Nieuws Klokkenluider WODC

Grapperhaus: ‘Klokkenluider WODC verdient groot respect’ – partijen dringen aan op eerherstel

Minister Ferd Grapperhaus (Justitie en Veiligheid, CDA) heeft in de Tweede Kamer complimenten gemaakt aan WODC-onderzoeker Marianne van Ooyen. Zij was bij het wetenschappelijk onderzoeksinstituut van het ministerie de interne klokkenluider, die aan de bel trok over pogingen tot politieke beïnvloeding van onafhankelijk onderzoek. 

Minister Ferdinand Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) tijdens het algemeen overleg over rapporten inzake het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC). Beeld ANP

‘De klokkenluider verdient groot respect’, zei Grapperhaus in een Kamerdebat, waarin bijna alle partijen aandrongen op eerherstel voor Van Ooyen. Zij zat zelf in het publiek. Haar melding kwam in december 2017 via Nieuwsuur in de publiciteit en betrof sturing op drugsonderzoeken van het WODC. GroenLinks-Kamerlid Kathalijne Buitenweg haalde aan wat toenmalig minister Ivo Opstelten zou hebben gezegd: ‘Zorg dat er uitkomt dat legalisering van drugs juridisch niet kan.’

De klacht van de inmiddels gepensioneerde Van Ooyen kwam tegen haar wil naar buiten. Daarop zette Grapperhaus drie onderzoekscommissies aan het werk, die respectievelijk in juni, november en januari rapporteerden. Het was woensdag voor het eerst dat de minister na het verschijnen van de rapporten met de Kamer over het gevoelige onderwerp debatteerde. Hij bleek 31 januari al een persoonlijk gesprek met Van Ooyen te hebben gevoerd.

‘De melding is te goeder trouw en op goede gronden gedaan’, stelde Grapperhaus, in navolging van het eerste onderzoek dat de interne afhandeling van Van Ooyens klacht onder de loep nam. Hoogleraar arbeidsrecht Evert Verhulp was daarover zeer kritisch, waarop WODC-directeur Frans Leeuw opstapte. Ook hij reageerde woensdag voor het eerst, met een interview in de Volkskrant. Volgens hem was de beeldvorming met de feiten op de loop gegaan.

Die indruk werd eerder al gewekt door het tweede onderzoek, dat de gewraakte drugsonderzoeken naliep. Er waren weliswaar oneigenlijke pogingen tot beïnvloeding geweest, maar die hadden niets opgeleverd. De hele zaak wees meer in de richting van een arbeidsconflict tussen Leeuw en Van Ooyen. De Kamer wilde daar niets van weten en ook de minister ging hierin niet mee. ‘Een individu is bekneld geraakt in de organisatie, terwijl zij bescherming behoefde.’

Het derde rapport schetste het dagelijkse spanningsveld tussen opdrachtgever, onderzoekers en begeleidingscommissies, waaruit frequente contacten tussen alle betrokkenen bleken en – opnieuw – pogingen tot sturing. Grapperhaus besloot daarop dat het WODC, dat nu nog inpandig bij Justitie is gehuisvest, voor de zomer een eigen onderkomen moet krijgen. Hij zegde de Kamer toe dat de nog te benoemen nieuwe directeur de opdracht krijgt een transparanter ‘omgangskader’ op te stellen. ‘De minister bemoeit zich niet met observaties en conclusies. Ik trek het mij aan als dat in het verleden anders is geweest.’

Hoe het ging in 2018

Klokkenluider WODC klaagde terecht over bemoeienis: directeur stapt op
Klokkenluider Marianne van Ooyen van het wetenschappelijk onderzoeksinstituut WODC had goede redenen om te klagen over mogelijke beïnvloeding van onafhankelijke drugsonderzoeken door de top van het ministerie van Justitie. Haar klacht is door zowel de WODC-directeur als de secretaris-generaal van Justitie niet met de vereiste zorgvuldigheid behandeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.