Grieks-orthodoxe kerk ziet geestelijken massaal dwalen

De Grieks-orthodoxe kerk ligt onder vuur. Geestelijken worden beschuldigd van drugssmokkel, diefstal en homoseksuele gedragingen. Tijd voor scheiding van kerk en staat, zeggen Griekse politici....

Gewone Grieks-orthodoxe priesters mogen getrouwd zijn, maar van bisschoppen wordt verwacht dat ze zich onthouden van seks. Dat zij het rechte pad niet altijd volgen, bleek uit de foto in Avriani - en uit de vele andere schandalen die de Grieks-orthodoxe kerk in hun greep houden.

Seks, al dan niet tussen mannen, speelt een prominente rol, maar ook met drugshandel, diefstal, het smokkelen van religieuze kunstvoorwerpen en de omkoping van rechters weten hoge Grieks-orthodoxe geestelijken wel raad.

Radiostations laten bandjes horen van seksueel getinte gesprekken tussen geestelijken, onder wie bisschop Panteleimon, baas van het rijkste diocese in Griekenland, dat van Attica. Deze zou bovendien een paar miljoen euro hebben verduisterd om zijn oude dag veilig te stellen. Panteleimon is alvast geschorst, voor zes maanden.

Collega-bisschoppen hebben hem gevraagd helemaal terug te treden, maar de kerkleider weigert. Wordt hij toch gedwongen, dan zal hij, belooft hij, 'een aardbeving veroorzaken, en zal ik velen in mijn graf meenemen'.

De Griekse kerkleiders houden zich met veel meer bezig dan met het geestelijk leven. Theoklitos van Thessalië, een hoge geestelijke én zakenman, werd gearresteerd in een Atheense nachtclub op verdenking van drugshandel. Daar was ook Serafim Koulousousas bij betrokken, voormalig privé-secretaris van aartsbisschop Christodoulos, de hoogste kerkleider in Griekenland. Deze Koulousousas zou op zijn beurt weer een seksuele relatie hebben gehad met een niet met name genoemde bisschop. Waar of niet waar: inmiddels heeft hij, zo maakte hij deze maand bekend, 'de kerk verlaten'. Hij wordt modeontwerper in Parijs.

Meer dan 97 procent van de elf miljoen Grieken is - in naam - Grieks-orthodox. Vrijwel iedereen is gedoopt in dit land waar de bebaarde en in het zwart gehulde popes tot het straatbeeld behoren.

Kerk en staat zijn gescheiden, maar de Grieks-orthodoxie is wel staatsgodsdienst. Als gevolg van de schandalen klinkt in de Griekse politiek de roep om de nauwe relatie tussen kerk en staat te beëindigen. Daarvoor is wel een wijziging van de grondwet voor nodig.

De Griekse kerkleiders, 102 in getal, kwamen vorige week in Athene in spoedzitting bijeen om de crisis te bezweren. In de dure Atheense wijk Kolonaki, in het Penteli-klooster, trok Christodoulos, 'aartsbisschop van Athene en heel Griekenland', het boetekleed aan. Hij noemde de crisis 'zeer ernstig', en vroeg alle gelovigen, burgers én geestelijken, 'nederig' om vergeving. 'De meerderheid van de geestelijken dragen hun priesterkleed met eer', voegde hij eraan toe. Het is tijd voor een reiniging van de ziel, een catharsis, zei hij. Hij beloofde 'transparantie', meer toezicht van de nationale overheid op kerkelijke zaken. Ook wordt het geestelijken verboden 'giften' aan te nemen.

Het is de vraag of Christodoulos het daarmee redt. Want ook zijn naam is genoemd in het schandaal: hij zou relaties onderhouden met drugshandelaar Apostolos Vavilis, die ook als wapenhandelaar in Israël actief is. Deze duizendpoot, al eens bij verstek veroordeeld in Italië, zou ook spioneren voor Griekenland.

Christodoulos stuurde Vavilis in 2001 naar Jeruzalem met de opdracht de verkiezing van de orthodoxe patriarch daar te beïnvloeden. Dat Vavilis niet zuiver op de graat is, moet Christodoulos toen al geweten hebben. In 1998 stuurde de kerkvader hem echter 'ter geestelijke reiniging' naar de heilige berg Athos, in het noorden van Griekenland. Het heilzame bezoek aan de oude kloosters daar heeft niet geholpen. Vavilis staat nog steeds op de lijst van gezochte personen van Interpol.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden