Groeiend aantal verkeersdoden op e-bikes, vooral ouderen

De opmars van de e-bike gaat gepaard met een groeiend aantal dodelijke ongevallen met de elektrische fiets. Het zijn vooral oudere e-bikers die in het verkeer omkomen, blijkt uit nieuwe politiecijfers. Hoe maken we het elektrisch fietsen veiliger?

Ouderen leren omgaan met de elektrische fiets in Winterswijk. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

In drieënhalf jaar tijd vielen meer verkeersslachtoffers op de elektrische fiets dan op de brommer: 79 e-bikers tegenover 69 bromfietsbestuurders. Afgelopen jaar zag de verhouding er nog schever uit: 28 doden op een e-bike en 18 op een bromfiets, op een totaal van 629 verkeersslachtoffers. En deze cijfers liggen aan de lage kant: eenvijfde van de verkeersdoden wordt niet door de politie geregistreerd.

Maakt dat de e-bike gevaarlijker dan de brommer? 'Het aantal fietskilometers in Nederland neemt, mede door de e-bike, toe en daarmee evenredig ook het aantal ongevallen', relativeert Floris Liebrand, woordvoerder van branchevereniging RAI. Naar schatting rijden er in Nederland 2 miljoen e-bikes op de weg, tegenover een kleine 1,2 miljoen brommers. Dus het verschil tussen brommer- en e-bikedoden is statistisch niet zo verwonderlijk.

Toch waren de onderzoekers verbaasd over de toename, met name onder ouderen. Met 87 procent zijn 60-plussers oververtegenwoordigd onder de fatale slachtoffers van ongelukken met elektrische fietsen. De e-bike is bij uitstek geliefd onder ouderen, maar dat verklaart niet hun hoge aandeel in de ongevallen: inmiddels wordt de helft van de Nederlandse e-bikekilometers gereden door niet-bejaarden. De Nationale Politie noemt hun hoge aantal daarom zorgelijk.

Het merendeel van de ongelukken bij e-bikers gebeurt bij de ogenschijnlijk eenvoudige handeling van op- en afstappen, meldt Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid desgevraagd. Vooral ouderen hebben moeite met het gewicht van de e-bike. Marjan Hagenzieker, hoogleraar verkeersveiligheid in Delft, wijst op het zware motorblok. 'Het zwaartepunt daarvan kan op een onhandige plek zitten, waardoor je makkelijker valt en bijvoorbeeld een heup breekt.' Bovendien maken de snelheid en het gewicht van de elektrische fiets de bochten listiger, zegt Egbert-Jan van Hasselt van de Nationale Politie. 'Met meer snelheid moet je vaardiger de bocht nemen.'

Hoe maken we elektrisch fietsen veiliger?

Voorlichting

Beter is ongelukken proberen te voorkomen door goede voorlichting. Dat begint bij de aankoop, zegt branchevereniging RAI. 'Mensen moeten een e-bike kopen die bij ze past', aldus woordvoerder Liebrand. 'De fiets mag niet te snel gaan of te zwaar zijn.' Onzekere ouderen kunnen bijvoorbeeld kiezen voor een e-bike met een lichtere accu, of ze laten een maximumsnelheid instellen.

Daarnaast bieden steeds meer ouderenbonden en gemeenten vaardigheidscursussen aan. 'Een e-bike is anders dan een gewone fiets. Je moet ermee leren omgaan', zegt hoogleraar Hagenzieker, die onderzoek doet naar zulke e-biketrainingen. Ze vermoedt dat daarvoor meer nodig is dan een lesje fysieke omgang alleen. 'Momenteel werken we aan een training om e-bikers te leren verkeersgevaar beter te herkennen.'

Helmplicht

Helmgebruik verkleint de schade bij een ongeluk, wijst onderzoek uit. Voor speedpedelecs, de snelle variant van de elektrische fiets, en brommers die 45 kilometer per uur halen, geldt daarom al een helmplicht. Uit onderzoek van Groningse artsen blijkt bovendien dat e-bikers vaker ernstig schedelletsel overhouden aan ongelukken dan normale fietsers.

Alle partijen raden het dragen van een helm dan ook sterk aan. Uit onderzoek blijkt echter dat mensen minder gaan fietsen als ze hoofdbescherming moeten dragen, legt Van Hasselt uit, en dat is ongewenst. Branchevereniging RAI vertrouwt op zelfregulering. Net als wielrenners en skiërs zullen steeds meer e-bikers uit zichzelf een helm gaan dragen, verwacht de organisatie. Bovendien biedt een helm deels bescherming: een gebroken heup voorkom je er niet mee.

Infrastructuur

Een deel van de oplossing moet ook buiten de fietsers zelf worden gezocht. Volgens Hagenzieker kan de infrastructuur beter worden aangepast op de nieuwe groep e-bikers. 'Denk hierbij aan bredere fietspaden, zodat het voor de snelle elektrische fietsen makkelijker is om in te halen, of minder paaltjes op fietspaden.'

Dat stuit wel op praktische problemen, zegt Van Hasselt van de Nationale Politie. 'Je kan niet zomaar een fietspad verbreden.' De grootste winst is volgens hem te behalen in het hoofd van de weggebruikers. 'Vroeger hadden we allemaal gelijkgezinden op het fietspad, nu komen steeds meer verschillende snelheden voorbij. Mensen moeten meer rekening houden met hun medeweggebruikers. Bijvoorbeeld door met meer ruimte te passeren, of door af te remmen voor een groep fietsers.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.