Grijzende overste steelt de mediashow

Hij is mediageniek, gebruikt geen jargon en is oorlogspiloot. Luitenant-kolonel Jon Abma voert het commando over de Nederlandse piloten die aanvallen op Joegoslavië uitvoeren....

ONBEDOELD beklemtoont de Italiaanse piloot het opgeruimde karakter van luitenant-kolonel Jon Abma. De lange, donkere jachtvlieger hangt tijdens de persbijeenkomst zwijgend in zijn stoel, overtuigd van zijn schoonheid. Settino Caputo zou niet misstaan in een speelfilm, maar alles wijst erop dat het witte doek hem onverschillig laat. De colonello gedraagt zich als een uitverkorene: hij is vlieger.

Abma daarentegen doet geen poging om een macho-piloot neer te zetten. De 42-jarige detachements-commandant draagt zijn strakke gevechtstenue zonder nadruk. Hij staat de pers ontspannen te woord. En als een jonge Italiaanse journaliste bloost omdat hij zich ten overstaan van een volle zaal aan haar voorstelt, glimlacht hij geruststellend. Abma mag dan niet zo cool zijn als zijn Italiaanse collega, charme kan de grijzende overste niet worden ontzegd.

Abma is in minder dan een week het Nederlandse gezicht geworden van de NAVO-aanvallen op de Joegoslavische federatie. De geboren Fries spreekt en - belangrijker misschien nog - zwijgt namens de F-16-piloten op Amendola over de gevlogen missies, de geraakte doelen en de vijandelijkheden die ze zijn tegengekomen. Mocht de strijd tegen Milosevic een Nederlandse oorlogsheld voortbrengen, dan is de luitenant-kolonel een kandidaat.

De overste dankt zijn status ten dele aan het gegeven dat hij als enige piloot de media te woord staat. Misschien zou de vlieger die de Joegoslavische MiG heeft neergehaald zich in populariteit met hem kunnen meten (er van uitgaand dat Abma die piloot niet is). Maar het is onwaarschijnlijk dat deze begiftigd is met dezelfde combinatie van jongensachtigheid, gezag en welbespraaktheid.

Voor een militair gebruikt de luitenant-kolonel weinig jargon. Dagelijks probeert hij de aanvallen in heldere taal toe te lichten. Hij laveert handig tussen de verzoeken om geslotenheid (vooral afkomstig van de Italiaanse vliegveld-autoriteiten) en openhartigheid. Codetaal gebruikt hij weinig. 'De persconferentie is uitgesteld' is de meest voorkomende geheime zin. Het betekent dat de overste zelf op missie is.

Abma is een ervaren F-16-vlieger. Na een studie aan de Koninklijke Militaire Academie in Breda besloot hij piloot te worden: eerst in Twente, daarna in Leeuwarden bij het roemruchte 322-squadron. Hij heeft 1900 uur in een F-16 doorgebracht. Naar verluidt heeft hij zijn zinnen op een generaalsrang gezet.

Voor Abma is dit weekend een extra spannende periode aangebroken. Nu de Navo-missies zich toespitsen op het bombarderen van Servische grondtroepen in Kosovo is het gevaar ook voor zijn Nederlandse en Belgische piloten toegenomen.

Voor de ambities van Abma tellen vooral de komende tien dagen. Tot nu toe is hij overeind gebleven onder de druk van de oorlog, de media, 350 man luchtmachtpersoneel en Italianen die hun bedenkingen lijken te hebben bij het afstaan van hun luchtmachtbasis aan de NAVO. Maar op 8 april wordt zijn squadron vervangen. Leeuwarden heeft er dan een half jaar Italie opzitten; als de gewone afspraken doorgang vinden is Twente aan de beurt.

Op Amendola wordt de rol van Abma overgenomen door de Belg F. de Winne, een toekomstig astronaut. De opmerkelijk kleine kolonel is ook een potentiële nationale held, al heeft hij andere sterke punten dan de Fries. Een luchtmachtmedewerker: 'De Winne draagt nog steeds de grootste kindermaat kleren. Hij is een en al brains.' Abma zegt de aanstaande overdracht van verantwoordelijkheden niet te betreuren: 'Ik ben getraind om oorlog te voorkomen. Niet om oorlog te voeren.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden