Griekenland officieel in gebreke bij IMF

De eurolanden hebben het Griekse verzoek om een derde steunpakket afgewezen en minister van Financiën Yanis Varoufakis zei vandaag dat Griekenland niet zou betalen. Daardoor blijft Griekenland voor het eerst in gebreke jegens een van zijn publieke schuldeisers. Volg de laatste ontwikkelingen met dit liveblog.

Beeld anp

De eurolanden hebben het verzoek van Griekenland voor een derde steunpakket en een herstructurering van de schulden afgewezen. Dinsdagavond vergaderden de ministers van Financiën van de eurolanden (de eurogroep) telefonisch met elkaar.

Ook een verlenging van het nog tot middernacht lopende programma is niet meer mogelijk, lieten meerdere ministers na afloop van het gesprek via Twitter weten.

Na een spannende dag vol onderhandelingen en een laatste vraag om uitstel van betaling tot november, heeft Griekenland niet aan de betalingsverplichtingen kunnen voldoen. Het land vroeg op het nippertje om een korte verlenging van het bestaande hulpprogramma, een derde noodlening van 30 miljard euro en kwijtschelding van oude schulden. Het IMF heeft laten weten het verzoek tot uitstel van betaling in behandeling te nemen.

Zondag kunnen de Grieken in een referendum stemmen over het laatste aanbod van de geldschieters. De ministers van financiën van de eurolanden zitten vandaag weer met elkaar om de tafel.

Nu de deadline is verstreken, is Griekenland officieel het eerste Europese land dat in gebreke is gebleven bij het IMF. Griekenland is het IMF 1,5 miljard euro verschuldigd, de grootste gemiste betaling in de geschiedenis van het fonds. Het IMF heeft inmiddels in een verklaring laten weten dat het Griekse verzoek voor uitstel van betaling in behandeling zal worden genomen, al is het meer dan dertig jaar geleden dat het fonds daadwerkelijk uitstel verleende.

Door beperkingen van het kapitaalverkeer en het feit dat banken dicht blijven, dreigt er spoedig een tekort aan elementaire benodigdheden in ziekenhuizen. Het gaat daarbij om bijvoorbeeld handschoenen, spuiten en verband. Dat schrijft de Griekse krant Kathimerini dinsdag.

Een belangrijk probleem is dat farmaceutische bedrijven steeds vaker weigeren om spullen op krediet te verkopen. Zelfs grote ziekenhuizen in Athene krijgen nul op het rekest en moeten nu op zoek naar nieuwe leveranciers. 'Welke benodigdheden we ook hebben, alles gaat naar de ziekenhuizen', zegt het hoofd van de koepel van farmaceutische leveranciers, Pavlos Arnaoutis tegen Kathimerini. 'Normaal hebben we een voorraad voor twee of drie maanden. Nu weten we niet of we er een maand mee vooruit kunnen.'

Ook apotheken beginnen problemen te krijgen met de leverantie van producten. Maar de impact zal de komende tien dagen nog niet voelbaar zijn.

Beeld anp

Griekenland is vanaf twaalf uur vannacht niet alleen in gebreke bij het IMF, maar ook bij zijn eigen centrale bank. Dat zei eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem vanavond in een interview met CNN waarin hij het besluit om het nieuwste Griekse voorstel af te wijzen nader toelicht. 'Een nieuw voorstel zal strikte voorwaarden moeten bevatten. Dit is geen gemakkelijke weg.'

Jeroen DijsselbloemBeeld epa

De Griekse regering heeft het Internationaal Monetair Fonds om uitstel van betaling gevraagd tot november. Griekenland heeft niet genoeg geld om te voldoen aan de 1,5 miljard euro die het land nog aan het IMF moet betalen. De deadline is vandaag en staat dus op het punt te verstrijken. Nu het steunprogramma niet wordt verlengd hoopt Griekenland op clementie van het IMF. Vice-premier Ioannis Dragasakis heeft het verzoek aan het instituut bekendgemaakt aan de Griekse publieke omroep ERT.

Onze buitenlandverslaggeefster Carlijne Vos is aangekomen in Griekenland en werd direct geconfronteerd met de realiteit:

'He, daar ben je eindelijk', zegt taxichauffeur Vassilis Stamatis alsof hij een oude bekende is als hij naar me toe beent vanuit de lange rij wachtenden gele taxi's op het Syntagma-plein. Grijnzend vertelt hij dat hij zoals gebruikelijk weer bijna 2 uur heeft staan wachten op een klant. Zijn omzet is de laatste jaren meer dan gehalveerd vanwege de teruggelopen klandizie. 'Mijn vrouw is haar baan kwijt, mijn ziektekostenverzekering heb ik op moeten zeggen om boodschappen te kunnen doen voor de kinderen en we hebben al ons spaargeld opgegeten.' Hij heeft niets meer te verliezen. Stemmen doet hij dus niet zondag. 'Veel te duur', vanwege de reis die hij moet maken naar zijn geboortedorp. Bovendien, zegt hij. 'Het maakt mij niets meer uit, ik heb niets meer te verliezen.'

Morgen in de Volkskrant het hele verhaal.

Gesloten bank op het Syntagma-plein in Athene.Beeld reuters

De kans dat Griekenland de komende maanden niet aan zijn verplichtingen aan schuldeisers kan voldoen, is aanzienlijk toegenomen. Ook de kans dat private investeerders naar hun geld kunnen fluiten is groot, schrijft kredietbeoordelaar Fitch vandaag in een rapport. Het kredietoordeel gaat daarom omlaag van CCC naar CC.

Fitch ging er tot dusver vanuit dat Griekenland voor het verstrijken van de deadline eind juni een akkoord zou sluiten met zijn geldschieters. Maar nu premier Alexis Tsipras de hervormingen die worden geëist in ruil voor verdere hulp in een referendum aan het Griekse volk wil voorleggen, is die kans verkeken.

Als de bevolking 'nee' stemt, neemt de kans dat Griekenland de euro als betaalmiddel moet opgeven volgens Fitch 'dramatisch' toe. Een vertrek uit de eurozone zou volgens de kredietbeoordelaar vrijwel zeker chaotisch verlopen, aangezien enige afstemming tussen de huidige regering en de Europese autoriteiten onwaarschijnlijk is.

Beeld reuters

Minister Jeroen Dijsselbloem heeft zojuist via Twitter laten weten dat de ministers van Financiën van de eurolanden elkaar morgen rond 11.30 uur via de telefoon spreken over het meest recente voorstel van de Grieken.

Er ligt morgenochtend als het goed is een nieuw, uitgewerkt plan van de Grieken, op verzoek van de eurolanden. Het zou helpen als de Griekse regering in het nieuwe schrijven het aangekondigde referendum zou afblazen, zeggen bronnen tegen het ANP. Het referendum is de geldschieters in het verkeerde keelgat geschoten. 'Het vertrouwen is gebroken', zo klinkt het.

Beeld epa

Op de demonstratie van ja-stemmers heeft de burgemeester van Athene, George Kaminis, Alexis Tsipras opgeroepen om op te stappen, zodat er ruimte is voor 'fris nieuw leiderschap'. Kaminis is een van de voorlopers in de Griekse pro-Europa beweging. Eerder noemde hij het geplande referendum een ‘schande voor de democratie’.

George KaminisBeeld anp

De eurogroep zal morgen, vermoedelijk aan het eind van de ochtend, opnieuw telefonisch vergaderen, zegt Brussel-correspondent Marc Peeperkorn. 'Er ligt dan een nieuw, uitgewerkt plan van de Grieken over hun verzoek. Over dat plan wordt hoe dan ook niet voor het referendum zondag besloten en het voorstel zal gepaard moeten gaan met saneren en hervormen.'

De verlenging van het bestaande programma is afgewezen omdat het technisch en politiek niet kon, legt Peeperkorn uit. De kans dat de ministers zouden instemmen was klein. Geldschieters hebben altijd gezegd niet te willen praten over een derde of nieuw pakket maatregelen in ruil voor steun als het lopende programma niet is afgerond.

Correspondente Carlijne Vos was vandaag bij de de `ja-demonstratie in Athene. Vooral relatief welvarende Grieken met een baan waren aanwezig. De opkomst zou rond de 25 duizend man liggen en de sfeer was gemoedelijk. De demonstranten zijn weliswaar voor een `ja tijdens het referendum zondag, maar zouden nog liever zien dat het referendum helemaal niet doorgaat, vertelt Vos: `Het referendum wordt hier als een achterlijke zet gezien, het is volgens hen totaal niet duidelijk waarvoor wordt gestemd, omdat de deadline voor het steunpakket vanavond al afloopt.

'De ja-demonstratie is meer een `ja' voor Europa. Er werd `lange leve Europa' gescandeerd, een jongen van een jaar of 17 zegt: `Ik heb nog een toekomst voor me, die toekomst ligt in Europa. Ze moeten dat steunpakket gewoon aannemen.'Toen de demonstranten dichter bij het parlement kwamen klonk sterker, en beter gecoördineerd `nooit meer links!'

'Een ouder stel, dat nog nooit eerder gedemonstreerd had, zei `een ramp te willen voorkomen¿ door duidelijk te maken dat een groot deel van de bevolking niet achter de huidige regering staat. Een interieurontwerper merkt op dat hij weer betaald wil krijgen, en dat dit met de houding van Tsipras en Varoufakis niet gaat gebeuren.

De demonstratie verwaterde snel toen het begon te regenen. Logisch, zegt Vos: `De Grieken houden niet van regen.'

Beeld reuters
Beeld afp

Dat de eurogroep het verzoek van Tsipras heeft afgewezen betekent niet dat de ministers van Financiën afwijzend tegenover een derde steunpakket in het algemeen staan, zo meldt minister Jeroen Dijsselbloem aan Reuters. Zo'n pakket wordt echter pas bespreekbaar na het referendum van zondag, aldus de voorzitter van de eurogroep. Eerder vanavond liet Angela Merkel hetzelfde geluid horen.

In eerste instantie schoot het plotseling aangekondigde referendum (en Tsipras' nee-advies) veel geldschieters in het verkeerde keelgat, maar nu lijkt het devies: eerst dat referendum, daarna praten we pas over extra geld.

Ook waarschuwde Dijsselbloem dat een nieuw steunpakket mogelijk gepaard gaat met nog strengere hervormingseisen. Of Athene daarmee akkoord gaat is nog maar de vraag. De huidige hervormingen waren voor premier Tsipras al onbespreekbaar.

Ondertussen staat de rente die Griekenland moet betalen over staatsobligaties op het hoogste punt sinds 2012.

Beeld ap

Het verzoek om een derde steunpakket is afgewezen, maar volgens onze Brussel-correspondent Marc Peeperkorn wordt het verzoek om een nieuwe lening van 30 miljard wel verder bestudeerd. Dit kan volgens de eurogroep echter niet zonder hervormingen en bezuinigingen in Griekenland. Morgen komt de eurogroep opnieuw bijeen voor overleg, maar het is nog onduidelijk met welke insteek.

Beeld ap

Wie solidair wil zijn met de Grieken door een deel van de 1,6 miljard die het land aan het IMF is verschuldigd te doneren, heeft pech. Indiegogo, de crowdfundingwebsite waar vandaag een inzamelingsactie werd gestart is in zijn geheel gecrasht. Het lijkt erop dat dit door de overweldigende hoeveelheid bezoekers voor de Griekenland-crowdfunding komt.

Binnen een dag hadden zo’n 12 duizend bezoekers meer dan 180 duizend euro gedoneerd aan het noodlijdende land. De website was een idee van de Brit Thom Feeney, die berekende dat met drie euro per Europeaan de Grieken aan hun betalingsverplichting kunnen voldoen.

Beeld reuters

Ondertussen heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken het reisadvies naar Griekenland aangescherpt. Zo worden Nederlandse toeristen en andere reizigers aangeraden de demonstraties in het centrum van Athene te mijden, omdat deze tot geweld kunnen leiden. Eerder waarschuwde het ministerie al dat toeristen voldoende contant geld moeten meenemen voor de reis, omdat het wellicht niet meer mogelijk is om te pinnen of creditcards te gebruiken.

Ondanks de regen hebben duizenden demonstranten zich op het Syntagma-plein in Athene verzameld om hun steun voor de ja-campagne te betuigen. Volgens veel aanwezige journalisten lijken er meer mensen op de been dan gisteren, toen demonstranten van het nee-kamp bijeen kwamen. De demonstraties vinden plaats in de aanloop naar het referendum van aanstaande zondag, over het financiële reddingsplan.

Beeld reuters
Beeld ap

Uiterlijk om middernacht Nederlandse tijd moet de Griekse regering ruim 1,5 miljard euro op de rekening van het Internationaal Monetair Fonds in Washington hebben gestort. Minister van Financiën Yanis Varoufakis heeft vandaag nog gezegd dat Griekenland niet zal betalen. Dat betekent dat Griekenland voor het eerst in gebreke blijft jegens een van zijn publieke schuldeisers.

Na het mislukken van de onderhandelingen in Brussel afgelopen vrijdag kwam direct de vraag op wat de gevolgen zouden zijn als Griekenland het IMF op een houtje zou laten bijten. Welnu: Griekenland zal er straffeloos mee wegkomen, in elk geval op korte termijn.

Premier Rutte neemt aan dat Griekenland lid blijft van de EU en de NAVO als het land de eurozone zou verlaten. Dit heeft hij zojuist gezegd bij het debat in de Tweede Kamer over de eurotop van afgelopen week. Verder maakt Rutte zich geen zorgen voor de gevolgen voor de Nederlandse economie. ‘Naar verwachting heeft een uittreding van Griekenland geen grote effecten voor Nederland.’ De politieke gevolgen zijn een ander verhaal, vindt Rutte. ‘Voor het verlaten van de eurozone zijn nog geen vastgestelde procedures.’

Rutte zegt op vragen vanuit de Kamer dat de deur voor de Grieken om te bellen wat hem betreft open blijft. ‘Eurolanden mogen elkaar altijd bellen en om hulp vragen.’ De premier zegt ook begrip te hebben voor het Griekse volk. ‘Laat ik hier eerlijk zeggen dat ik meeleef met de Griekse bevolking. Ik vind dat we op den duur bereid moeten zijn humanitair in te grijpen als de situatie in Griekenland echt uit de hand loopt. Maar eerst moeten we kijken hoe het verder loopt. De Grieken zullen moeten bezuinigen en vooral hervormen, de economie weer versterken. Hoe moeilijk dat ook is.’

Over het Griekse referendum van komende zondag heeft de regering geen opvatting, aldus de premier. ‘Dat is niet aan mij of aan de regering, het is een interne Griekse aangelegenheid.’ Het stemadvies van de Europese Commissievoorzitter Juncker, die deze week de Grieken opriep ‘ja’ te zeggen tegen de laatste voorstellen uit Brussel, herhaalt Rutte niet. ‘Iedereen mag een stemadvies geven, ik doe dat niet.’

Beeld anp

De Griekse regering vroeg de eurolanden vandaag om een derde steunpakket en een korte verlenging van het huidige pakket. Maar om welke bedragen gaat het eigenlijk? 29,1 miljard euro, zo blijkt uit een brief die de Financial Times in handen heeft. Voor dit jaar zou Athene om 12,3 miljard euro vragen en voor 2016 en 2017 respectievelijk 7,2 en 9,6 miljard euro.

De laatste hoop is weg, Griekenland is officieel in gebreke bij het IMF. Wat betekent dit? Economieredacteur Yvonne Hofs legt uit: 'in theorie kunnen de gevolgen van zo'n wanbetaling ernstig zijn, maar Griekenland is een speciaal geval. Het land houdt zijn Europese schuldeisers (de eurolanden, de Europese Commissie en de Europese Centrale Bank) in gijzeling, omdat zij de eurozone bij elkaar willen houden. Sancties treffen tegen wanbetaler Griekenland kan een Grexit veroorzaken en dat is een resultaat dat niemand aan de onderhandelingstafel wenst.'

Lees in ons eerdere liveblog alle ontwikkelingen die vanmiddag plaatsvonden tijdens het Griekse debacle.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden