Grieken nog niet klaar om migranten snel terug te sturen

De uitgang van Europa wordt afgeschermd door oproerpolitie. Leunend op hun schilden staan de agenten van de Griekse ME maandagochtend op de kade van het eiland Chios als de eerste bootmigranten richting een Turkse boot lopen. Tientallen meters verderop kijkt een groepje Syriërs toe hoe de figuurtjes in de verte een voor een het trappetje van de boot worden opgestuurd. 'Ik zie alleen Afghanen', zegt een van hen, turend door een geleende verrekijker. 'Geen Syriërs.'

Kinderen in Chios.Beeld afp

De zon is nog maar net op als de ME'ers aan boord stappen en de Turkse boot met 66 migranten en bijna evenveel agenten aan boord wegvaart uit Europa, keurig volgens de planning van het akkoord dat de migrantenstroom vanuit Turkije zou moeten droogleggen. Maar dat betekent niet dat Griekenland klaar is om de bootjes met migranten voortaan in rap tempo terug te sturen naar Turkije.

In de haven van Chios liggen de tientallen in dekens gehulde lichamen van slapende Syriërs als bewijs daarvan op de grond. Groepjes mannen die de uitzetting bekeken, lopen hoofdschuddend terug naar de tenten die ze met dekens en touwen hebben opgebouwd. 'Ze zeggen dat wij op de volgende boot zitten, maar ik denk niet dat het gebeurt', zegt de 25-jarige student Mohammed, uit Aleppo. 'Wij zijn niet van plan hier weg te gaan. We willen niet naar Turkije. Het is er niet veilig.'

Geweld in detentiecentrum

Nog voordat de eerste boot naar Turkije vertrok, braken vrijdag honderden vluchtelingen uit de hotspot van Chios waar ze hun uitzetting horen af te wachten. Er was geweld uitgebroken tussen de 1.500 aanwezige vluchtelingen en migranten in het detentiecentrum dat voor 1.200 man bestemd is. Afghanen raakten slaags met Syriërs en families met kleine kinderen konden geen kant op. 'We zaten met drie stellen en tien kleine kinderen in onze barak, toen ze 's nachts ons raam ingooiden en de deur probeerden te openen', vertelt Saif (32), die nu met zijn vrouw en hun twee zoons in een tent in de haven slaapt. 'Ze bonkten op de muren en probeerden de deur te openen. Het was net alsof we weer terug waren in de oorlog.'

De winkeleigenaar uit Palmyra heeft nog geen asiel aangevraagd en wil niet terug naar de hotspot om dat te doen. Hij weet dat Syriërs ook na hun afgeronde asielprocedure zullen worden teruggestuurd naar Turkije en weigert dus mee te werken. 'We zijn uit een oorlog gevlucht en vragen om hulp', zegt hij. 'Ik begrijp niet waarom jullie ons weer terugsturen.'

Slechts twee Syriërs

De politie van Chios zit met de handen in het haar. 'We weten niet wat we met deze mensen moeten doen', zegt officier Apostolis Geomelos. Zijn collega's in de haven hebben net op de boulevard vier Pakistaanse mannen gearresteerd en vastgeketend aan een ijzeren trapleuning. Die breng je zo terug naar het kamp, maar hoe krijg je dat voor elkaar met honderden protesterende Syriërs? De officier haalt zijn schouders op. 'Als ze asiel aanvragen, sturen we hun verzoek naar Athene en wachten we op een antwoord', zegt hij. 'Dat duurt ongeveer een maand, denk ik. Maar als ze dat niet doen, weet ik het niet.'

De VN-vluchtelingenorganisatie - die zich eerder kritisch uitliet over het migratieakkoord - beoordeelde de eerste uitzettingen vanuit Chios en Lesbos als 'normaal', maar dit waren eenvoudige uitzettingen vanwege de afwezigheid van asielzoekers. Tussen de tweehonderd teruggestuurde migranten van beide eilanden zaten volgens persbureau Reuters slechts twee Syriërs. Volgens de UNHCR zijn de Grieken overweldigd door asielaanvragen en de paar duizend beloofde asielambtenaren en juristen zijn nog nauwelijks op de eilanden gearriveerd. In de bomvolle hotspot van Lesbos hebben 2.000 mensen gezegd aanspraak te willen maken op asiel en maandag kwamen op de eilanden opnieuw 339 bootmigranten aan.

In de ochtend van 4 april neemt een Turkse boot de eerste groep migranten mee terug naar Turkije, vanuit de haven van Chios. 2016.Beeld afp

Ook de vluchtelingen die niet uit de hotspot van Chios zijn ontsnapt, wachten er waarschijnlijk nog weken. 'Ik heb vandaag pas op een formulier kunnen aangeven dat ik asiel wil aanvragen', vertelt de Syrische Manal, van achter het met prikkeldraad bedekte hek. 'Ze zeiden dat ik voor mijn interview moet wachten tot de hulp uit het buitenland komt. Verder heeft niemand me nog iets uitgelegd en ik heb nog geen advocaat gezien.'

De schrik zit er in. De vluchtelingen in de hotspot hebben allemaal gezien hoe de politie enkele van hun kampgenoten zondagavond wegvoerde. Een Syriër schuift zijn telefoon door een gat in het hek om de foto's te laten zien. Met hun handen op zijn rug geboeid worden de mannen meegenomen door de politie. 'Wat gebeurt er na Turkije?' vraagt Manal. 'Moeten we terug naar Syrië? We weten niets.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden