Grieken staken tegen ontslagplan

Het parlement in Athene debatteert vandaag over een ontslagplan voor 4.000 ambtenaren. De Grieken zijn gewend aan cliëntelisme. Snijden in de overheid is een heel nieuw fenomeen.

ISTANBUL - De Griekse ambtenarenbonden organiseren vandaag een algehele staking uit protest tegen een ongekende ontslagmaatregel: er moeten vierduizend gemeenteambtenaren uit. Het is in Griekenland in decennia niet gebeurd dat het ambtenarenapparaat langs die weg werd afgeslankt.


Griekse gemeenteambtenaren zijn gisteren al begonnen aan hun staking van drie dagen. Loketten bleven dicht, vuilnis werd slechts nog beperkt opgehaald. Gemeentelijke politieagenten reden met gillende sirenes door Athene. Vandaag leggen ook andere ambtenaren het werk neer. 'We zijn mensen, geen nummers!', aldus een slogan. De linkse krant Eleftherotypia kondigde een 'politieke hittegolf' aan.


De ontslagen zijn afgedwongen door de Europese Unie en het Internationaal Monetair Fonds. Onder druk van de geldschieters schrapte Athene de laatste jaren al 128 duizend overheidsbanen. Die ambtenaren vloeiden nog af via pensionering. Ondanks herhaalde toezeggingen aan de EU en het IMF werd niet één van hen ontslagen.


Toen de Griekse regering onlangs een sanering aankondigde van staatsomroep ERT - waarbij honderden banen zouden worden geschrapt - veroorzaakte dat meteen een regeringscrisis. De kleine partij Democratisch Links stapte uit de coalitie.


Het Griekse parlement stemt naar verwachting woensdag over het ontslagplan voor vierduizend ambtenaren. De maatregel veroorzaakt diepe spanningen in de cliëntelistische Griekse politiek. Dit komt vooral omdat de maatregel het vermogen van politici ondermijnt om kiezers en beschermelingen te belonen met een salaris tot aan het pensioen; een overheidsfunctie geldt in Griekenland van oudsher als een baan voor het leven.


Volgens het wetsvoorstel zullen de vierduizend ontslagen uit een dit jaar gevulde 'mobiliteitspool' van 25 duizend ambtenaren worden geplukt. De getroffen ambtenaren krijgen acht maanden de tijd om binnen de overheid te solliciteren naar een andere baan. Als ze die niet vinden, worden ze ontslagen. Zo moeten er dit jaar vierduizend ambtenaren vertrekken en volgend jaar nog eens elfduizend.


Als alles volgens plan gaat, mag de Griekse regering uiteindelijk vijftienduizend nieuwe ambtenaren met specifieke kwaliteiten aannemen, als onderdeel van een reorganisatie van de overheid. De EU en het IMF willen dat de Griekse regering met deze operatie het taboe doorbreekt dat Griekse ambtenaren niet kunnen worden ontslagen. Het moet resulteren in een kwaliteitsverbetering van de vooralsnog zwakke Griekse overheid.


De belangrijkste Griekse oppositiepartij, de radicaal-linkse Syriza, is fel tegen de maatregelen. Een parlementariër van Syriza zei vorige week dat Griekenland zucht onder een 'dictatuur' van de EU en het IMF. Ook in de regeringscoalitie van premier Samaras, bestaande uit zijn conservatieve partij Nieuwe Democratie en het socialistische Pasok, veroorzaken de ingrepen spanningen. Toch voorspellen waarnemers dat Samaras erin zal slagen de ontslagwet door het parlement te loodsen: zijn coalitie heeft er een meerderheid van vijf zetels.


Samaras verklaarde in de zondagskrant Proto Thema dat er een eind moet komen aan het benoemen van ambtenaren in nutteloze banen louter om hun een salaris te geven. 'Wat heeft u liever: schoolbeveiligers die niets substantieels doen of verplegers in een staatsziekenhuis die voor u zorgen?', aldus Samaras. 'De maatregelen zijn onplezierig voor sommigen, maar mijn prioriteit ligt bij de anderhalf miljoen werklozen om wie niemand een traan laat.'


Griekenland wordt de laatste jaren overeind gehouden door 240 miljard euro aan noodleningen van de EU en het IMF. De geldschieters beloofden de Griekse regering onlangs een nieuwe tranche van 6,8 miljard euro aan leningen. Om Athene onder druk te houden en onder meer de ontslagen af te dwingen, keren de geldschieters de miljarden beetje bij beetje uit.


De Griekse economie verkeert voor het zesde jaar achtereen in recessie. Sinds kort gloort er een beetje hoop. De crisis heeft lonen en prijzen met tientallen procenten gedrukt, waardoor het land iets concurrerender is geworden. Het toerisme, een van de pijlers van de economie, lijkt zich te herstellen. Het vertrouwen van ondernemers stijgt. De Europese Commissie voorspelt dat de Griekse economie in 2014 met 0,6 procent zal groeien en in 2015 met bijna 3 procent.


Tegelijk blijven de geëiste liberaliseringen en privatiseringen moeizaam verlopen. Grote delen van de Griekse economie zijn nog altijd in de greep van bureaucraten en kartels. Het privatiseringsprogramma heeft de laatste maanden opnieuw vertraging opgelopen. Zo trok het Russische Gazprom, de enige gegadigde voor het Griekse staatsgasbedrijf Depa, zich onlangs terug. De verkoop van staatsgokbedrijf Opap verloopt evenmin voorspoedig.


Daardoor groeit de speculatie dat Griekenland over enige tijd een nieuw pakket aan noodleningen nodig zal hebben. Uit een recent rapport van de Europese Commissie blijkt dat Griekenland, als het zo doorgaat, in de tweede helft van 2014 opnieuw in geldnood komt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden