Green Deal stuit op Haagse regels

In de Achterhoek worden duurzame projecten in de kiem gesmoord door milieuwetten, klagen ondernemers. 'Die regels kunnen gemakkelijk worden gewijzigd.'

Doetinchem De ambitieuze overstap naar duurzame energie in de Achterhoek, de zogeheten Green Deal, wordt onnodig bemoeilijkt. Dat vinden vertegenwoordigers van gemeenten, maatschappelijke organisaties en ondernemers in de Gelderse regio die afspraken over de overstap maakten. Vooral milieuwetgeving knelt. Daarom werden maandag drie moties aan Tweede Kamerleden van CDA, VVD en PvdA overhandigd.


Om de economische crisis het hoofd te bieden heeft de Achterhoek twee jaar geleden de handen ineen geslagen. In een aanvalsplan werd afgesproken tempo te maken (gemeenten betalen bijvoorbeeld binnen twee weken hun rekeningen), de groene economie te stimuleren en in te zetten op algehele duurzaamheid in alle gemeenten. De Achterhoek wil in 2020 de helft minder CO2 uitstoten en in 2030 zelfvoorzienend zijn.


Initiatieven van ondernemers stuiten echter op Haagse wet- en regelgeving. Die zouden met gemak gewijzigd zou kunnen worden, vindt de Tafel van Groenlo, een platform van ondernemers, kennisinstellingen en de lokale overheid. Zo is er in de Achterhoek een overschot aan mest. Hiervan wordt al door vergisting (verwarming van mest en agrarisch afval waarbij gas vrijkomt) biogas gemaakt. Maar dit gas is twee keer zo duur als aardgas en LPG omdat Nederland veel minder agrarisch restafval toestaat in de vergistingsinstallatie dan andere landen in Europa.


Zou Nederland dezelfde regels op biomassa toepassen als bijvoorbeeld Duitsland dan kan de helft van de Achterhoek op den duur op groen gas stoken en rijden. Nu wordt de prijs van biogas kunstmatig laaggehouden door middel van subsidie.


De regio wil een proeftuin worden voor allerhande duurzame initiatieven. Zo wil de Achterhoek een eigen groene energiemaatschappij. De AGEM (de Achterhoekse Groene Energie Maatschappij) moet zowel financieel als organisatorisch zorgen dat de regio zelfstandig energie gaat opwekken.


Maar volgens ondernemers duurt het veel te lang voordat het Rijk het initiatief ondersteunt. 'Terwijl andere partijen hun aandeel wel leveren, is er geen overheidssteun voor bijvoorbeeld de ontwikkelkosten.'


Eendenkroos als sojavervanger

Arjan Prinsen van Groot Zevert Vergisting in Beltrum is een van de eerste biogasmakers in Nederland. 'Ons bedrijf koopt mest en maakt er biogas van. Daarmee wordt een generator aangedreven en elektriciteit geproduceerd. Slimmer dan biogas omzetten in elektriciteit is het gas direct gebruiken. Maar dat is nu niet rendabel. Als Nederland minder streng is op wat er in de vergistingsinstallatie mag dan wordt dit gas veel goedkoper.'


Prinsen snapt de terughoudendheid van de overheid wel: 'men is bang dat er gerotzooid wordt.' Er is volgens hem maar één manier om fraude tegen te gaan. 'Dat is het uitgaande product, dus datgene wat overblijft na vergisting en weer op het land terechtkomt, te controleren. Wij pleiten ervoor om dit restant kunstmest te noemen in plaats van mest. Dat opent veel meer mogelijkheden.'


De ondernemer heeft overigens net wel gehoord dat zijn bedrijf een innovatiesubsidie krijgt voor een praktijkproef voor het kweken van eendenkroos, een waterplantje dat voor 40 procent uit eiwit bestaat en gebruikt kan worden als sojavervanger. Dit plantje groeit in het water dat overblijft in de vergistingsinstallatie.


Zonnepanelen op andermans dak

Frans Wieringa van Zoneco uit Lochem koopt zonnepanelen grootschalig in zodat de prijs lager uitvalt en de consument niet meer afhankelijk is van subsidie. 'In mijn woonplaats Lochem hebben duizend inwoners interesse getoond. Zij richtten op 11 november samen een lokale energievereniging op. Niet iedereen heeft een geschikt dak voor zonnepanelen. Daarom heeft de gemeente vijftig daken beschikbaar gesteld. Leden kunnen net zoveel panelen leasen als zij nodig hebben. Voor een gemiddeld verbruik van 3.500 KW least een lid voor 6,5 duizend euro aan panelen die hij in vijftien jaar afbetaalt. Dat kost 35 euro per maand, terwijl hij nu zo'n 90 euro kwijt is aan grijze of groene energie. Zelf energie opwekken is dus veel goedkoper.


'Dit model moet het hebben van zijn schaalgrootte. Daarom moeten in heel Nederland energieverenigingen worden opgericht waarvoor zonnepanelen grootschalig worden ingekocht. Eén puntje voor de overheid: zij moet regelen dat leden geen energiebelasting en btw hoeven te betalen voor de energie die op andere daken wordt opgewekt. Dat hoeft ook niet voor panelen op je eigen dak.'


Groene 'burgers' uit restafval

Richard Beumer van Koninklijke Hulshof in Lichtenvoorde is directeur van een van de twee laatste leerlooierijen in Nederland. 'Bij het verwerken van dierenhuiden tot leer komt afval vrij. Van het restvlees wordt lijm gemaakt of biogas. Dit levert niets op, sterker: het bedrijf moet ervoor betalen.


'Wij hebben een technologie ontwikkeld waarmee uit dit restafval producten voor de voedingindustrie ontstaan. Een voorbeeld is de groene 'burger'. Dat is een hybride vleesproduct dat voor 30 procent uit vlees bestaat en voor 70 procent uit soja. Vleesfabrikanten hebben grote interesse.


'Wij hebben 3,5 miljoen euro nodig voor de bouw van een fabriek. De looi-industrie heeft echter fors op haar donder gehad doordat mensen minder nieuwe auto's en huizen kopen. Banken weigeren daarom te investeren, wij zijn aangewezen op PPM-Oost, een particuliere investeerder die 25 procent voor zijn participatie vraagt. Ook nu Duitsland een exportkrediet van 2,5 miljoen garandeert, komt het ministerie van Economische Zaken niet over de brug. Het past niet binnen de regels, wordt gezegd.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden