Background

Grexit-rapport CU brengt Griekse exit niet dichterbij

Een Grexit is beter voor Griekenland en voor de EU, schrijft hoogleraar economie Johan Graafland in opdracht van de ChristenUnie. Een Grexit pakt echter alleen positief uit als aan een serie strenge en vooral kostbare voorwaarden wordt voldaan, staat in hetzelfde rapport. Het aantal voorbehouden in het onderzoek is dusdanig groot dat eenieder een eigen conclusie eruit kan trekken.

Griekse protesten in Athene tegen Europese begrotingsregels Foto ANP

De ChristenUnie leest in het rapport een onderbouwing van het eigen standpunt. Doormodderen is volgens de partij niet de juiste weg. Een Grexit, hoewel omgeven met risico's, is te verkiezen boven de onzekere toekomst van Griekse bezuinigingen en Europese financiële miljardenpakketen.

ChristenUnie-leider Arie Slob noemt de keuze voor een Grexit 'heel spannend'. 'Je moet het begeleid doen. Daar zitten voorwaarden aan die best fors zijn, daar hoort ook het kwijtschelden van schulden bij. Wat je ook doet, je houdt onzekerheid. De keuze die wij maken op basis van dit rapport is het geven van een duidelijk signaal. Er wordt nu opnieuw geld in Griekenland gestoken waarvan we allemaal weten dat we het niet terug zullen krijgen. Je moet nu een keuze maken.'

Hyperinflatie
Econoom Sweder van Wijnbergen van de Universiteit van Amsterdam heeft juist geen goed woord over voor het rapport. In een reactie op Radio 1 noemde hij de conclusies 'onjuist'. Volgens Van Wijnbergen zal een vertrek uit de euro en devaluatie van een eigen munt leiden tot hyperinflatie. 'Devaluatie verdubbelt de schuldenlast en doet de lonen nog meer dalen.'

De Amsterdamse econoom pleit er voor de productiviteit op te schroeven in plaats van de lonen te verlagen. Van Wijnbergen deelt de mening dat afschrijven van een deel van de schulden onvermijdelijk is, maar door een Grexit zouden de kosten volgens hem nog meer oplopen. 'Als je een hoogleraar ondernemingsrecht over sovereign debt restructuring laat schrijven, kan je gekke dingen krijgen.'

Scenario's
Graafland, econoom en theoloog aan de Universiteit Tilburg, onderzocht verschillende scenario's voor de toekomst van de eurozone: neuro en zeuro, totaal afschaffen van de euro, verdere integratie, en de Grexit met daarbij het eventuele vertrek van ook andere zwakke eurolanden. De eerste twee scenario's wijst hij in het rapport van de hand als onwenselijk. De zuidelijke landen zijn te divers en hebben te weinig samenhang om een gezamenlijke zeuro te kunnen voeren. Het afschaffen van de hele munt is niet in het belang van de noordelijke landen - die overigens juist wel bij een kleinere muntunie gebaat zouden zijn.

Twee scenario's blijven voor Graafland over die zowel positieve als negatieve kanten kennen: verdere integratie en de Grexit. Over integratie zegt hij: 'Alleen in het geval dat de Eurozone in staat blijkt een eenduidig institutioneel kader te scheppen dat de juiste economische randvoorwaarden schept waardoor de zuidelijke Europese landen hun concurrentiepositie aanzienlijk versterken, is deze beleidsoptie de meest gunstige.' Die kans is echter klein, meent hij. Economische en culturele verschillen tussen noordelijke en zuidelijke landen zijn volgens Graafland te groot. De optie van verdere integratie van Griekenland is daarom 'minder aantrekkelijk'.

De Grexit is volgens Graafland te prefereren, maar ook dat scenario kent grote risico's en werkt alleen wanneer aan strenge voorwaarden wordt voldaan. De econoom beredeneert dat Griekenland met een eigen munt de koers kan aanpassen, zodat de export aantrekt en het land weer concurrerend wordt.

Voorwaarden
Strenge voorwaarden moeten de risico's beperken. De exit dient geheim gehouden te worden tot op het laatste moment, om een bankrun te voorkomen. Een substantieel deel van de Griekse schulden moet worden kwijtgescholden. Daarover schrijft Graafland vervolgens: 'Verwacht mag worden dat de waarde van de drachme na verloop van tijd enigszins herstelt, tenminste als Griekenland in staat is door de devaluatie in concurrentiekracht te winnen.'

Ook schrijft hij dat een uittreding van het land het risico met zich meebrengt dat andere landen het voorbeeld volgen. Om Griekenland bij te staan, moet de EU het land financieel ondersteunen bij de exit.

Al met al schat Graafland de exit 'onder deze voorwaarde op een paar punten positiever en op een aantal andere punten negatiever in dan de optie van verdergaande integratie'.

'Even in een dip'
Volgens ChristenUnie-leider Slob komt Griekenland door een exit 'even in een dip', maar kan het land binnen twee tot drie jaar opkrabbelen door met een goedkope munt te concurreren met de rest van de EU. Ook Slob schetst de nuances. 'Er is geen makkelijke oplossing en iedere keuze die je maakt is omgeven met risico's.'

De ChristenUnie kan in het debat schermen met het eigen rapport. Het onderbouwt de stellingname van de partij om geen geld meer te geven aan Griekenland. Andere partijen kunnen vasthouden aan de eigen lijn en daarbij wijzen op de grote onzekerheden van een Grexit die Graafland schetst. Een Griekse exit komt door het rapport niet dichterbij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.