Grimmigheid rond een charmeur

Het instituut voor de multiculturele samenleving FORUM is sinds het aantreden van directeur Sadik Harchaoui in 2003 ernstig verdeeld over de te varen koers, over reorganisaties en over het optreden van de bestuurder Harchaoui. Dat blijkt uit interne documenten en gesprekken met betrokkenen.

AMSTERDAM - Dinsdag kwam via de Volkskrant naar buiten dat een deel van het personeel vindt dat Harchaoui te veel verdient bij FORUM (in totaal 142 duizend euro bruto in 2010, voor vier dagen), buitensporig declareert (waaronder dure hotel-overnachtingen en de inbouw van een DVD-speler in zijn auto) en privé een bedrijf heeft opgericht samen met een adviseur die ook veel werkzaamheden voor FORUM heeft verricht.


In reactie daarop heeft de Raad van Toezicht (RvT) van FORUM dinsdagmiddag tijdens een personeelsbijeenkomst uitleg gegeven over het salaris en de declaraties van de directeur. 'Een overgrote meerderheid van het personeel heeft mij vandaag ondersteund,' zegt Harchaoui over de bijeenkomst. Volgens een aanwezige heeft de RvT zijn steun voor Harchaoui uitgesproken en onder meer aangegeven dat hij om veiligheidsredenen een lease-auto heeft gekregen.


SP-Kamerlid Sadet Karabulut wil, samen met de andere leden van de Kamercommissie voor Integratie, duidelijkheid van de minister. 'FORUM verricht waardevol onderzoek en verzamelt kennis over multiculturele vraagstukken. Dat is juist in deze tijd hard nodig. Bij een onafhankelijk kennisinstituut, gefinancierd met publieke middelen, horen dit soort toestanden niet thuis. Ik kan er met mijn verstand niet bij dat toezichthouders dit soort bedragen en gedrag zouden goedkeuren. Minister Donner moet een onafhankelijk onderzoek verrichten naar de feiten.'


Intern blijkt het al veel langer te rommelen bij FORUM. Het was bijvoorbeeld nooit de bedoeling dat Harchaoui in zijn eentje directeur van de instelling zou worden. Maar twee medebestuurders stapten op in de loop der jaren en de contracten van diverse interimmers, die waren aangenomen om Harchaoui te ontlasten, werden beëindigd. Om die reden vormt de 38-jarige jurist nu in zijn eentje de Raad van Bestuur van de instelling.


FORUM is voortgekomen uit een moeizame fusie van tien minderhedenorganisaties. De instelling geldt sinds de oprichting als de belangrijkste spreekbuis van minderheden in het land. In de loop der jaren is bedacht dat FORUM van een belangenvereniging moest 'transformeren' naar 'een kennisinstituut'. De Raad van Toezicht, geleid door Tjibbe Joustra, met onder meer Paul Scheffer in zijn gelederen, noemt Harchaoui de uitgelezen persoon om dit proces te leiden.


In 2006 werd de problematische sfeer bij FORUM al eens vastgesteld, door middel van een intern cultuuronderzoek onder begeleiding van het bureau GlobalViewManagement. 'Een hoge mate van zorg, onzekerheid en ontevredenheid', luidde een conclusie over de werksfeer. Perso neel liet de onderzoekers onder meer weten dat 'de macht eenzijdig en volgens informele lijnen was verdeeld', en dat de 'communicatiewijze van de top demotiverend en niet respectvol' was.


De verziekte werksfeer bij FORUM blijkt onder meer uit de manier waarop één van de (later door Harchaoui ontslagen) interimmers te keer ging tegen personeelsleden. Zo mailde die aan een allochtone medewerker: 'Mensen als jij moeten gewoon terug naar hun eigen land in plaats van hun haat tegenover westerlingen hier te ventileren? Wat doe je hier????' En aan een andere medewerker: 'Je bent LBO-niveau en je zult daar helaas nooit bovenuit stijgen. Het is niet voor niets, dat ik opleidingsbudget heb vrijgemaakt voor velen, maar niet voor jou. Geld verspillen is niets voor mij.'


Volgens een lid en de voorzitter van de ondernemingsraad van FORUM is het feit dat de financiële gegevens nu uitlekken, onderdeel van een vuile strijd tegen Harchaoui, die alles te maken heeft met ophanden zijnde reorganisaties.


'Het is geen geheim dat er in de organisatie onrust en zorgen zijn- maar die hangen samen met de aanstaande en onvermijdelijke inkrimping van de organisatie. De leidinggevende krijgt in dit soort gevallen de zwarte piet toegespeeld. Koren op de molen voor werknemers met vrees voor de eigen positie en voor ontevreden oud-medewerkers,' zo lieten de twee OR-leden vorige week aan de Volkskrant weten.


Toezichthouder Pauline Meurs: 'Sadik is van essentieel belang voor FORUM. Hij is een groot en charmant netwerker. Hij is de man die het transformatieproces van FORUM moet leiden. Ja, en dat moet stevig worden gedaan, en dan maak je je niet door iedereen geliefd. Dat is dan maar zo.'


De critici van Sadik, zowel binnen- als buiten de organisatie, bestrijden dat zij uit eigenbelang naar buiten treden. 'Het is een duivels dilemma: dit schaadt FORUM en maakt onze toekomst alleen maar nog onzekerder,' zegt een van hen. 'Maar als we niets doen, komt Sadik ermee weg en kan de schade nog veel groter worden', zeggen zij.


De grimmigheid bij FORUM laat zich wellicht nog het best illustreren aan de hand van de antwoorden op een - anonieme - enquête die de Ondernemingsraad van FORUM onlangs hield. Naast steunbetuigingen en kritiek, viel in de enquête op dat een aantal personeelsleden zich kritisch uitliet over de manier waarop Harchaoui zich gedroeg tegenover vrouwelijk personeel van de instelling.


Een aantal FORUM-medewerkers heeft als gevolg van deze enquête de zaak hoog opgenomen. Zij hebben recent een officiële melding gedaan bij de Arbeidsinspectie van 'meerdere gevallen' van ongepast gedrag door Harchaoui ten opzichte van vrouwelijke collega's. 'Het gaat om sms-jes, seksuele avances, opmerkingen, ongepaste uitnodigingen voor 'werkgerelateerde' etentjes en dienstreizen met hotelovernachting'.


De werkneemsters hebben 'geen formele klachten ingediend uit angst voor repercussies' - aldus de melding, die in bezit is van de Volkskrant - evenals vijf verklaringen over het optreden van Harchaoui.


Tekenend, vindt OR-voorzitter Floris Muller deze gang van zaken. 'De signalen zijn vaag, of voorbij, opgelost en besproken,' is zijn inschatting. 'Sadik is een dominante leidinggevende, dat is zijn stijl.'


Harchaoui laat weten de resultaten van de enquête niet te kennen, net zomin als de Raad van Toezicht. 'Het is echter zeer betreurenswaardig als serieuze klachten niet gemeld worden. We zijn bezig om de procedures hierover te doorlopen. Maar er zijn de afgelopen jaren geen klachten gemeld bij de vertrouwenspersonen, de klachtencommissie, de Ondernemingsraad of de Raad van Toezicht. Ik behandel iedereen met respect.'


Pauline Meurs

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden