Griekenland, bouw een effectief overheidsapparaat

De Grieken moeten een effectief overheidsapparaat bouwen waaraan iedereen zijn steentje bijdraagt.

Een vrouw loopt langs graffiti in het centrum van Athene.Beeld AFP

Lange tijd waren de onderhandelingen tussen de Eurogroep en Griekenland een rituele dans. Europa sloeg dreigende taal uit en stelde een keiharde deadline. Nachtenlange onderhandelingen volgden en elke keer kwam er net op tijd een akkoord tot stand. Griekenland beloofde strenge bezuinigingsmaatregelen. Een paar maanden later bleek echter dat de beloften niet waren nagekomen, waarmee het hele circus opnieuw kon beginnen.

Dit keer lijkt het anders.

Voor het eerst wordt serieus rekening gehouden met een Grieks faillissement. Het grote struikelblok is dit keer niet de inhoud, maar het gevoel dat de Griekse onderhandelaars geen grip hebben - niet op de onderhandelingen en niet op het eigen overheidsapparaat. 'Het onderhandelingsproces moet nu echt gestroomlijnd worden, anders gebeuren er ongelukken', zei Eurogroepvoorzitter Dijsselbloem in de Volkskrant.

Eurogroepvoorzitter Dijsselbloem.Beeld EPA

Debat over zin en onzin van bezuinigen

Het is verleidelijk het debat over Griekenland te verheffen tot een debat over de zin en onzin van bezuinigen. Je kunt inderdaad betwisten of alle door Europa opgelegde bezuinigingen Griekenland verder hebben geholpen.

Het is net zo verleidelijk het debat te verheffen tot een debat over solidariteit. Er zijn inderdaad veel Grieken met wie we medelijden moeten hebben, de vele Grieken die in de crisis werkloos zijn geworden bijvoorbeeld. Maar er zijn ook veel Grieken met wie we helemaal geen medelijden hoeven te hebben. Rijke Grieken vooral, die tot op de dag van vandaag massaal belasting ontduiken.

In essentie draait het om iets anders. Griekenland heeft een slecht functionerende staat en belastingdienst. Het is niet in staat voldoende belasting op te halen - en al te goed in staat om geld uit te geven. De opdracht voor Griekenland is duidelijk: bouw een slagvaardig overheidsapparaat dat ervoor zorgt dat iedereen zijn steentje bijdraagt. Schakel daar desnoods Europese hulptroepen bij in.

De Griekse minister van Financiën, Yanis Varoufakis.Beeld AP

Ondenkbare realiteit

Zolang Griekenland geen serieuze fiscus heeft, wordt het lastig het land in Europa te handhaven. De Griekse overheid blijft dan een bleeder, een plek waar al het Europese hulpgeld in het niets verdwijnt. Het is aan Tsipras en Varoufakis om Europa te overtuigen dat ze grip hebben op de overheidsfinanciën. Lukt ze dat niet, dan bestaat het gevaar dat het tot voor kort ondenkbare realiteit wordt.

De gevolgen van een faillissement zijn lastig te voorspellen. Griekenland zal door een diepe crisis gaan, maar welke krachten zullen daarbij vrijkomen? Voert het land de eigen munt weer in? Stapt het ook direct uit de EU? Zoekt het aansluiting bij Rusland of andere mogendheden?

De Griekse premier Tsipras sprak de Russische president Poetin begin april.Beeld EPA

Opdonder

De euro zal een opdonder krijgen, maar de munt wordt nu ook al ondermijnd door de voortdurende geldinjecties van de Europese Centrale Bank die nodig zijn om landen als Griekenland overeind te houden. Voor een sneeuwbaleffect hoeft niet direct te worden gevreesd. Private investeerders hebben hun geld allang uit Griekenland weggehaald. De Griekse schuld (van de overheid en van de banken) wordt vrijwel volledig gefinancierd met geld van de andere Europese lidstaten en de Europese Centrale Bank.

De leden van de eurozone en de Europese Centrale Bank zullen dus ook de grootste klappen opvangen. Ze zullen het geleende geld (bij elkaar zo'n 365 miljard euro) niet meer terugzien, in ieder geval niet in zijn geheel. Ook om die reden is te hopen dat Griekenland zichzelf alsnog serieus hervormt en tot een akkoord komt met Europa.

In februari verzamelden Grieken zich voor het gebouw van het Griekse parlement om hun steun te betuigen. Velen waren blij dat de regering de belangen van de Grieken internationaal goed wist te verdedigen.Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden