Griekse vorsten in strak maatpak

'Toen heb ik voorspeld wat zou gebeuren', zegt Ulysses op driekwart van Shakespeares Troilus en Cressida uit 1602. 'De torens die zo wulps de wolken likken, zij kussen eens hun eigen voet.' Zijn woorden roepen de beelden van 11 september 2001 in herinnering....

Troilus en Cressida ontrafelt het mechanisme van een oorlog die voortrolt omdat eer, trots en gezichtsverlies het oorspronkelijke doel naar de achtergrond dringen.

Willibrord Keesen legt in zijn originele regie van dit als onspeelbaar te boek staande stuk de vinger op de absurde psychologie van een eenmaal begonnen oorlog. Soepel laveert hij zijn twaalf acteurs van speelgoedscènes op het slagveld naar diplomatentaal achter katheders. Griekse vorsten in maatpak doen gewichtig in doorzichtige redevoeringen maar rennen schielijk weg wanneer een strijder rammelt met zijn harnas. Hun oraties doen denken aan verhullende persconferenties van ministers van Defensie. De Trojaanse helden in pofbroeken en Rembrandtkraagjes gedragen zich op hun beurt als kwajongens wanneer ze elkaar naar het slagveld roepen. Hun familieberaad over de mooie Helena, om wie zeven jaar geleden de strijd door de Grieken werd ontketend, onthult hoe de waarde van een oorlogsbuit en een offer fluctueert op het veld van eer. Een oorlog beginnen is eenvoudiger dan er een staken.

Tussen al dit gekrakeel proberen Troilus en Cressida hun liefde zuiver te houden maar al snel blijkt dat ook daaraan nauwelijks eer valt te behalen. Shakespeare toont zich in deze tragikomedie cynisch en nihilistisch maar niet zonder zijn speelse visie op de menselijke wil om ergens voor te strijden levendig te houden.

De twaalf acteurs houden samen dit stuk in balans tussen kolder en ernst. Wim Bouwens maakt van de koppelende oom van Cressida een vies, vlekkerig mannetje. Anne van der Ven neemt als Cressida haar angst om haar eer te verliezen juist weer bloedserieus. En Arjan Duine legt een jongensachtige bravoure in zijn rol van de onstuimige Troilus. Iedereen vertegenwoordigt weer een andere gradatie van trots en eergevoel. Dat maakt de confrontaties spannend. In tête-à-têtes zijn de dialogen zelfs aangrijpend.

Alle acteurs voelen zich op hun plek in dit met tuinaarde bestrooide slagveld. Ze jongleren olijk met de woorden van Shakespeare, die door Keesen vlot, speels en toch poëtisch zijn vertaald. Zo vliegen honderdvijftig minuten voorbij op dit slagveld van eer en valt er maar één dode te betreuren. Wat echter werkelijk sneuvelt is een geloof in een wereld zonder oorlog. 'O wereld, wereld, wereld', verzucht koppelaar Pandarus aan het slot.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden