Ter redactie Thijs Balder

Graphics maken is checken, checken, checken

Ook de graphicsredactie van de Volkskrant heeft een traditie op Prinsjesdag: het grafisch overzicht maken van de rijksbegroting. Aan redacteur Thijs Balder de taak om al die cijfers correct en overzichtelijk in de krant krijgen. Dat betekent checken, checken en checken.

De graphic van de rijksbegroting in de krant van 18 september, gemaakt door Thijs Balder en de rest van de graphicredactie. Beeld Studio V

‘Af en toe schrik je nog wel eens wakker ’s ochtends’, zegt Thijs Balder, graphicsredacteur. Dan vraagt hij zich af of hij die ene grafiek nog wel heeft getriplecheckt. Checken, checken, checken, is het mantra. ‘Mensen vertrouwen erop dat cijfers in de krant gewoon kloppen’, zegt Balder. Zeker bij een grafiek als die over de rijksbegroting. Een komma op de verkeerde plek, en we denken opeens dat het kabinet wel heel genereus is geweest voor Defensie dit jaar.

Balder zit dinsdagmiddag achter zijn bureau, gefocust op de twee schermen voor zich. Hij werkt aan de Prinsjesdaggrafiek die morgen in de krant komt. Op het ene scherm staat het grafisch overzicht in aanmaak, met blauwe en roze balken van verschillende diktes die overheidsinkomsten- en uitgaven weergeven. Op het andere scherm staat het Excelbestand waar hij de data uit haalt, net vrijgegeven door het Centraal Planbureau.

De grafische redactie maakt de graphics: grafieken, tabellen, geografische overzichten en andere informatieve beelden. Balder – stoppelbaard, kort haar, losse trui waar een houten kralenketting onderuit piept – werkt al bijna twintig jaar op krantenredacties, sinds 2011 bij de Volkskrant. Met zoveel ervaring ben je wat minder zenuwachtig voor een klus als de rijksbegroting, maar het blijft spannend werk.

Als er een keer een fout in komt, kan je er donder op zeggen dat een lezer die oppikt. Balder, ook wel geamuseerd: ‘Laat ik het zo zeggen: ze weten ons goed te vinden.’

Wolk van stipjes

Een keer ging het gruwelijk mis met het speelschema van het WK voetbal, met maar liefst zestien verschillende groepen. ‘Dan maak je een voorbeeld en kopieer je die vijftien keer, maar dan moet je die nog wel apart invullen. Had ik dat per ongeluk alleen voor de eerste drie gedaan. De rest was allemaal hetzelfde.’

Ook de eindredactie, de chef sport, de chef uit en de corrector hadden de fout niet gezien. ‘Iemand bij de drukkerij zag het, maar toen waren al 60 duizend exemplaren gedrukt.’ Collega Willum Morsch, aan het bureau naast Balder: ‘Dat was een echte voetballiefhebber!’

Om Balder heen zit de kern van de graphicsredactie, zes bureaus voor vaste krachten en freelancers. Er zijn nog veel meer vormgevers op de krant, en illustratoren, maar de mensen die hier zitten zijn de specialisten die zich bijna uitsluitend bezighouden met concrete informatie overbrengen. Collega Morsch maakt de kleinere aanvullende grafieken voor het stuk over de rijksbegroting. Data-analist Mirjam Leunissen is twee bureaus verder met de visualisatie van de koopkrachtstijging bezig. Die ziet eruit als een wolk van stipjes, waarbij elk stipje een huishouden voorstelt.

Leunissen heeft de grafiek interactief gemaakt, zodat mensen hun eigen inkomen kunnen invoeren om te zien hoeveel hun eigen inkomensgroep aan koopkracht wint. ‘Niemand is het landelijke gemiddelde’, zegt Leunissen. ‘Nu kan je kijken naar wat het voor jou persoonlijk betekent. Als je ziet dat er mensen nog veel meer op vooruit gaan dan jij, of achteruit, kan je daar vragen bij stellen.’

Geen autootjes of bananen

Balder is na twee uur zo goed als klaar met de grafiek voor de krant van morgen. Deze kon een beetje op de automatische piloot, omdat het ontwerp elk jaar opnieuw wordt gebruikt. Meestal kost het werk veel meer tijd. Maak je een simpele staafgrafiek, of een taartdiagram, of vraagt het om een extra creatieve oplossing? Balder: ‘Het moet geen huiswerk worden.’

Maar je moet de graphicsredactie ook niet vragen om, laten we zeggen, een tabel in de vorm van een banaan te maken bij een stuk over bananen. Zoiets wordt nog wel eens geopperd op de redactie. Balder schudt zijn hoofd. ‘Het belangrijkste wat we doen is foutloos informatie overbrengen, dat komt eerst. Je doet je best om mensen dan ook te verleiden het te gaan lezen, maar je wilt niet alles opleuken door autootjes of bananen. Voor je het weet sluipt er een soort lulligheid in.’

Op de nieuwspagina’s is een banaan minder geschikt dan bij bijvoorbeeld de rubriek ‘Nieuwe cijfers’ in katern Boeken en Wetenschap in de zaterdagkrant. Daarvoor maken ze vaak een meer speelse infographic. Zoals die keer dat ze met een getekend bierglas toonden hoe de prijs van een glas pils in de kroeg is opgebouwd.

‘Ik snap mensen van de nieuwskrant wel’, zegt Balder. ‘Soms hebben ze veel taaie materie. Maar dat het taai is gaan we ook niet oplossen door een banaan in het mandje te gooien. Aan leuk omdat het leuk moet zijn, doen we niet.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden