Nieuwsbreak

'Grenzeloze barmhartigheid kan in z'n tegendeel omslaan'

Mensen uit oorlogsgebieden moeten opgevangen kunnen worden, maar misschien moeten we bijvoorbeeld tijdelijk even geen Eritreeërs binnenlaten, zegt schrijfster Vonne van der Meer vandaag in de Nieuwsbreak. 'Hoe je ook over het regime daar denkt, het is geen land in oorlog.'

Vonne van der Meer. Beeld Annaleen Louwes.
Vonne van der Meer.Beeld Annaleen Louwes.

Wat is voor u het nieuws van de dag?
'De Volkskrant opent met het nieuws dat Energiemaatschappijen minder groen worden. Het is jammer dat in Europa niet hardop nagedacht kan worden over kernenergie. Dat is schone en goedkope energie. Na de aardbeving in Japan heeft Merkel de laatste kernreactoren in Duitsland laten sluiten. Bij mijn weten zijn er, behalve in Groningen, in Nederland en in Duitsland geen ernstige aardbevingen.'

Maar er kleven toch ook andere risico's aan kernreactoren?
'Ja, maar kan het onderzoek zich daar niet op richten? Nu blijft de discussie rondjes draaien over wel of geen windmolens in onze achtertuin. Iedereen praat erover maar niemand wil ze. Ongefundeerde angst voor kernenergie speelt een rol in deze discussie.'

Windmolens reiken boven het wateroppervlakte van de Noordzee, 23 kilometer uit de kust ter hoogte van de strook tussen Zandvoort en Noordwijk. Beeld anp
Windmolens reiken boven het wateroppervlakte van de Noordzee, 23 kilometer uit de kust ter hoogte van de strook tussen Zandvoort en Noordwijk.Beeld anp

Over angst gesproken. Twee auto's van GroenLinks-fractievoorzitter Harold Halewijn van GroenLinks zijn vannacht in vlammen opgegaan in Oostknollendam. Er is vermoedelijk een link met de azc-inspraakavond. Hoe kijkt u hiernaar?
'Dezelfde mensen die schreeuwen dat asielzoekers verkrachters zijn, steken nu auto's van politici in brand. Ze creëren nu zelf de chaos waarvoor ze zo bang zijn.'

Hoe ziet u het vluchtelingenprobleem?
'In het Volkskrant-commentaar stond een verhelderende zin: 'Het vergt een Europees dubbelbesluit: ruimhartige opvang in EU-landen voor echte vluchtelingen en een ondubbelzinnig signaal dat de EU van plan is haar buitengrenzen te gaan handhaven.' Het gevaar van de grenzeloze barmhartigheid is dat het in z'n tegendeel kan omslaan. Misschien moet er een tijdelijke restrictie komen voor mensen die niet direct gevaar lopen. Mensen uit oorlogsgebieden moeten opgevangen kunnen worden, maar misschien moeten we bijvoorbeeld tijdelijk even geen Eritreeërs binnenlaten. Hoe je ook over het regime daar denkt, het is geen land in oorlog.'

U bent katholiek, vindt u dat kerken meer op de voorgrond moeten treden als het om de vluchtelingenproblematiek gaat?
'Ik denk dat de huidige paus dat ook zeker probeert. In de kerk waar ik iedere zondag kom, wordt er ook vanuit die houding gesproken en gaat het er elke week over.'

Brandweermannen bij een van de auto's van Harold Halewijn, de fractieleider van GroenLinks van de gemeente Wormerland. Beeld anp
Brandweermannen bij een van de auto's van Harold Halewijn, de fractieleider van GroenLinks van de gemeente Wormerland.Beeld anp

Uw nieuwe roman Winter in Gloster huis is een zeer cultuurkritisch boek.
'Ja, dat klopt. En het is daarnaast ook een lofzang op de verbeelding en op Shakespeare.'

Het gaat over twee broers die een hotel beginnen, de een om te sterven - 'een zelfmoordhotel' of 'vaarwelhotel'- en de ander om te blijven leven en nieuwe moed te krijgen. Kwam u door het nieuws op dit idee?
'Nee, door het zien van een scène in het theater waarin een personage de zelfmoord van zijn vader Gloster saboteert. Het gaat ook over een idee dat eigenlijk te groot voor je is. Mijn hoofdpersoon krijgt een visioen, als alternatief voor het vaarwelhotel, het Gloster huis.'

Het verhaal speelt zich af in 2024. Denkt u dat er tegen die tijd een 'klaar met leven'-wet is, zoals in uw roman het geval is?
'Over de juridische mogelijkheid van zo'n wet wordt al nagedacht door een commissie van wijzen met als voorzitter Paul Schnabel. In Zwitserland bestaan zo'n zelfmoord- of vaarwel-hotel al. Het is dus niet ondenkbaar. In mijn boek ga ik uit van een situatie waarin de wet er al is om te laten zien wat de gevolgen ervan kunnen zijn.'

Bijvoorbeeld?
'Ik beschrijf hoe het personage Noor van tachtig jaar oud uit eenzaamheid naar zo'n zelfmoord-hotel wordt gedreven. Het is een meerstemmig boek waarbij allebei de broers aan het woord komen. Ze staan lijnrecht tegenover elkaar maar laten elkaar niet los.'

Hoe staat u erin?
'De kracht van het boek is dat je via de personages tot het laatste toe op andere gedachten kunt komen. Ik moet nu niet met mijn brede heupen voor het boek gaan staan. Dat zou stom zijn, nadat ik twee jaar lang heb gewerkt aan een verhaal waarin ik het hele krachtenveld heb verkend.'

U heeft in een interview gezegd dat 'we het effect van wat er over ouderen wordt gezegd, niet moeten onderschatten'. Is het echt zo erg?
'Als je als straatjongen steeds maar hoort dat je uitschot bent, dan ga je je zo gedragen. Als je als oudere steeds maar hoort dat je deel uitmaakt van een plaag, ga je dromen van je eigen einde. Er is een verband tussen aan de ene kant alle berichten over korten op de zorg, bejaardentehuizen die sluiten, kortingen op de thuiszorg. En aan de andere kant het gevoel als oudere overbodig te zijn. Als er dan in zo'n situatie een vaarwelhotel wordt gebouwd, dan is de stap daar naartoe niet ondenkbaar. Dan heb ik het dus niet over euthanasie, dat woord komt in het hele boek niet voor. Het gaat om mensen die niets mankeren, die eruit willen stappen en daarom naar zo'n hotel gaan waar ze daarbij geholpen worden.'

Vindt u het laf om een ander te vragen te helpen met sterven?
'Het verlangen naar de dood is er altijd geweest en zal er altijd zijn. Maar als je er geen weerstand aan kunt bieden, je door niets of niemand laat weerhouden, vraag dan een ander niet om hulp want impliciet vraag je dan ook om toestemming, goedkeuring. Doe het dan zelf.'

Ouderen wachten op vervoer na de dagbesteding in verzorgingshuis Meulenvelden. Beeld anp
Ouderen wachten op vervoer na de dagbesteding in verzorgingshuis Meulenvelden.Beeld anp
Paul Schnabel. Beeld anp
Paul Schnabel.Beeld anp

Heeft u nog een tip voor onze lezers?
'Als iemand een geweldig mooi essay over dit onderwerp wil lezen, koop dan 'Lof der onvolmaaktheid' van Gerbert van Loenen.'

Tot slot. Heeft u nog om iets kunnen lachen?
'Ja, ik heb moeten glimlachen om de geweldige Volkskrant-rubriek 'Dit ben ik'. En ik heb moeten lachen om Sylvia Witteman. Haar mooie metaforen en laconieke toon, zorgen dat we haar vaak uitknippen en ophangen op ons prikbord. Niets is zo verleidelijk als stijl in combinatie met humor. Zij is onze Bond-girl.'

Dit is aflevering 593 van de dagelijkse 4 Uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we met een interessant persoon het nieuws van de dag door.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden