Reportage Codam

Gratis en gericht op vrouwen: programmeeropleiding Codam wil ict toegankelijk maken voor iedereen

Codam organiseert open dagen specifiek gericht op vrouwen. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

De nieuwe programmeeropleiding Codam op het Amsterdamse Marineterrein is geen gewone school. En dat trekt bekijks. Op een open dag speciaal voor vrouwen zit het auditorium van de school bomvol.

De opleiding duurt drieënhalf jaar en is gratis. Het hippe industriële gebouw is 24 uur per dag open. Er zijn geen colleges en geen docenten. Studenten leren programmeren aan de hand van instructies op de computer en helpen elkaar daarbij: peer-to-peer learning. Er is geen diploma aan het eind. Het is geen geaccrediteerde opleiding, maar daaraan wordt gewerkt. Tot die tijd laten studenten en alumni hun vaardigheden voor zich spreken.

‘Voor veel mensen is dit een tweede kans’, zegt Kim de Winter (31). Voordat ze aan de nieuwe programmeeropleiding Codam in Amsterdam begon, zat ze wegens fysieke en psychische problemen twaalf jaar in de Wajong. Meekomen in een traditionele leeromgeving lukte niet, bij Codam ging het wel goed. ‘Maar het was niet gelukt als het niet zo leuk was.’

De vrije manier waarop de opleiding is gestructureerd, bleek voor haar een uitkomst. Ze studeert er sinds februari en begeleidt nu de studenten die in de zogenoemde ‘piscine’ zitten, een intensieve testmaand. ‘Die is moordend’, herinnert ze zich.

Hoe kom je binnen? Geïnteresseerden kunnen online een test doen. Wanneer ze die halen, kunnen ze zich inschrijven tijdens een open dag zoals op deze zaterdag: een ‘check-in’. Vervolgens nemen ze deel aan de piscine, waarin er zeven dagen per week wordt gebikkeld en geprogrammeerd. Hierna bepaalt de tienkoppige staf van Codam wie doorgaat, meestal eenderde van de deelnemers. Deze zomer zijn er drie piscines, er worden in totaal tussen de vijf- en zeshonderd deelnemers verwacht.

Toegankelijkheid

Codam is in 2018 opgericht door Corinne Vigreux, mede-eigenaar van navigatiefabrikant TomTom. Zij heeft een stichting in het leven geroepen, die de school de komende vijf jaar financiert. Het doel is een toegankelijke opleiding aan te bieden voor iedereen die wil leren programmeren. Ervaring, vooropleiding of diploma’s zijn niet vereist; het gaat om doorzettingsvermogen, inzicht en enthousiasme. De komende jaren zal Codam toenadering zoeken tot de overheid om te kijken naar mogelijkheden voor accreditatie en financiering.

Met de ‘all women check-in’ richt de opleiding zich vandaag op een belangrijke doelgroep: vrouwen. Waar het tekort aan ict’ers in Nederland groot is, is het tekort aan vrouwelijke ict’ers nog groter. In deze beroepsgroep waren vorig jaar 92.500 vacatures. Het aandeel vrouwen in de sector is 17 procent. Dit komt vooral doordat de instroom laag is. Bij Codam vormen vrouwen bijna 30 procent van de studenten, uiteindelijk willen ze naar de 50 procent.

Het is zonde dat er zo weinig vrouwen in de sector zijn te vinden, vindt de Turkse Elif Özpolat (26). Ze heeft werktuigbouwkunde gestudeerd in Istanbul en werkt nu als ingenieur bij Schiphol. ‘Je vindt vooral mannen bij programmeren en in de werktuigbouwkunde.’ Terwijl vrouwen veel kunnen toevoegen: ze zorgen voor een frisse blik op de werkvloer en zijn ook een voorbeeld voor meisjes die een technische opleiding willen gaan volgen. Özpolat is actief bij het Turkish Women’s International Network, dat zich hiervoor sterk maakt. Ze is vandaag bij Codam om zich te oriënteren op een vervolgopleiding.

Ondernemer Janneke Niessen, de eerste spreker op het evenement, presenteert heldere argumenten voor meer diversiteit en inclusiviteit op de werkvloer, juist in tech en ict. Coderen biedt baangarantie en daarmee financiële onafhankelijkheid; veel kapitaal voor innovatie in de sector ligt bij durfinvesteerders, nu nog een buitengewoon homogene groep (wit, man); meer diversiteit is goed voor de groepsdynamiek en het creatieve proces.

Een vrouw geeft haar baby de fles tijdens een lezing op de open dag van Codam.

Wereldbeeld in algoritme

Maar wat vooral beklijft, is hoeveel de programmeurs van zichzelf stoppen in de code die ze schrijven en de programma’s die ze maken. Algoritmes zijn niet neutraal, maar dragen het wereldbeeld van hun maker in zich. Een sprekend voorbeeld is de ‘racist soap dispenser’, een automatische zeepdispenser die alleen reageert op witte huid. Mensen met een donkere huidskleur hebben een wit doekje nodig om het ding aan de praat te krijgen. Met een divers bedrijf heb je meer oog voor de maatschappij als geheel en zijn dit soort missers te voorkomen.

‘Coderen is ontzettend relevant om de wereld om je heen te begrijpen’, zegt Yvana Wagter (26). Ze is zich gaan verdiepen in programmeren uit interesse voor privacybescherming. Nu werkt ze, na haar studie milieuwetenschap, als freelancer in de digitale marketing en wil ze zich verder op dit gebied ontwikkelen. ‘Het is aantrekkelijk dat je niet voor de opleiding hoeft te betalen. Daarnaast is de opleiding heel pragmatisch en praktijkgericht.’

Ook de onconventionele onderwijsmethode trekt belangstellenden aan. Romée Voogd (18) is hoogbegaafd en had moeite aansluiting te vinden in het schoolsysteem. Ze is zonder diploma van de havo gegaan. De vrijheid van Codam spreekt haar aan, en dat je geen vooropleiding nodig hebt. ‘Ik ga vanavond nog de test doen.’

Op deze zaterdag zitten verschillende deelnemers aan de piscine te zwoegen in een van de twee studiezalen, waar 120 grote iMacs in zigzagformatie door de ruimte staan. Er wordt veel samengewerkt. Trefwoorden: teamwork en communicatie. Sommigen rusten even uit met een potje schaak op een levensgroot bord.

Iris Boeters (23) is masterstudent neurobiologie en halverwege de piscine. Ze ontdekte haar liefde voor programmeren tijdens de studie. ‘Ik kreeg er echt energie van.’ Een dag als vandaag vindt ze belangrijk. ‘Mensen associëren tech nu te veel met mannen. Het is heel inspirerend als een vrouw iets maakt.’ Over de methode van Codam is ze razend enthousiast. ‘Het gaat hier om mijn eigen motivatie, het moet echt vanuit jezelf komen. Dat vind ik veel meer voldoening geven.’ Als ze door mag, stopt ze dan met haar master? ‘Die maak ik dan later af. Ik wil dit gewoon nu doen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden