Column

Grexit zou EU met existentieel probleem opzadelen

De barbaren staan aan Europa's poorten. In het oosten zegevieren Poetins troepen, in het zuiden stroomt het bloed van de Libische stranden de Middellandse zee in. Europa wordt zwakte verweten. Zaterdag bepleitte de Oekraïense oud-premier Julia Timosjenko op deze pagina's wapenleveranties aan haar land, Poetin verstaat immers enkel de taal van geweld. Trendwatcher Adjiedj Bakas stelde dat Europa een makkelijke prooi is voor IS: zielloos en zonder enige vechtlust.

Vechtlust toonden de Europese leiders wel in de onderhandelingen met hun nieuwe Griekse collega's. Gretig werd gedreigd met een verbanning van Griekenland uit de eurozone. De Duitse raad van economisch experts stelde dat een Grexit de 'geloofwaardigheid van het institutionele raamwerk' van de euro zelfs ten goede zal komen.

Echter, anders dan deze Duitse economen met hun juristenblik denken, zou een Grexit de Europese Unie wel degelijk met een enorm, mogelijk existentieel probleem opzadelen. Niet alleen zou de eurocrisis weer kunnen oplaaien als de markten gaan speculeren op een vertrek van andere zwakke broeders als Portugal, Spanje of Italië. Veel bedreigender voor de Unie is wat met Griekenland zelf zal gebeuren en hoe dat op de Europese samenwerking terugslaat.

Griekenland heeft de afgelopen jaren ongekende bezuinigingen doorgevoerd. Duizenden gezinnen zijn op straat gezet, zieken blijven verstoken van zorg, kinderen van goed onderwijs. Het talent is vertrokken en de nazistische Gouden Dageraad is de derde partij in het Griekse parlement.

Een Grexit zal het land nog dieper in de ellende storten. We riskeren daarmee een failed state binnen de Europese Unie. Een failed state die zowel de oostelijke als de zuidelijke grens van de Unie moet bewaken. Een land dat diepe cultuur-historische banden heeft met de Orthodoxe kerk en Poetins Rusland.

Wat de euroleiders niet lijken te beseffen, is dat het door hen zo bespotte Syriza mogelijk nog het laatste is dat tussen hen en een terugkeer van een fascistisch regime op het continent in staat. De keuze tegen Syriza is al snel een keuze voor een marionet van Poetin aan de Brusselse onderhandelingstafels. Elk triomfalisme over het op de knieën dwingen van 'de Grieken', en daar was er de afgelopen dagen nogal wat van, is dan ook volstrekt misplaatst.

Zeker, ook de Grieken zijn geen heiligen. Maar de ongekende verbetering van hun overheidsfinanciën wekt wel vertrouwen. De rentebetalingen buiten beschouwing latend heeft de Griekse overheid, ondanks een recordwerkloosheid en een belabberde belastingdienst, haar dubbelcijferige begrotingstekort inmiddels omgebogen in een begrotingsoverschot. In diezelfde tijd wist de veel sterkere Nederlandse economie het overheidstekort met de nodige moeite terug te brengen van 5 naar 2 procent.

Syriza kan de nieuwe bezem zijn die eindelijk echt schoonveegt, de partij die belastinginning en corruptiebestrijding serieus aanpakt. Die kans mogen we niet laten lopen. En ja, Syriza wil stoppen met het verder afknijpen van platzakke Grieken en het tegen bodemprijzen verkopen van staatseigendommen. Daar valt, ook economisch gezien, veel voor te zeggen.

Nu Griekenland perspectief bieden, is precies waar de Europese Unie na twee allesverwoestende oorlogen voor is opgericht: te voorkomen dat oorlogszuchtige leiders het continent opnieuw in het verderf storten. De succesformule van de EU was en is: breed gedeelde voorspoed, een leven dat te aangenaam en waardevol is om in de waagschaal te stellen.

Natuurlijk moet Europa haar grenzen verdedigen, indien nodig met militaire middelen. Maar wat Europa superieur maakt aan Poetin en IS, is wat de Amerikaanse hoogleraar Joseph Nye haar soft power noemt: de aantrekkelijkheid van het Europese model, een samenleving waar je graag bij wilt horen.

Het rijke Europa kan het zich niet alleen veroorloven haar zachte kant te laten zien. Het is de basis van haar succes. De Grieken perspectief bieden en Oekraïne economisch laten bloeien, dat is de beste verdediging.

Dat deze zachtheid in de praktijk de gedaante aanneemt van een lange reeks moeizaam tot stand gekomen dubbelzinnige teksten is onontkoombaar. Ook dat is de aard van het beestje.

Zolang het resultaat maar is dat Griekenland erbij blijft en met de rest van de eurozone de weg omhoog vindt, zie ik daar de schoonheid wel van in. Zo tonen we IS en Poetin dat Europa wel degelijk een bezielde gemeenschap is, en daarmee onverslaanbaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden