederlandsche Bank uitte gisteren tegenover een Amerikaans persbureau zijn zorgen over de sterk stijgende aandelenkoersen. Volgens hem staat de Europese economie er niet goed genoeg voor om het huidige hoge aandelenniveau te rechtvaardigen. De ontwikkeling van de huizenprijzen vindt Wellink daarnaast 'onplezierig'. Het prijsniveau op de huizenmarkt noemt hij 'onacceptabel'.

Wellink weet dat de Nederlandse rijkdom en consumptie voor een groot deel gebaseerd is op die hoge aandelen- en huizenprijzen. Het totale vermogen van Nederlanders steeg tussen 1994 en 1998 met bijna 50 procent. Deze hele stijging kwam voor rekening van de aandelenbeurs en de huizenmarkt. In 1998 hadden Nederlanders bijna vijf maal meer vermogen dan hun jaarlijks inkomen, een record.

Toch moet Wellink de hand ook in eigen boezem steken. Hij heeft zelf bijgedragen aan het stijgen van de aandelen- en huizenprijzen. In Nederland groeit de geldhoeveelheid al meerdere jaren veel harder dan de economie. Dat komt doordat Nederland de afgelopen vijftien jaar het Duitse monetaire beleid heeft gevolgd; de gulden was gekoppeld aan de Duitse mark. Dat was prima zolang de economieën gelijke tred hielden.

Maar sinds de val van de muur loopt de Nederlandse economie voor op die van de oosterburen. In 1993 werd de Duitse economie hard teruggeworpen toen de economische gevolgen van de hereniging steeds pijnlijker werden.

Vanwege de beroerde staat van de Duitse economie voerde de Bundesbank een ruim monetair beleid met een lage rente. Nederland nam deze rente over, terwijl 'onze' economie eigenlijk om een hogere rente vroeg. Deze situatie zet zich voort nu de Europese Centrale Bank (ECB) de dienst uitmaakt in euroland.

Nederlandse consumenten profiteren. Want zij lenen massaal tegen een zeer lage rente. Het totale bedrag aan hypotheken bedraagt inmiddels ongeveer 500 miljard gulden. Ook het consumptief krediet voor bijvoorbeeld de aanschaf van een auto groeit al jaren.

De grote kredietverlening aan gezinnen, maar ook aan bedrijven ziet een centrale bank terug komen in een hoge groei van de geldhoeveelheid. De Nederlandse geldhoeveelheid (M3) is sinds 1994 met eenderde gegroeid.

Als er zoveel geld bijkomt, moeten ergens de prijzen stijgen. In Nederland is dat te zien aan de ontwikkeling van de huizenprijzen. In Euroland stijgen alleen in Ierland de huizenprijzen vergelijkbaar sterk als in Nederland.

Wereldwijd profiteert de aandelenmarkt van de uitbundige geldgroei. Want ook in Amerika is de geldhoeveelheid de afgelopen jaren sterk gestegen. De centrale bank voert daar ook al jaren een ruim monetair beleid om te economie te stimuleren.

Veel economen moeten er niet aan denken dat al het geld in de aandelen- en huizenmarkt ineens terugstroomt in de rest van de economie, doordat bijvoorbeeld iedereen aandelen verkoopt en de aandelenmarkt instort.

Zover wil Wellink het niet laten komen. Zijn bezorgdheid over de aandelen- en huizenmarkt is bijzonder goed te begrijpen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden