NieuwsSpanningen Canada en China

Groeiende druk op Canada om Chinese topvrouw van Huawei uit te ruilen

De druk op Canada om de financiële topvrouw van het Chinese techbedrijf Huawei vrij te laten neemt toe. In ruil wil China twee gedetineerde Canadezen vrijlaten. Dit biedt premier Trudeau een uitweg uit de ernstige diplomatieke crisis, maar toegeven levert hem zware politieke schade en een botsing met de VS op.

Meng Wanzhou, financieel topvrouw van telecombedrijf Huawei, werd in Canada gearresteerd op verdenking van fraude.Beeld AP

Op verzoek van Washington arresteerde Canada Meng Wanzhou in december 2018. De VS beschuldigen het kopstuk van Huawei van fraude. Vrijwel direct na de arrestatie pakte China voormalig diplomaat Michael Kovrig en zakenman Michael Spavor op, die vorige week officieel zijn beschuldigd van spionage. 

Trudeau zei maandag dat China het lot van de twee Michaels rechtstreeks verbindt aan dat van Meng. Hij wees uitruil echter resoluut af. Met de twee Canadezen en de Huawei-topvrouw als pionnen in het geopolitieke schaakspel tussen Beijing en Washington zit de Canadese premier Justin Trudeau in een oncomfortabele positie. Zeker omdat een deel van het Canadese parlement juist een harder China-beleid voorstaat, bijvoorbeeld met sancties.

China ontkende tot dusver de twee Canadezen te gebruiken om Ottawa tot vrijlating van Meng te bewegen, maar woensdag suggereerde een woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken voor het eerst openlijk dat uitruil van Meng tegen ‘de twee Michaels’ tot de mogelijkheden behoort. Mogelijk voelt Beijing zich aangemoedigd nadat familieleden van een van de gedetineerden en Canadese prominenten deze week de publiciteit zochten om de impasse, die nu al ruim 560 dagen duurt, te doorbreken.

Brieven

Maandag verbrak de vrouw van Kovrig, Vina Nadjibulla, na anderhalf jaar lobbyen achter de schermen de stilte. Ze maakte hartverscheurende passages uit zijn brieven bekend. Tijdens de ondervragingen zat Kovrig zes maanden in een isolatiecel, waar dag en nacht het licht brandde, een behandeling die volgens de anti-folterorganisaties van de Verenigde Naties gelijk staat aan marteling. ‘Als ik zit rinkelt de tinnitus in de stilte, als ik rondjes loop verstopt mijn neus door de vervuiling. Kom bij me zitten, loop in gedachten met me mee’, schrijft hij.

Nadjibulla krijgt steun van negentien Canadese prominenten, die Trudeau deze week schriftelijk voorzien van juridische argumenten waarmee Canada Meng kan laten gaan zonder het uitleveringsverdrag met de Verenigde Staten te schenden. Dan levert dat Canada slechts een politieke aanvaring met de VS op. De brief, ondertekend door onder meer oud-ministers en Louise Arbour, mensenrechtenspecialist en voormalig aanklager van het VN-oorlogstribunaal, is koren op de molen van de Chinese overheid. Die vindt het namelijk onzin dat Trudeau zegt niets te kunnen doen omdat het Canadese rechtssysteem onafhankelijk is. Dat argument van Trudeau werd eerder ook ondergraven door de Amerikaanse president Donald Trump, die zegt dat hij Meng vrijlaat als hij daarmee de handelsoorlog met China in zijn voordeel kan beslechten.

De juristen onder de negentien Canadese prominente briefschrijvers typeren de Amerikaanse zaak tegen Meng als ‘zwak’. De Canadese procedures over haar uitlevering kunnen vijf tot acht jaar voortslepen. ‘Die acht jaar heeft hij niet. Michael vecht voor zijn leven’, aldus Kovrigs vrouw Nadjibulla tegenover nieuwswebsite Politico. De consulaire bijstand die Kovrig mondjesmaat ontving, is tijdens de covidepidemie stopgezet. Wel heeft hij inmiddels Chinese celgenoten als gezelschap. In zijn schaarse brieven zegt hij zichzelf op de been te houden door te mediteren en hardop te zingen ‘als manier om de geest niet naar die heel, heel donkere plekken te laten gaan’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden