Nieuws Indonesië

Gratie voor Canadees die in kafkaësk Indonesisch proces werd veroordeeld wegens kindermisbruik

Indonesië heeft gratie verleend aan de Canadees Neil Bantleman. De medewerker van een prestigieuze internationale school in Jakarta zat vijf jaar vast voor het verkrachten van leerlingen. Zijn vrijlating is vrijdagochtend bekendgemaakt.

Neil Bantleman en en zijn echtgenote Tracy.

Hij werd in 2015 op basis van getuigenissen veroordeeld in een zaak die internationaal veel kritiek kreeg wegens het gebrek aan transparantie. 

De zaak kwam aan het rollen toen de moeder van een 5-jarig jongetje beweerde dat haar zoontje in de toiletten op school zou zijn verkracht door leden van het schoonmaakpersoneel. Een conciërge en vijf schoonmakers werden opgepakt. De moeder spande een zaak aan tegen de school wegens nalatigheid en eiste een schadevergoeding van ruim 110 miljoen euro.

Twee maanden later beweerden twee andere families dat ook hun kinderen verkracht waren. Een van de kinderen zou Bantleman en de Indonesische klassenassistent Ferdinand Tjiong in het jaarboek hebben aangewezen als de daders. De twee, die al vele jaren op de school werkten, zouden de kinderen hebben gedrogeerd en verkracht op het kantoor van de school. Ze zouden het misbruik ook hebben opgenomen met een videocamera.

De zaak kreeg veel publiciteit omdat de school, de Jakarta International School (JIS), een van de oudste en meest prestigieuze scholen is van Indonesië. Diplomaten, politici en zakenlui sturen hun kroost ernaartoe.

Onwaarschijnlijk

Vanaf het begin waren er grote twijfels over de aantijgingen, die door zowel de schoonmakers als Bantleman en Tjiong werden ontkend. Zo had het schoolkantoor glazen wanden en geen gordijnen, waardoor het onaannemelijk is dat zoiets gruwelijks op klaarlichte dag kon gebeuren. Ook de veronderstelde videobeelden werden nooit aangetroffen. Een van de kinderen vertelde aan de politie dat Bantleman een magische steen uit de lucht had getoverd waarmee hij hen had verdoofd. Later zou hij hun verwondingen met dezelfde steen hebben genezen. Artsen konden ondanks de ‘tientallen verkrachtingen’ geen spoor van misbruik vinden in de anussen van de jongens. Er was geen enkel fysiek bewijs dat de kinderen de waarheid spraken.  

Ondanks het gebrek aan ondersteunend bewijs werden Bantleman en Tjiong door de rechter schuldig bevonden en tot 10 jaar cel veroordeeld. Een hogere rechter verwees dit vonnis enkele maanden later naar de prullenmand vanwege een gebrek aan bewijs, maar het Indonesische Hooggerechtshof veroordeelde de twee later alsnog. Ditmaal tot 11 jaar gevangenisstraf. Ook de schoonmakers, die naar eigen zeggen door middel van marteling gedwongen waren te bekennen, gingen voor lange tijd de gevangenis in. Een van hen pleegde zelfmoord.

De zaak voedde de al bestaande (internationale) scepsis over rechtszekerheid en de kwaliteit en onafhankelijkheid van de rechtspraak in Indonesië. Canada en de Verenigde Staten hekelden het gebrek aan transparantie in de zaak.

Gratieverzoek

Bantleman heeft uiteindelijk een handgeschreven gratieverzoek naar de Indonesische president Joko Widodo gestuurd, die dit vorige maand inwilligde. Zijn straf werd verminderd van 11 naar 5 jaar en een maand, waardoor hij op 21 juni vrijkwam. Drie weken later, op vrijdag 12 juli, is zijn vrijlating pas bekendgemaakt. Tjiong diende volgens de advocaat geen gratieverzoek in omdat dit zou overeenkomen met een schuldbekentenis. Hij zit nog altijd vast.

‘Vijf jaar geleden ben ik veroordeeld voor misdaden die ik nooit heb gepleegd en die nooit hebben plaatsgevonden’, zo laat Bantleman weten in een verklaring. ‘Ik ben blij dat ik gratie heb gekregen van Indonesië en dat het recht alsnog zegeviert.’ Hij bedankt de Canadese regering voor de ‘standvastige inzet om ons vrij te krijgen’.

Voor Bantleman en zijn echtgenote Tracy, die ook op de school werkzaam was, komt hiermee een einde aan een lijdensweg van ruim vijf jaar. Geconfronteerd met de mogelijkheid van een rechtszaak zei zij destijds tegen de Volkskrant dat het zover nooit mocht komen. ‘Ik hoop alleen maar dat straks ergens iemand op een stopknop drukt en dat het afgelopen is.’

Nachtmerrie voor een Javaanse eliteschool

Twee leraren van de Jakarta International School werden in 2014 verdacht van verkrachting van twee kleuters. Maar niemand op de school geloofde destijds dat zij het hadden gedaan. Ouders, docenten en leerlingen kwamen voor ze op. Het werd een nachtmerrie voor de Javaanse eliteschool. Toch werd het tweetal een jaar later op op basis van het verhaal van de drie kleine kinderen alsnog veroordeeld tot ruim 10 jaar celstraf. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden