Nieuwseen stukje stad

Gratis af te halen: een brokje oud Amsterdam

Wie wat bewaart, die heeft wat. De gemeente Amsterdam sloeg de afgelopen decennia honderden gevelversieringen, portiekstukken en andere ornamenten op in een groot depot. Nu mag iedere inwoner met een goed voorstel aankloppen voor een stukje stad.

Inventarisatie van (in)complete geveltoppen, losse bouwfragmenten en brokstukken. Gevel 't Moortje.Beeld Gemeente Amsterdam

Vanaf komend voorjaar gratis af te halen: de oude gevel van het grachtenpand op de Herengracht 126. Ook wel ’t Moortje genoemd, vanwege een Moorse verschijning boven de deur. De naamgever ontbreekt inmiddels: lang niet alle stukken zijn compleet. Maar sommige losse fragmenten zijn op zichzelf al bijzonder genoeg, zoals het stuk ‘KEI-3’, een ‘cartouche Lod. XIV helm met helmtekens’. Beide fragmenten vallen onder de categorie ‘extra waardevol’. De afdeling Monumenten en Archeologie van de gemeente Amsterdam heeft een rangorde aangebracht in de stukken: je hebt steen en je hebt steen.

Fruitslingers

Maar de vele (brok)stukken, die verspreid over zo’n 200 pallets op een geheime locatie liggen, hebben één ding gemeen: de gemeente wil ervan af. Wie een leuk plekje weet voor massieve fruitslingers en andere festoenen, in zandsteen uitgebeitelde jaartallen in Romeinse cijfers en meer, mag zich melden. De belangrijkste voorwaarde: doe een goed voorstel om dit stukje grachtenpand opnieuw een plek te geven in het Amsterdamse stadsbeeld. 

De gemeente wil de stenen terug in de straten van de hoofdstad hebben, want veel stukken liggen er al tientallen jaren ‘en daar heeft niemand wat aan’, aldus een woordvoerder van de gemeente. Een vorig project, waarbij 135 geveltoppen werden herplaatst, kwam in 2015 stil te liggen. Dit initiatief is bedoeld om het herplaatsen van oude bouwfragmenten nieuw leven in te blazen. Veel van de fragmenten zijn afkomstig van (vooroorlogse) stadsvernieuwing, waarbij op grote schaal werd verbouwd en gesloopt. Versieringen belandden in de opslag, al dan niet in stukjes.

Eclectisch

Zowel bewoners als enthousiastelingen met bouwplannen mogen met de gevelstukken aan de haal. ‘Amsterdam kiest voor lekker eclectisch in plaats van verstoffen’, valt op de website van de gemeente te lezen. Maar dit betekent niet dat er straks volledige 17de-eeuwse gevels te bewonderen zijn in galerijflats. De afdeling Monumenten en Archeologie beoordeelt alle aanvragen en zorgt dat de bouwfragmenten op een zorgvuldige manier een tweede leven krijgen in de stad,’ aldus de woordvoerder. En ‘de criteria voor de toepassing zijn strenger als de fragmenten bijzonderder zijn. Maar we staan verder open voor creatieve oplossingen.’ Een kunstproject behoort ook tot de opties.

Op de website van de gemeente staat een catalogus met daarin alle beschikbare ornamenten. Inwoners van de hoofdstad kunnen tot eind december met ideeën en voorstellen komen. In het voorjaar van 2020 kunnen de fragmenten worden opgehaald. Vervoer is daarbij voor eigen rekening. En de gemeente waarschuwt alvast: een natuurstenen druiventros achterop de snelbinder is geen goed idee.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden