Grexit lost niets op

Beeld anp

Kijkt u ook zo uit naar een volgende 'allesbeslissende' eurotop over Griekenland? Vast niet. In dat geval zijn de onderhandelingen over een derde steunpakket voor Griekenland slecht nieuws. Want als je bekijkt wat er op tafel ligt (te veel de economie schadende bezuinigingen) zal het resultaat daarvan (historisch ongekende begrotingsoverschotten) zeker nog wel eens gaan tegenvallen. Wat weer zal nopen tot moeizame nieuwe onderhandelingen en de bijbehorende 'allesbeslissende' eurotoppen.

Geen wonder dat nu de Grexit even een reële mogelijkheid leek menigeen daar wel wat voor voelde. Wie snakt er ondertussen niet naar verlossing van die ondoorzichtige wirwar van belangen en argumenten. Een pijnlijke maar nette breuk, waarna alles helder en duidelijk is: wie is daar op tegen? De gedachte is ook mij niet vreemd, hopeloos als ik soms word van de nodeloos pijnlijke en dure aanpak van de eurocrisis.

Verder dan filosoferen over een langs de noord-zuidlijn gesplitste euro ('neuro en zeuro') ben ik nooit gekomen. Een Grexit lost namelijk niet echt iets op. Grexit zal niet de duidelijkheid scheppen die bijvoorbeeld economieredacteur Yvonne Hofs voorspelde (11 juli): 'Voor de schuldeisers schept een Grexit meer duidelijkheid dan een derde reddingspakket. Een Grexit kost 332 miljard euro, maar daar blijft het dan ook bij.' Dit in tegenstelling tot de enige zekerheid bij een intacte eurozone voor sterke eurolanden die Hofs schetste in haar eerdere opiniebijdrage (4 juli): 'Eeuwige miljardentransfers naar hun zwakke broeders.'

In haar Grexit-scenario schetst Hofs terecht een gitzwart beeld van de nabije toekomst voor Griekenland: tekorten aan medicijnen en voedsel en daarmee de noodzaak van humanitaire hulp. Niemand weet hoeveel van die humanitaire hulp nodig zal zijn en voor hoe lang. En wat zal een Griekse exodus naar het noorden van de unie kosten? U weet wel, die Unie van vrij verkeer van personen. Of gaan we dat vrij verkeer ook aan banden leggen? En nemen we zo feitelijk afscheid van de Europese Unie? De gevolgen voor NAVO, Rusland, Balkan en Turkije verder buiten beschouwing latend, is duidelijk dat ook een Grexit grote onzekerheden en mogelijk zeer hoge kosten kent.

Ook de gelijkschakeling van de euro aan een transferunie waarin de miljarden van noord naar zuid stromen verdient relativering. Het is zeker zo dat een monetaire unie transfers vereist, net als in de VS. Maar transfers waren er ook al voor de invoering van de euro.

Armere eurolanden, waaronder Griekenland, ontvingen begin jaren negentig jaarlijks 3 procent van hun bbp aan Brusselse hulpgelden. Met de komst van de euro en de EU-toetreding van Oost-Europese landen verdwenen deze publieke transfers grotendeels. Daarvoor in de plaats kwamen private 'transfers', leningen van noordelijke banken en vermogensbeheerders.

En dat brengt ons bij de meest cruciale veronderstelling onder de zegenende werking van een Grexit. Als zou dit voorkomen dat EU-landen zich weer (te) diep in de schulden steken. Hofs: 'Iedereen weet dat een schuldenaar niet leert van zijn fouten als hij steeds gered wordt.'

Nu hebben de Grieken al best de nodige pijn geleden, van een jeugdwerkloosheid van 60 procent tot een gebrek aan pijnstillers. De private crediteuren daarentegen hebben enkel moeten afschrijven op wat in 2012 nog restte van hun Griekse vorderingen. Tot meer dan wat gevloek in de bestuurskamer heeft dat niet geleid.

Beeld anp

De geschiedenis leert ook dat de financiële sector helemaal geen euro nodig heeft om zich te buiten te gaan aan een volgend 'beloofd land'. Zie de rijke historie van financiële bubbels, van Mississippi in de vroege achttiende eeuw tot Latijns-Amerika en de Aziatische Tijgers eind twintigste eeuw.

Het is dan ook daar, in de financiële sector, dat een meer duurzame oplossing moet worden gevonden. Ook daar moet de pijn van een roekeloze kredietverstrekking neerslaan. Dat vereist meer, niet minder, Europa. De Bankenunie is een goed begin, maar ook niet meer dan dat.

Toen het meest recente voortmodderakkoord in zicht kwam, twitterde Yvonne Hofs: 'Kreun (...) Nog 46 crisistoppen en 387 deadlines te gaan. #houdthetdannooit op?' Nee, voorlopig helaas niet. Wil je minder eurotoppen pleit dan voor de verdere hervorming van de financiële sector en realistische begrotingsdoelen voor Griekenland.

Dromen over een Grexit leidt vooral af.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.