Grandeur moet Noordwijk aan Zee laten herleven

Veel is het niet, Noordwijk als badplaats. Een beeldkwaliteitsplan moet de ommekeer inluiden. Veel wit, woningen met kappen en open verbindingen met de zee....

De lelijkheid van bebouwing in badplaatsen aan de Noordzeekust komt het best tot uiting op een grauwe, regenachtige herfstdag. De onvermijdelijke betonnen appartementenflats aan de boulevards ogen nog triester dan gewoonlijk, de (vrijwel) lege horecagelegenheden aan de voet van die flats wekken vanzelf gevoelens van neerslachtigheid op.

Tegen dat weinig vrolijke decor presenteerde de gemeente Noordwijk deze week een offensief om het badplaatsgedeelte van die gemeente, Noordwijk aan Zee, te revitaliseren. In theater De Muze werden de zinnen van de honderden aanwezigen geprikkeld met het schetsen van een toekomstige badplaats van allure. Waarin bij de bebouwing nu eens wel rekening is gehouden met de specifieke ligging aan de kust.

Met een min of meer verplichte bouwstijl, vastgelegd in het zogeheten beeldkwaliteitsplan, wil Noordwijk voorkomen dat de badplaats afglijdt naar het niveau van Zandvoort of Scheveningen. ‘Alles moest maar kunnen aan de kust’, klaagt architect Sjoerd Soeters, supervisor van het beeldkwaliteitsplan. In zijn ogen is Zandvoort ten prooi gevallen aan ‘de patatcultuur’ en is ook Scheveningen reddeloos verloren.

‘Badplaatsen aan de Noordzee zijn in grote mate naar de kloten geholpen’, vindt Soeters, die onder meer bekendheid verwierf als supervisor voor het Java-eiland in Amsterdam. In Noordwijk moet voortaan stijlvast worden gebouwd. Met een architectuur die teruggrijpt op de zogeheten Normandische stijl die eind 19de eeuw in badplaatsen in zwang raakte.

Geen platte daken, maar kappen. Geen grauw beton, maar veel wit. Geen aaneengeschakelde bouw aan de kustlijn maar altijd een ‘open verbinding’ met de zee. Veel erkers, serres, loggia's, patio's en speelse balkons. In de woorden van Soeters: ‘Binnen moet een open relatie hebben met buiten.’ Alle toekomstige bouwplannen zullen aan de normen van het beeldkwaliteitsplan worden getoetst.

Afgezien van de vorig jaar afgeronde opknapbeurt voor de Wilhelmina-boulevard liggen de bouwactiviteiten in Noordwijk aan Zee al jarenlang stil. Foeilelijke pleinen als het Vuurtorenplein, met veelal dichtgetimmerde winkeltjes en het Palaceplein smachten naar een metamorfose. Maar wijs geworden door eigen ervaringen en die in andere badplaatsen liet de gemeente zich niet meer overrompelen door projectontwikkelaars.

‘We worden nog steeds belaagd door ontwikkelaars’, zegt wethouder Piet Barnhoorn, verantwoordelijk voor de vernieuwing van de badplaats. ‘Het is beangstigend hoe groot de belangstelling is om hier iets te bouwen.’ Sjoerd Soeters: ‘Kustgebieden maken altijd economische krachten los in een sfeer van snel scoren en snel geld verdienen. Voor een kleine gemeente is het dan heel lastig de regie in handen te houden.’

Voor een deel van het toeristische centrum van de badplaats geldt bovendien dat er vooralsnog niet gebouwd mag worden. Noordwijk is een van de zwakke schakels in de kustverdediging en dat leidt ertoe dat risicovolle bouwactiviteiten uit den boze zijn. Tijdens een werkbezoek van Tweede-Kamerleden drong de gemeente er deze week op aan, dat verbreding en/of ophoging van het strand in combinatie met de aanleg van een extra duinenrij, prioriteit heeft.

De kwaliteitsimpuls die het gemeentebestuur in architectonische zin voor ogen staat, illustreert de grote ambities: Noordwijk aan Zee moet een badplaats met grandeur worden, eentje waar de meer gefortuneerde toerist graag naartoe gaat. Noordwijk spiegelt zich graag aan het Normandische Deauville. ‘Daar proef je nog die sfeer die bij een badplaats past’, weet wethouder Barnhoorn.

Juist omdat deze kleinschalige badplaats nog niet is volgeplempt met massale appartementsgebouwen heeft Noordwijk aan Zee potentie uit te groeien tot een badplaats van niveau, wijst marktonderzoek uit. Daartoe moet de badplaats buiten het zomerseizoen aantrekkelijker worden, zegt adviesbureau Ecorys.

‘Winkels moeten een uitstraling hebben als die in Bergen-Binnen en Laren’, zegt Jan Rutten van Ecorys. ‘Vooral het buitenlandse toerisme is hier de laatste tien jaar teruggelopen en bovendien besteden die toeristen ongeveer de helft van wat de toeristen in Zandvoort of Scheveningen uitgeven.’

Het verlies aan vakantieboekingen compenseert de badplaats met almaar stijgend zakelijk toerisme. Met een miljoen overnachtingen per jaar is Noordwijk na Amsterdam de belangrijkste congresstad van het land.

Wethouder Barnhoorn: ‘Onze middenstand profiteert te weinig van al die conferenties. De facelift van de badplaats is vooral op het dagtoerisme gericht. Met een meer uniforme bouwstijl winnen we aan klasse en herkenbaarheid.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden