Column

Griekse onwil was te verwachten, maar onkunde is nog veel erger

 

Beeld ANP

Het zal in mijn eerste jaren bij Shell zijn geweest dat ik op een cursus onderhandelingsvaardigheden werd gestuurd. Het was buitengewoon leerzaam en los van de hilarische rollenspelen herinner ik me tot op de dag van vandaag een aantal van de wijze lessen. Zorg dat beide partijen met een goed gevoel uit de onderhandelingen komen. Maak het nooit persoonlijk. Hou altijd informele kanalen buiten de onderhandelingstafel open. Verneder de tegenpartij nooit. Haal niet het onderste uit de kan. Bedenk dat er altijd weer een volgende ronde kan komen waarin de rollen zijn omgedraaid.

Maar het meest van alles bleef me een verhaal bij van een Shell-general manager uit een Afrikaans land. Shell was daar in moeilijke onderhandelingen verzeild geraakt met de nationale overheid. De general manager had op een gegeven moment zijn 'tegenstanders' een cursus onderhandelingsvaardigheden aangeboden. Redenering: het is een stuk makkelijker om onderhandelingen te voltooien met een partij waar je het gloeiend mee oneens bent maar die wel weet hoe je moet onderhandelen dan met een partij die niet snapt hoe het werkt.

Ook in mijn leven na Shell was dit een wijsheid die af en toe goed van pas kwam. Iemand als Pieter van Geel (destijds fractievoorzitter van het CDA - van katholieken huize) wist moeilijke begrotingsonderhandelingen tussen PvdA en CDA na de bankencrisis (mocht het begrotingstekort wel of niet oplopen en meer van dat soort moeilijke vragen) vlot te trekken door zijn eigen onderhandelaars te dwingen niet alleen maar standpunten te herhalen maar hen zich ook af en toe te laten afvragen hoe de onderhandelingen ook voor de PvdA op een aanvaardbare manier zouden kunnen aflopen. Ik mocht het op een gegeven moment van een christen-democratische collega niet meer zeggen, maar me helemaal onttrekken aan de indruk dat katholieken dit spel beter snapten dan protestanten, kon ik niet.

Aan dit alles moest ik denken toen ik de laatste dagen het pessimisme zag groeien over de afloop van de onderhandelingen met de Grieken over hun toekomst in het euromuntgebied. Dat ze het met veel van hun redders fundamenteel oneens zijn, wisten we al. Dat ze nu ook nog eens onbekwaam lijken in het spelen van het spel gaf mij echt reden tot zorgen.

Het schijnt dat het mede te verklaren valt door het aantreden van niet alleen nieuwe politici maar ook nieuwe ambtenaren aan Griekse zijde. Daar kon ik me iets bij voorstellen. Toen ik eind 2009 als minister van Financiën voor het eerst te maken kreeg met de Griekse problemen, liet mijn Griekse collega Papakonstantinou zich bijstaan, net als wij allemaal, door een hoge ambtenaar.

De discussie ging over het feit dat we moesten constateren dat een van de redenen dat we overvallen werden door de Griekse problematiek gelegen was in het feit dat de Grieken, toen ze in 2002 toetraden tot de euro, gesjoemeld hadden met hun statistieken rond begrotingstekort en nationale schuld: ze deden zich aanmerkelijk gezonder voor dan ze in werkelijkheid waren. De verontwaardiging was groot en mijn Griekse collega probeerde zich te verdedigen door met even grote verontwaardiging ons erop te wijzen dat er nu allemaal nieuwe mensen aan de macht waren in Griekenland, die op geheel frisse en eerlijke wijze met de materie zouden omgaan. Zijn ambtenaar bracht datzelfde verhaal met verve richting zijn collega-ambtenaren uit andere landen.

Het was indrukwekkend. Bijna. Tot Ronald Gerritse, mijn hoogste ambtenaar, me influisterde dat de ambtenaar die nu zo verontwaardigd aan Griekse zijde beloofde hoe anders alles voortaan zou gaan, precies dezelfde was als de ambtenaar die tien jaar daarvoor met droge ogen de statistieken had gepresenteerd waarmee Griekenland zich de eurozone in sjoemelde.

Kortom, de continuïteit in het Griekse ambtenarenapparaat was kennelijk groot in decennia waarin er altijd centrum-linksom of centrum-rechtsom werd geregeerd. Maar nu volstrekte outsiders aan het bewind zijn is kennelijk niet slechts de politiek maar ook de ambtenarij fors vernieuwd. Zo fors dat zelfs essentiële ervaringskennis die in het bestuurlijke centrum als 'normaal' wordt beschouwd, op de nu regerende flanken kennelijk niet aanwezig is.

Dat er in de gesprekken met de Grieken onwil een rol speelt, was te verwachten; dat er ook sprake van onkunde is, is veel erger. Volgens de laatste geruchten zou om die reden inmiddels de Griekse minister van Financiën Varoufakis vervangen zijn als leider van de Griekse onderhandelingsdelegatie. Mijn suggestie: neem een katholiek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden