Grensprovincie wijst moslimextremisten af

Een van de opmerkelijkste resultaten van de verkiezingen in Pakistan, eind februari, is dat de religieuze partijen hebben verloren die de noordwestelijke grensprovincie de afgelopen vijf jaar hebben geregeerd....

Het kan de aanzet geven tot een andere aanpak van de extremisten in het land.

De overwinning van de Awami National Party (ANP) wordt door het Westen en Pakistanen opgevat als een duidelijke afwijzing van de invloed van de Taliban en de religieuze partijen in de provincie.

De ANP zal deel uitmaken van de regeringscoalitie in het nationale parlement. Daarnaast beschouwt de partij het als haar taak een dialoog te aan te gaan met de extremisten.

Niet alleen heeft de noordwestelijke grensprovincie het meeste geleden onder de extremisten, die zijn gevestigd in de aangrenzende stamgebieden, maar de meeste extremisten zijn net als de politici Pathanen, die deze regio aan beide zijden van de Afghaanse grens bevolken. De ANP, een Pathaanse nationalistische partij, en de extremisten spreken dezelfde taal.

Gesprekken zijn op de achtergrond al begonnen. Sommige militante groeperingen en hun aanhangers hebben al contacten met de nieuw gekozen politici, zegt Afrasiab Khattak, secretaris-generaal van de ANP in Peshawar. ‘Ze hebben gezien dat een regering met een nieuw model komt, met een plan dat meer omvat dan alleen bombarderen.’

De ANP heeft een geweldloos verleden volgens de traditie van Gandhi. Maar volgens Khattak is het niet zo dat, in ruil voor vrede, aan de extremisten tegemoet wordt gekomen. Zo wordt niet gesproken met Al Qaida en andere buitenlandse extremisten.

De ANP wil, net als haar partners in de nationale regering – de Volkspartij en de Moslim Liga-N – minder afhankelijk zijn van militairen, om het aantal burgerslachtoffers terug te dringen. Om dat te bereiken stelt de partij voor de stamgebieden te ontwikkelen en een dialoog te beginnen.

Zo zouden de provincies een grotere autonomie moeten krijgen en meer invloed bij de aanstelling van de gouverneur, die wordt benoemd door Islamabad.

Dit zou een enorme ommekeer betekenen. Sinds de onafhankelijkheid, zestig jaar geleden, onderdrukt de regering nationalistische oplevingen onder etnische minderheden en stimuleert ze de Islam als verbindende kracht.

Velen beschouwen de terugkeer van de ANP als de overwinning van de stamcultuur op de islamitische extremisten, gepropageerd door de mullah’s en religieuze partijleiders uit de laatste regering.

De ANP-leiders schrijven hun kracht toe aan de hujra, van oorsprong de ontvangstkamer van de landeigenaar, waar de Pathanen hun gasten ontvangen, geschillen oplossen en beslissingen nemen. De ANP-leiders zeggen dat ze zullen werken volgens de stamcode van de Pathanen.

‘We willen de extremisten op onze eigen grond aanpakken’, zegt Khattak. Maar dat zal niet gemakkelijk zijn voor wie denkt aan extremisten als Baitullah Mehsud. Hij geldt als het brein achter de meeste zelfmoordaanslagen die de laatste tijd in Pakistan zijn gepleegd, inclusief die op oppositieleider Benazir Bhutto, in december vorig jaar.

De ANP heeft altijd veel kritiek geleverd op de manier waarop de regering-Musharraf is omgegaan met de extremisten, met name in Noord- en Zuid-Waziristan. In ruil voor ‘vrede’ konden de extremisten zich hergroeperen en versterken. De partij heeft ook altijd de Pakistaanse veiligheidsdiensten ervan beschuldigd de Islamistische extremisten te steunen, zodat ze aanslagen konden plegen in Afghanistan en Kashmir.

Die kritiek geldt ook het leger en de inlichtingendiensten. Een partijlid dat anoniem wil blijven, zegt dat hij de VS heeft laten weten wat de beste manier is om terrorisme te bestrijden: de Pakistaanse inlichtingendienst laten stoppen met de steun aan de extremisten.

Een andere ANP’er wijst op een trainingskamp in het stamgebied Mohmand, van waaruit aanslagen zijn gepleegd op politici in de aangrenzen Charsadda-regio, en twee keer op de Afghaanse oud-minister van Binnenlandse Zaken, Ahmed Khan Sherpao. Ondanks waarschuwingen trad de regering hier pas na de dood van Bhutto tegenop.

De ANP vindt Pakistan ook onbetrouwbaar tegenover Afghanistan. Er wordt volop samengewerkt, maar Islamabad doet niets aan de Afghaanse Taliban die in Pakistan actief zijn. Een door de ANP geleide regering in het grensgebied zou de betrekkingen met Afghanistan kunnen verbeteren. Ook met president Hamid Karzai, die goede banden heeft met ANP-leiders, aldus een Westerse diplomaat.

Ondanks hun wantrouwen jegens de militairen en veiligheidsdienst, zien de ANP en de Volkspartij toch een rol weggelegd voor het leger in de strijd tegen terrorisme. Maar: ‘Het leger moet alleen worden ingezet voor precisieacties die worden uitgevoerd op basis van goede informatie van de inlichtingendienst’, vindt Khattak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden