Grieks parlement stemt voor referendum

De eurolanden bereiden zich voor op het aflopen van de financiële steun aan het noodlijdende Griekenland op 30 juni. Intussen heeft het Griekse parlement ingestemd met het plan een referendum te houden over het financiële reddingsplan voor het land. Dit referendum zou op 5 juli moeten plaatsvinden. De Volkskrant volgde zaterdag alle ontwikkelingen in dit liveblog. Lees het hieronder nog eens terug:

Tsipras spreekt het parlement toe.Beeld reuters

Het huidige steunpakket voor Griekenland zal dinsdag om middernacht verlopen. Dat zei voorzitter Jeroen Dijsselbloem van het overleg van de ministers van Financiën van de eurolanden (de eurogroep) zaterdag na afloop van het overleg. Dat is 'spijtig genoeg' de enige conclusie , zei Dijsselbloem nadat de Griekse regering de voorstellen voor hervormingen en besparingen om de Griekse economie weer op eigen benen te krijgen in ruil voor financiële ondersteuning, heeft afgewezen.

Na een korte onderbreking praten de andere achttien eurolanden verder, zonder Griekenland.

Griekenland heeft een referendum gepland over een reddingsplan, maar de regering gaf direct een negatief stemadvies mee aan de bevolking.

Het steunprogramma, dat in februari nog met vier maanden werd verlengd, loopt 30 juni af. Nog op de plank liggend geld voor Griekenland is dan niet meer beschikbaar en dat terwijl het land een forse afbetaling moet doen aan een van zijn geldschieters.

Dijsselbloem tijdens de persconferentieBeeld epa

Voor de volledigheid: 178 parlementsleden stemden 'ja', tegenover 120 nee-stemmen. Hiermee sluiten wij dit liveblog af.

Het Griekse parlement heeft zojuist voor het houden van een referendum over het financiële reddingsplan voor Griekenland gestemd. Het referendum, voorgesteld door premier Tsipras, zal op 5 juli worden gehouden.

Het steunprogramma voor Griekenland zal echter al op 30 juni verlopen. Vanaf dat moment moet Griekenland op eigen benen staan en de grote vraag is of het dat kan. Het land moet dan niet alleen een grote afbetaling doen aan een van de geldschieters, maar ook staat de Griekse bankensector onder grote druk.

Tsipras hoopt dat het referendum zijn land een sterkere onderhandelingspositie geeft. Hij belooft dat op maandag 6 juli de inspanningen om Griekenland te redden worden voortgezet 'met de kracht van het oordeel van onze mensen aan onze kant'.

De stemming in de Vouli is begonnen. De namen van de 300 parlementsleden worden één voor één opgenoemd waarna ze aangeven of ze voor of tegen een referendum op 5 juli - zoals voorgesteld door Tsipras - stemmen. Zeggen ze: naí (ja), dan stemmen ze voor het houden van een referendum. Zeggen ze óchi (nee), stemmen ze tegen.

Hieronder kunt u de stemming live volgen:

Stemming in het parlement.Beeld Sceenshot

EU-president Donald Tusk zegt dat Griekenland deel uitmaakt van de eurozone en in de eurozone moet blijven. Hij staat in contact met regeringsleiders om te voorkomen dat Griekenland uit de monetaire unie valt, zo liet hij weten via Twitter.

Met de felle toespraak van Tsipras is het debat nu officieel afgelopen. Er gaat zo gestemd worden over het referendum. Dat gaat via het afgaan van de presentielijst. Maar eerst wordt er gepauzeerd.

Premier Tsipras neemt het woord. Hij noemt vandaag een zwarte dag in de Europese geschiedenis. 'Deze dag zal de geschiedenis ingaan als de dag waarop een soeverein land zijn recht werd ontzegd om democratisch te mogen beslissen over zijn eigen toekomst. We zullen Schäuble of Dijsselbloem niet om toestemming vragen om democratie toe te mogen passen in het land waar de democratie het werd geboren.'

'We worden gechanteerd met de dreiging van het ontnemen van liquiditeit en met het aanwakkeren van de angst voor een bankrun. Europa vroeg ons om nog een akkoord voor onze langzame dood te ondertekenen. Wij hebben geweigerd, niet omdat we geen compromissen willen sluiten, maar om ons land en onze economie niet naar een draaikolk van recessies te leiden.'

Tsipras noemt het ultimatum van de schuldeisers een belediging. 'Ik weet zeker dat het Griekse volk een klinkend nee zal laten horen tegen ultimatums', zegt Tsipras. 'Onze beslissing is geen besluit om te breken met Europa. Het is een beslissing om te breken met de praktijken die Europa beledigen.' Tsipras voegt eraan toe: 'Niemand heeft het recht om ons de deur te wijzen.' Griekenland is geen bezoeker in Europa, Griekenland is een gelijkwaardig lid.

Tsipras.Beeld reuters

Oppositieleider en oud-premier van Griekenland Antonis Samaras heeft weer plaatsgenomen op het spreekgestoelte. 'We zijn allemaal bang hoe Griekenland er morgen als we wakker worden uit zal zien', zegt hij.

Samaras vindt dat het referendum niet gehouden moet worden. 'Maar als het wel wordt gehouden is het niet een referendum over een voorstel, maar over of Griekenland in de euro moet blijven. En niet alleen dat, het gaat over een exit uit Europa. Dat is zelfmoord voor Griekenland'

'Griekenland is slachtoffer van premier Tsipras. Hij heeft Griekenland geïsoleerd in Europa en verdeelt de Griekse samenleving. Hij wil ze laten stemmen voor de volledige vernietiging van Griekenland.'

Het Griekse parlement in debat over het referendum.Beeld Sceenshot

Na een korte onderbreking door de ruzie tussen de oppositiepartij van Samaras en de voorzitter van het parlement Konstantopoulou gaat het debat verder. Konstantopoulou spreekt het Griekse parlement vermanend toe. 'Heel Griekenland en Europa kijkt naar ons, we moeten het imago van het parlement bewaken.' Nadat ze haar uitleg heeft gedaan en aan Samaras heeft gevraagd terug te komen om zijn spreekbeurt af te maken gaat het debat weer voor vijf minuten in reces.

Spreekt u Grieks of beheerst u Griekse gebarentaal? U kunt hieronder het debat live volgen:

Ondertussen is in Griekenland het parlement bijeen voor een pittig debat. Het is nu aan het Griekse parlement om wel of niet in te stemmen met het door premier Tsipras voorgestelde referendum. Komt er een nee-stem dan staan de geldschieters klaar om weer over hun voorstel voor hervormingen en besparingen in ruil voor steun te praten. Als het Griekse parlement instemt met een referendum, dan verloopt het programma.

Het debat gaat er onrustig aan toe. De Griekse oppositieleider Antonis Samaras van de partij Nieuwe Democratie noemt het voorgestelde referendum een 'parodie'.

'Vanaf dinsdag moeten we het doen zonder de beschermende paraplu van de eurozone. U heeft gefaald, meneer Tsipras, u heeft gefaald in alles. U maakt van onze democratie een parodie.' Hierop barst het parlement uit in geschreeuw in gejoel. Samaras noemt de voorzitter van het parlement een dictator en stapt op met zijn partijleden.

Tsipras maant het parlement tot kalmte: 'De historische verantwoordelijkheid op zo'n cruciaal moment eist nuchterheid van ons allemaal.' De voorzitter schorst het debat voor enige tijd.

Het Griekse parlement.Beeld getty

In de verklaring van de eurogroep na de vergadering van vandaag staat dat de eurogroep klaar is om beslissende stappen te nemen om de economische en monetaire unie te versterken.

'We zullen alle noodzakelijke maatregelen nemen om de weerbaarheid van onze economieën verder te verbeteren. We benadrukken dat door het vervallen van noodhulp voor Griekenland, zonder onmiddellijke vooruitzichten op een follow-upregeling, maatregelen door de Griekse autoriteiten nodig zullen zijn.'

'De eurogroep zal nauwlettend toezien op de economische en financiële situatie in Griekenland en de eurogroep staat klaar om opnieuw bijeen te komen om de juiste beslissingen te nemen in het belang van Griekenland als lid van de eurozone.'

Lees hier de hele verklaring.

Rijen voor een geldautomaat op het Griekse eiland Kreta.Beeld reuters

Meer ministers van Financiën laten van zich horen. De Ierse minister van Financiën Michael Noonan zegt tegen de pers in Brussel dat hij is ervan overtuigd dat de euro sterk staat, ondanks de tegenslag met Griekenland.

De eurozone is in een veel betere conditie dan na de ineenstorting van Lehman Brothers, toen de financiële crisis begon en Europa slecht was voorbereid. Er is volgens Nooman geen sprake van angst onder de europartners. Maar Noonan toonde zich wel bezorgd over de ontwikkelingen in Griekenland. 'De crisis is begonnen'

In Madrid zijn Spanjaarden die de Griekse regering steunen de staat opgegaan. Zij willen hun steun voor Grieken die zich verzetten tegen nog meer bezuinigingen kenbaar maken. Onder andere de leider van Podemos, Spanje's anti-bezuinigingen partij, is bij het protest aanwezig. Onder de trending hashtag #YoVoyConGrecia (ik sta achter Griekenland) spreken Spanjaardne zich uit via sociale media.

Beeld afp
Beeld afp
Beeld afp

Er is vandaag ongeveer 600 miljoen euro opgenomen door bezorgde Grieken, meldt Reuters. Meer dan een derde van de geldautomaten in Griekenland werden vandaag in ieder geval één keer leeggepind. Het gaat om 2000 van de 5500 van de geldautomaten in het land. In samenwerking met de centrale bank werden de automaten weer bijgevuld. De banken zijn afhankelijk van noodhulp van de Europese Centrale Bank om open te blijven. Het bijvullen van de automaten kost ongeveer twee uur, hetgeen nog langere rijen tot gevolg had. Bij een geldautomaat vlakbij het parlement werd een rij van meer dan 40 mensen geteld. Daarnaast stonden er lange rijen bij geldautomaten door het hele land.

Mensen staan in de rij voor de bank in Thessaloniki.Beeld ap

Ook de Duitse minister Wolfgang Schäuble gaf een eigen persconferentie. Hij zei dat Griekenland waarschijnlijk in een 'moeilijke situatie' zal zitten de komende dagen en dat de Griekse weigering om verder te onderhandelen iedereen heeft verrast. 'Er zal alles aan worden gedaan om Griekenland te helpen en besmetting op andere landen te voorkomen.'

Schäuble benadrukte verder dat Griekenland onveranderd deel uit blijft maken van de eurozone en dat de Europese landen de Griekse bevolking niet laten vallen. Volgens hem is er alles gedaan om de beste oplossing te vinden voor de Grieken en de rest van Europa. Hij sprak over een 'helse opgave' en uitte zijn teleurstelling dat die niet met succes is afgerond.

De Duitse minister Wolfgang SchäubleBeeld epa
Dijsselbloem wijst een journalist aan tijdens de persconferentie.Beeld ap

De persconferentie is begonnen. Dijsselbloem: 'Het akkoord is mislukt, maar we zullen blijven samenwerken met Griekenland. Er zijn nu vele mogelijke scenario's en alle opties blijven open. Het proces is nog niet afgelopen en zal waarschijnlijk nooit eindigen. Maar het noodprogramma loopt dinsdag af en dat staat vast. De instituties staan klaar om de Griekse regering te helpen met de noodzakelijke maatregelen.'

Volgens Dijsselbloem is de Griekse minister Varoufakis uit zichzelf vertrokken voordat de eurogroep beëindigd was. 'Griekenland heeft de onderhandelingen afgebroken terwijl ze nog gaande waren en heeft ervoor gekozen om met een negatief advies naar het electoraat te stappen voor het referendum. Als ze het referendum eerder hadden voorgesteld of met een positief advies waren gekomen, had het anders kunnen aflopen. Maar op deze manier konden wij er niet mee akkoord gaan'.

Echte conclusies over de gevolgen van het mislukte overleg van de onderhandelingen met Griekenland hebben de overige eurolanden nog niet getrokken, bleek uit de toelichting van Dijsselbloem. 'We hebben niet over specifieke risico's gesproken', zei de minister. 'We houden de ontwikkelingen nu van dag tot dag nauwgezet bij en komen weer bijeen zodra dat noodzakelijk is.'

Op de vraag of er een risico van besmetting is voor andere kwetsbare landen zegt Dijsselbloem dat de eerste landen die een bailout hebben gekregen in een veel betere positie verkeren. 'En de instellingen van de eurozone staan klaar om alle nodige maatregelen te nemen.'

Beeld ap

De persconferentie van Dijsselbloem zou al ruim een half uur geleden beginnen. Volgens de minister van Financiën van Finland, Alexander Stubb, was de vergadering rond 20.15 uur afgelopen en kan de persconferentie nu ieder moment beginnen.

De Griekse oppositieleider Antonis Samaras van de partij Nieuwe Democratie heeft zondag een gesprek met de Griekse president Prokopsis Pavlopoulos. Mogelijk wil hij bij het staatshoofd aandringen op een aftreden van de Griekse premier Alexis Tsipras.

Samaras is fel tegen het plan van premier Alexis Tsipras een referendum te houden over de schuldencrisis. Ook liet hij eerder deze week weten bereid te zijn om mee te doen aan een nieuwe regeringscoalitie om Griekenland van bankroet te redden.

Samaras was van 2012 tot 2015 Grieks premier en staat bekend als een pro-Europese politicus. Nieuwe Democratie is de grootste oppositiepartij van Griekenland, met 76 zetels in het parlement dat in totaal driehonderd zetels telt.

Antonis SamarasBeeld epa

De volgende persconferentie in Brussel vindt rond 20.00 uur plaats. Volkskrant-verslaggever Marc Peeperkorn is ter plekke. Volgens hem is het stadium waarin naar een akkoord wordt gezocht gepasseerd: 'De gesprekken die de laatste uren gevoerd zijn gingen over het beperken van de schade van het mislukken van de onderhandelingen.' Dijsselbloem heeft aangegeven dat de Eurogroep er alles aan doet om de stabiliteit van de Eurozone te garanderen. 'Er moeten maatregelen worden getroffen om landen als Cyprus, Italië en Portugal overeind te houden, wanneer maandag paniek ontstaat op de financiële markten.'

Vicepremier Lodewijk Asscher noemt het mislukken van de gesprekken 'buitengewoon zorgelijk'. Hij reageerde zaterdag in het radioprogramma Dit is de Dag. 'Dit betekent vooral heel erg veel voor de mensen in Griekenland.'

Hij vreest voor toestanden die zaterdag al te zien waren, met Grieken die massaal hun geld opnemen. 'Al die scenarios's kun je redelijk uittekenen.' Asscher noemde het merkwaardig dat de Grieken de onderhandelingen na lang praten alsnog verlieten met de aankondiging dat er een referendum zou komen over het herstelplan.

Vanavond rond elf uur Nederlandse tijd stemt het Griekse parlement over de vraag of het door premier Tsipras aangekondigde referendum wel of niet door moet gaan. Tsipras wil aan het Griekse volk voorleggen of Griekenland alsnog in moet stemmen met de voorstellen van de geldschieters. 'Het wordt erg spannend', aldus Volkskrantcorrespondente Sarah Venema vanuit Athene. 'Binnen de regering was er steeds meer steun voor het voorstel.

Maar de oppositie was tegen het referendum, en door het mislopen van de onderhandelingen in Brussel is dat misschien alleen nog maar sterker geworden.'Als het referendum er komt, heeft de Griekse bevolking erg weinig tijd om zich een oordeel te vormen over de ontstane situatie. Venema: 'Die kritiek hoor je nu steeds meer. En zelfs als het referendum er komt en de uitslag is 'ja', dan is het nog maar de vraag hoe serieus Europa dat nog neemt.

Uit de woorden van Dijsselbloem vanmiddag viel al op te maken dat het vertrouwen van de geldschieters dat Griekenland de voorgestelde bezuinigingen alsnog gaat doorvoeren niet al te groot meer is.'Grote reacties uit de Griekse politiek op het klappen van de onderhandelingen in Brussel zijn er nog niet echt, aldus Venema. 'Men wacht hier vooral af wat er vannacht uit de stemming in het parlement gaat komen. Maar het is duidelijk dat de situatie nu totaal anders is dan vanmorgen, toen er in Griekenland al veel geldautomaten werden leeggehaald in reactie op de aankondiging van het referendum. Het is nog even afwachten hoe het verder gaat.'

Grieken staan in de rij voor een pin-automaatBeeld getty

Door geen steun te geven aan het verzoek van de Griekse regering om het huidige steunprogramma te verlengen zodat het referendum kon worden gehouden, heeft de eurogroep grote schade toegebracht aan zijn eigen geloofwaardigheid als democratisch instituut, stelde Varoufakis. 'Ik vrees dat die schade blijvend zal zijn.'

Volgens Varoufakis boden de eisen die de geldschieters van Griekenland stelden aan hun noodhulp, geen enkel uitzicht op verbetering voor de Griekse economie. Zijn regering vond dat alleen het Griekse volk zou mogen bepalen of er wel of niet met die eisen wordt ingestemd.

De Europese Centrale Bank (ECB) houdt de situatie in en rond Griekenland scherp in de gaten. Dat liet de ECB zaterdag weten naar aanleiding van het afgebroken overleg binnen de eurogroep over de verdere verstrekking van financiële steun aan Griekenland.

De ECB gaf aan dat het ECB-bestuur op een gepast moment zal vergaderen over de Griekse situatie. Naar verluidt vindt dat overleg zondag plaats.
Daarbij gaat vooral om de kwetsbare positie van Griekse banken. Die worden overeind gehouden met noodsteun van de Griekse centrale bank, die alleen met toestemming van de ECB kan worden verleend.

Volgens Varoufakis is er nog steeds een kans dat Griekenland tot overeenstemming komt met de schuldeisers, ondanks het afbreken van de onderhandelingen: 'We kunnen nog een nacht, en een paar dagen onderhandelen om het voorstel te verbeteren.'

Verder bevestigt Varoufakis dat hij de ECB-voorzitter Mario Draghi heeft gesproken, maar de minister gaat niet in op de inhoud van dat gesprek.

Varoufakis tijdens de persconferentieBeeld afp

Er is volgens de Griekse minister Varoufakis van Financiën geen reden om het referendum over het reddingsplan af te blazen. Wel zijn de Grieken bereid om het advies aan de bevolking aan te passen, als de voorstellen verbeteren.

Een 'Grexit' lijkt met de minuut dichterbij te komen. Er zijn economen die vrezen dat dit de hele wereldeconomie zal destabiliseren en het hele financiële systeem op de grondvesten zal doen schudden, net als het faillissement van de zakenbank Lehman Brothers in 2008. President Marcel Fratzscher van het Deutschen Instituts für Wirtschaftsforschung (DIW) is iemand die bang is voor dat effect. 'Ook toen werd gedacht dat men wel één bestuurlijk falende zakenbank failliet kon laten gaan, maar de gevolgen waren onvoorzienbaar. We zitten allemaal in dezelfde boot.'

Lees hier de analyse van Peter de Waard [+]

Dijsselbloem: 'Griekenland brak de onderhandelingen eenzijdig af.'

Dijsselbloem: 'Het hulpprogramma loopt dinsdagavond af, daar kunnen we niets aan veranderen.'

De persconferentie van Eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem, waarin hij de huidige stand van zaken zal geven, kan elk moment beginnen.

De persconferentie is hier live te volgen.

Het overleg tussen de ministers van Financiën van de negentien eurolanden (de eurogroep) is afgelopen. Een gezamenlijk akkoord over de aanpak van de Griekse schuldenkwestie tussen de geldschieters en Griekenland is er niet, zo stellen bronnen in Brussel. Na een persconferentie door eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem praten de andere achttien eurolanden verder zonder Griekenland.

Dan zal er nadrukkelijk gesproken worden over een plan B.
De extra vergadering in Brussel begon rond 14.30 uur. De Griekse premier Alexis Tsipras legde in de nacht van vrijdag op zaterdag een bommetje onder het overleg door een referendum aan te kondigen over een financieel reddingsplan voor het land. Voor de geldschieters (eurolanden, de Europese Centrale Bank en het Internationaal Monetair Fonds) sloot Tsipras met die actie de deur voor verdere onderhandelingen over een afronding van het lopende steunprogramma voor Griekenland, dat dinsdag om middernacht afloopt.

Schäuble.Beeld AP

Premier Tsipras gokt in Brussel, zijn landgenoten in het chique casino op de berg Parnitha. 'Het enige dat je kunt doen, is meespelen en verliezen.'

Lees hier de reportage van Sarah Venema, over haar bezoek aan het Regency Casino.

Het Griekse drama nadert de ontknoping. In dit liveblog wordt u op de hoogte gehouden van alles wat er vandaag in zowel Brussel als Athene gebeurt. Bent u het overzicht even kwijt? In ons dossier leest u alles over een mogelijke Grexit, het leeghalen van de banken en het laveren tussen afgrond en akkoord.

Of de Grieken nu wel of niet massaal hun geld van de bank halen, daar komen verschillende berichten over binnen. In het Atheense parlementsgebouw staat een rij voor de pinautomaat, een andere geldautomaat in Athene is helemaal leeg. Maar er zijn ook plekken waar het rustig is. Onze correspondente in Athene, Sarah Venema, vertelde eerder vandaag dat het rustig was in het centrum van Athene. Volgens haar staan er wel wat rijen bij pinautomaten, maar die is vaak niet langer dan vijf mensen.

Aan onderstaande foto's te zien, is de spanning in Brussel vooralsnog ontspannen.

Eurogroepvoorzitter Dijsselbloem fluistert iets in het oor van Christine Lagarde, IMF-baas.Beeld EPA
Varoufakis groet zijn Spaanse ambtsgenoot.Beeld Reuters
Ook Jeroen Dijsselbloem kan nog lachen met Varoufakis.Beeld EPA

Uit de reacties van de meeste ministers blijkt dat de actie van Griekenland om de onderhandelingen te staken en eerst een referendum te houden, veroordeeld wordt. Onze Brussel-correspondent Marc Peeperkorn vermoedt hierom dat de Eurogroep zal besluiten dat het laatste bod dit maal écht het laatste bod is. Dat zou betekenen dat het Griekse parlement vanavond moet beslissen of ze alsnog het bod accepteren danwel voor faillissement en een Grexit kiezen.

Alexander Stubb, de Finse minister van Financiën; ‘Er bestaat consensus binnen de Eurogroep dat van een verdere verlenging van de het Griekse programma geen sprake kan zijn. Als pro-Europeaan was ik onprettig verrast door de aankondiging van premier Tsipras over een referendum. Ik denk dat Plan-B zich nu snel ontrolt en Plan-A zal worden.’

De Duitse minister van Financiën, Wolfgang Schäuble: ‘Griekenland heeft eenzijdig de onderhandelingen beëindigd. We zullen nu zien wat collega Varoufakis ons gaat vertellen, bij de Grieken zijn verrassingen nooit uitgesloten. Maar van de collega’s die ik heb gesproken ziet niemand nog een oplossing.’

De Ierse minister van Financiën, Michael Noonan: ‘We komen nu op onbekend terrein.’

Hans Jörg Schelling (de Oostenrijkse minister van Financiën): ‘Dit is een dramatische situatie. Wat nu gebeurt, had nooit mogen gebeuren. Maar het is de Griekse verantwoordelijkheid dat we in deze situatie zijn beland. Op het allerlaatste moment – vier dagen voor het huidige hulpprogramma eindigt – een referendum uitroepen, geeft echt geen pas. Dat hadden ze maanden eerder kunnen doen. We moeten nu over de gevolgen praten.’

Hans Jörg Schelling, de Oostenrijkse minister van Financiën.Beeld Reuters

Europees Commissaris Moscovici (Economische en Financiële Zaken) zei voorafgaand aan de vergadering dat de verschillen tussen geldschieters en Griekenland klein zijn. 'Waar een wil is, is een weg. Griekenland moet nu laten zien dat het de politieke wil heeft. De Europese Commissie vond en vindt dat Griekenland in de eurozone hoort.’

IMF-baas Christine Lagarde zei bij aankomst dat het IMF en andere trojkaleden (Commissie en ECB) steeds als doel hebben gehad de Griekse economie te herstellen. Dat blijft de inzet volgens Lagarde. Ze voegde daaraan toe dat de eurolanden daarvoor een deel van de Griekse schuld moeten kwijtschelden. Over het voorgenomen referendum in Griekenland liet ze zich niet uit.

Moscovici bij aankomst.Beeld ANP

Het ministerie van Buitenlandse Zaken in België heeft het reisadvies voor Griekenland aangepast. Men adviseert Belgische toeristen om een betrouwbare reisverzekering af te sluiten en voldoende contant geld mee te nemen, schrijft de Belgische krant De Standaard. Reizen naar Griekenland is wel nog steeds veilig, volgens een woordvoerder van BuZa. Wel wordt in het reisadvies benadrukt dat manifestaties en stakingsacties voor eventuele ongemakken kunnen zorgen.

Eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem voorafgaand aan de vergadering; 'Ik ben zeer teleurgesteld over het besluit van de Griekse regering om ons laatste voorstel af te wijzen. Ik ben eveneens teleurgesteld dat voorstel met een negatief advies in een referendum voor te leggen. Bij ons stond de deur nog steeds open maar aan Griekse zijde heeft men die kennelijk dichtgegooid. We zullen ons nu beraden over de gevolgen voor de toekomst.'

Correspondent Sarah Venema is op dit moment in Athene.

Hoe is de sfeer daar?

‘Hier in het centrum van Athene is het rustig. Er staan wat rijen bij pinautomaten, maar die is vaak niet langer dan vijf mensen. Wel loopt de spanning op. Ik zag al een schermutseling tussen een persfotograaf en een man die wilde pinnen. En toen ik net vragen aan het stelleen was, kreeg ik ‘ga terug naar je eigen land’ naar mijn hoofd geslingerd.

Uit de hoge hoed van Tsipras: een referendum. Mocht dat er door komen, wat gaan de Grieken dan stemmen?
‘Dat ligt heel erg aan de vraagstelling. Tsipras schetst het nu zo: je kunt ‘ja’ of ‘nee’ stemmen tegen het eisenpakket dat er ligt. En dat betekent dat er meer bezuinigd moet worden, en daar zijn veel Grieken tegen.

‘Ik hoor steeds meer gelaten reacties van mensen. Die bezuinigingen zorgen voor een stijging van de zelfmoorden. Het geluid dat zegt: ‘Weet je wat, misschien moet het maar een keer klappen, zodat we opnieuw kunnen beginnen’, begint steeds luider te worden.

Maar op de vraag of Griekenland bij de euro moet blijven antwoordt zo’n 70 procent van de Grieken ‘ja’. En naast de vraagstelling ligt het ook heel erg aan de campagnes die gevoerd gaan worden. Tsipras is fel tegen het eisenpakket van de Trojka en zal dus ook campagne gaan voeren voor een ‘nee’.

Het blijft natuurlijk koffiedik kijken. Want het nog maar de vraag of er überhaupt een referendum komt.

Staatssecretaris Wiebes van Financiën ziet niks in een referendum. 'Ik zie geen reden voor uitstel. De posities zijn helder en de deadline is al vier maanden bekend', zei hij.

Volgens hem hebben de geldschieters 'heel duidelijk' gemaakt en op papier gezet waartoe zij bereid zijn en wat dat betekent voor Griekenland. 'Het is echt aan de Griekse regering om dat of te gaan doen of niet te gaan doen.'

Staatssecretaris WiebesBeeld anp

De Griekse minister van Binnenlandse Zaken roept alle partijen op om het voorstel voor een referendum te steunen. 'Een unaniem 'ja' van het Griekse parlement geeft ons land een sterkere onderhandelingspositie.'

Rijen bij banken in AtheneBeeld anp

Partijleider Panos Kammenos van de Onafhankelijke Grieken stelde vanochtend de Griekse bevolking gerust: 'Men hoeft niet bang te zijn. We worden niet afgeperst. De banken zullen ook niet sluiten. De pinautomaten hebben gewoon geld. We moeten niet overdrijven.'

Panos KammenosBeeld anp

De Griekse oppositieleider Samaras over het referendum waar de Griekse premier Tsipras op hoopt: 'Het is uiteindelijk een referendum over 'ja' of 'nee' tegen Europa.'

In Athene staan ondertussen lange rijen voor de pinautomaten. The Guardian-journalist Jon Henley beschrijft dat de spanningen oplopen.

'We hebben al een pinautomaat leeg gepind zien worden, dus de hele rij verschoof zich naar de volgende bank. Op de radio is te horen bij welke pinautomaten er nog cash geld te halen is', aldus Sky-journalist Robert Nisbet.

Brussel-correspondent Marc Peeperkorn gokt erop dat de Grieken in ieder geval uitstel krijgen tot het referendum. 'Een gevoel, dat kan ik niet hard maken', aldus Peeperkorn vanuit Brussel.

Het is wel de vraag of het IMF het uitstel zomaar accepteert, of dat er vanaf 30 juni wel kapitaalbelemmeringen worden opgelegd. 'Wat in ieder geval duidelijk is geworden: Tsipras en Veroufakis (minister van Financiën) realiseren zich dat het bod dat er nu al een paar weken ligt, écht het eindbod is. Dit referendum is de laatste strohalm die Tsipras nog had. Eerder zei hij dat er sowieso geen referendum of herverkiezing zou komen.'

'Maar deze zelfde heren roepen ook al weken dat het Europese eisenpakket een gifpil voor de economie is. Afpersing, roept Varoufakis zelfs. Verwachten ze dan dat het Griekse volk hiervoor gaat stemmen?'

'En stel: de Grieken stemmen wel voor. Wie gaat het beleid dan in godsnaam verdedigen? Dat gaat niet gebeuren. Dat wordt nooit uitgevoerd.'

Eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem en de Griekse premier TsiprasBeeld anp

Mocht er een referendum komen, zal die er alsvolgt uit komen te zien. Met de drie instituties worden het Internationaal Monetair Fonds, de Europese Centrale Bank en de Europese Commissie bedoeld.

THOSE CITIZENS REJECTING PROPOSAL OF 3 INSTITUTIONS -- NO

THOSE CITIZENS SUPPORTING PROPOSAL OF 3 INSTITUTIONS -- YES

Waar draait het vandaag ook alweer om? Als er voor dinsdag een akkoord wordt gesloten, ontvangt Athene de nog resterende 7,2 miljard euro van twee eerdere noodleningen (totaal 240 miljard) die het in 2010 en 2012 ontving van de eurolanden en het IMF.

'We zouden er goed aan doen deze suggestie van Tsipras niet op voorhand af te wijzen', zei de Duitse minister van Economische Zaken en vicekanselier Sigmar Gabriel in een interview met radiozender Deutschlandfunk. 'Maar het referendum heeft alleen zin als hetgeen waarover gestemd kan worden het voorstel van Europa is.'

Hoewel de eigenlijk deadline voor aflossing aan het IMF op dinsdag 30 juni ligt, hintte de Griekse premier Alexis Tsipras vannacht nadrukkelijke op uitstel. Hij wil een referendum houden over het financiële reddingsplan voor zijn land. De volksraadpleging zou op 5 juli moeten plaatsvinden.

Minister Yanis Varoufakis van Financiën schuift vandaag aan bij de Eurogroepvergadering om uitleg te geven over de referendumplannen van de Griekse regering.

Minister Yanis Varoufakis van FinanciënBeeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden