REPORTAGE

Grimmige strijd aan randen Parijs

Twee politie-auto's gingen in de Parijse wijk La Grande Borne in vlammen op. Is de ooit idealistische Cité des Enfants haard van radicalisering of voedingsbodem voor criminaliteit? De politie kan er beter wegblijven.

Uitgebrande wrakken. Vier agenten raakten gewond. Beeld afp

Voor de toegang tot La Grande Borne, een van de grimmigste buurten van Frankrijk, staan een stuk of tien busjes van de oproerpolitie. Agenten houden de wacht, sommigen gewapend met een karabijn.

Afgelopen zaterdag werd hier een politiebusje aangevallen door tien tot vijftien gemaskerde jongens. Ze sloegen de ruiten in, gooiden molotovcocktails naar binnen en blokkeerden de portieren. Twee agenten raakten zwaar gewond. Een 28-jarige politieman verkeert nog altijd in levensgevaar, zijn 39-jarige vrouwelijke collega liep brandwonden op aan haar handen en gezicht. Twee agenten die hun collega's te hulp schoten, werden eveneens aangevallen, waarna ook hun busje in brand werd gestoken. 'Als je naar La Grande Borne gaat, weet je dat je kunt worden bekogeld met stenen en molotovcocktails', zei een van hen in Le Parisien. 'Maar we hadden niet verwacht dat ze ons wilden doden.'

De wreedheid van de aanval heeft Frankrijk diep geschokt. Na de aanslagen van 2015 werd de banlieue bekeken door de bril van de radicalisering. Amedy Coulibaly, die een politieagente vermoordde en vier mensen doodschoot in een joodse supermarkt, kwam uit La Grande Borne, in de Parijse voorstad Grigny. Een kleine krabbelaar die de spirituele leegte van de draaideurcrimineel vulde met een simpele, radicale versie van de islam en daarbij zijn fascinatie voor geweld behield.

Maar 'de andere dreiging' bestaat ook nog steeds, schreef Le Figaro, 'die van de dagelijkse criminaliteit, die in talloze buurten zones van rechteloosheid vestigt'. De aanslag heeft tot zelfonderzoek geleid. Zijn er in Frankrijk wetteloze zones, waar zelfs de politie zich niet meer durft te wagen?

La Grande Borne is zo'n buurt waar koeriers niet meer durven te komen en het postkantoor is gesloten na de zoveelste overval. Je kunt er wel alle drugs krijgen die je maar kunt bedenken. De ooit zo vrolijk gekleurde gevelplaten zijn vuil en vervallen, op sommige plaatsen zie je het mos rond de kozijnen staan. Een toevluchtsoord voor mensen die nergens anders heen kunnen, met veel immigranten uit Afrika.

Foto op Twitter van een uitgebrande politieauto, zaterdag in La Grande Borne.

Maar op een zonnige herfstdag is het geen no-go-area. Het valt best mee in La Grande Borne, zeggen veel buurtbewoners. 'Les petits, de jongens van 15 tot 18, doen rare dingen, maar ik heb er geen last van', zegt een vrouw van Afrikaanse origine (31). 'Ik kom vaak laat thuis, zonder enig probleem. Maar ik ben hier opgegroeid. Iedereen kent mij, ik ken iedereen. Voor een vreemdeling is het misschien anders.'

In La Grande Borne heerst de wet van het getto, erkent een vrachtwagenchauffeur (44) van Malinese afkomst. 'Ik voel me hier nooit onveilig. Maar het is wel zo: 's avonds maken de dealers en hun klanten vaak herrie, vooral 's zomers. Dan scheuren ze rond op hun motorfietsen. Daar kun je maar beter niets van zeggen. Niemand zal ook praten over de aanval op die politiemensen. Mensen zijn hier bang voor represailles.'

Ook de autoriteiten ontkennen dat La Grande Borne een 'zone van rechteloosheid' is. 'De ordetroepen hebben moeite om er te werken, maar ze doen het toch. Vorige week nam de politie nog 60 kilo cannabis in beslag', zei burgemeester Jean-Marie Villain van het aangrenzende Viry-Châtillon. 'Wij komen elke dag in La Grande Borne', zei een politieman in Le Parisien. 'We zijn dubbel waakzaam en soms zijn we bang, maar we gaan ernaartoe.'

La Grande Borne is een ontspoorde utopie, opgeleverd tussen 1967 en 1971. Geen torenflats, maar lage gebouwen die speels door een groene vlakte meanderen. Auto's worden geweerd, die moet je achterlaten op een parkeerplaats aan de rand van de wijk. De Cité des Enfants, de stad van de kinderen, noemde architect Emile Aillaud zijn creatie. Het kind was er koning, omdat het er ongehinderd kon spelen.

Ironisch genoeg is een heel ander soort kind koning geworden in La Grande Borne. Voor de jonge dealer is de wijk een ideaal werkterrein, een besloten labyrint waar een politieauto al snel vastloopt. Het is onduidelijk hoeveel van zulke 'koningen' La Grande Borne telt. De autoriteiten spreken doorgaans over 'een handvol' of 'kleine groepjes'. Verloren kinderen, die opgroeien in een cultuur van armoede, werkloosheid en drugshandel.

Beeld AFP

Met deze harde kern is de politie in een bittere machtsstrijd verwikkeld. De agenten die zaterdag werden aangevallen, moesten een camera bewaken, op een kruispunt waar vaak auto's werden overvallen die voor het rode licht stonden te wachten. Sommige buurtbewoners denken dat de camera de drugshandel verstoorde, anderen dat de jongens wilden bewijzen wie de baas is.

De brute aanval op de agenten heeft La Grande Borne in de schijnwerpers gezet. De wijk moet worden heroverd. De Franse regering heeft 45 agenten extra toegezegd. Belachelijk weinig, vindt de belangrijkste politiebond, het moeten er 300 zijn. Op termijn zal La Grande Borne weer een hoofdbureau van politie krijgen, zodat de politie dichter bij de buurtbewoners komt te staan.

Want een ding is duidelijk: de verhoudingen tussen bewoners en politie zijn gespannen. 'Je wordt hardhandig gecontroleerd, je wordt beledigd, ze maken je telefoon kapot, omdat ze weten dat je toch nooit een aanklacht zult indienen', zegt straathoekwerker Mamade (29), wiens vriendelijke lach twee enorme zilveren hoektanden bloot legt. 'Maar de aanslag op de politiemensen is triest. Onmenselijk.'

'Die politieman is toch niet dood?', zegt een jonge Algerijnse man op krukken. 'Dat kun je niet zeggen van al die mensen die door de politie zijn gedood.' Hij begint over Adama Traoré, die in juli overleed na zijn arrestatie in Beaumont-sur-Oise. En over een jongen die in 1995 om het leven kwam bij een politieactie in La Grande Borne.

De man op krukken zal destijds hooguit op de basisschool hebben gezeten. Maar in La Grande Borne is ook een oud verhaal nuttig, als het de haat tegen de politie kan voeden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.