Grapgeheim

'Isdè 'nne neger? 'Nee, ik heb een pigmentprobleem.' Hij is onweerstaanbaar grappig, Marlon Kicken, rasta-neger uit Aarle-Rixtel met dito accent. Die komt er wel.


Het was een van de aangename kennismakingen in de afgelopen humorweek. De VARA trakteerde tijdens de afgelopen 'humorweek', de moppentrommel werd helemaal leeggekieperd. Goeddeels sigaren uit eigen doos, in de vorm van (herhaalde) registraties van optredens van cabaretiers en comedians waarin de omroep grossiert.


Maar er was ook nieuw materiaal: de dagelijkse rubriek Evenblij met... humor. 'Ex-Jakhals' Frank Evenblij ging op bezoek bij bekende en minder bekende comedians. De onuitgesproken pretentie leek het geheim achter de goede grap en de makers te schetsen. Goed idee - er moet een zinnig (en toch niet gortdroog) programma te maken zijn over de wereld achter de lach en de komiek, de techniek, de inspiratie, de drijfveren. Helaas kwam het daar nog te weinig van - eerder was Evenblij met... humor een (vermakelijke) grabbelton van gezellige gesprekjes en soms hilarische fragmenten.


Lang niet altijd ook zijn de uitvoerenden zelf de meest geschikte personen om het geheim van de smid te openbaren. Hoe Paulien Cornelisse aan haar grappen komt, wilde Evenblij weten. 'Vind ik heel moeilijk om iets over te zeggen. Want de dingen komen toch tót mij.'


Aha.


Een tip van de sluier werd wel opgelicht door een langere aflevering van Evenblij met... Jan Jaap van der Wal, vrijdagavond. De omdraaiing, de overdrijving - 'Dat doet iets chemisch in je hersenen', maar dat is Van der Wal niet genoeg. Zijn humor moet je ook in het lijf voelen, 'in je hart of in je onderbuik.'


Onthullender was Erop of eronder, de documentaire van Michiel van Erp bij het twintigjarige bestaan van Comedytrain. Van Erp filmde achter de schermen bij Toomler, het zaaltje waar de 43 stand-up comedians van het gezelschap optreden.


De wanhoop, de worsteling en soms de frustratie van met name vier min of meer beginnende comedians (René van Meurs, Martijn Koning, Floor van der Wal en Henry van Loon) kwam mooi naar voren. Evenals hun hoogstpersoonlijke drijfveren. De inmiddels overleden Floor van der Wal, die spastisch was: 'Het is een soort bewijsdrang. Laten zien dat ik niet anders ben door mijn handicap.'


Het bleek een wezenskenmerk van de comedian, volgens Jan Jaap van der Wal: 'Zeker in het begin liepen hier allemaal mensen met gebreken. Letterlijk of figuurlijk. Waaronder ik zelf.'


Achter de schermen, tussen het sjouwende personeel van het Amsterdamse Hiltonhotel, waren ook de onversneden evaluaties te zien van optredens. Oprichter Raoul Heertje wilde meer dan de welgemikte grap en een makkelijke lach, hij wilde innerlijke noodzaak zien bij de comedians: 'Ik wil iets zien van iemand die iets kwijt moet.'


Dat bleek lang niet bij alle aspirant-komieken het geval.


Het leek mij precies wat er zoal misging met het dit weekend afgesloten seizoen van Comedy Live! bij BNN. Behalve goede teksten en voldoende acteertalent ontbeerde het programma urgentie. Lang niet altijd vereist bij humor, maar zeker bij satire die de actualiteit als uitgangspunt neemt.


Er schijnt serieus gedacht te worden aan een tweede seizoen. Dat is geen grapje meer.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.