Graffiti zoals het in den beginne was bedoeld

Graffiti is veel te salonfähig geworden, vinden de samenstellers van BURN & LEARN. Het ís geen ‘kunstje doen’, maar ‘het systeem te slim af zijn’....

Robert van Gijssel

Een veelgehoorde klacht van ‘hardekern’ graffitispuiters is dat de schone kunst van het muur- en treinstelverven tegenwoordig eerder salonfähig is dan een dwarse (en erg illegale) subcultuur.

Gemeenten huren spuiters in om kale sloopwerkschuttingen een leuk stads smoeltje te geven, musea willen een aandeel urban culture, de Engelse ster Banksy verkoopt zijn ‘pieces’ voor tonnen, graffiti is vormgeving, marketing, mode.

Zo was het niet bedoeld, wil de samensteller H.G.M. Overbeek met het zware koffietafelboek BURN & LEARN laten zien, en zo mag de graffiti niet afdrijven. Graffiti is geen ‘kunstje doen’, maar – volgens het boek gelukkig ook nog steeds – ‘aktie, het systeem te slim af zijn, je naam op de muur krijgen om je bestaan te bewijzen’.

Overbeek vroeg een aantal in de graffitiwereld grote namen, zoals de Amsterdamse DELTA en de New Yorkse SENT, een foto van essentieel werk te leveren, en een relaas over de totstandkoming. We zien dus foto’s van bewerkte trein- en metrostellen, brutaal glimmend over twee pagina’s, en lezen over doorgeknipte hekwerken bij metrostalplaats Gein, uren durende spuitsessies op het scherp van de snede, dan joints en blikken bier en de ultieme kick op het dichtstbijzijnde station als het werk erop zit, de metro het eerste ritje maakt en de nieuwe tag als een whole car piece (een geheel beschilderde wagon van dakrand tot onderstel, inclusief de ramen) voorbij laat rollen.

De foto’s, gemaakt door de spuiters tijdens of net na de illegale arbeid, zijn soms lekker authentiek onscherp (wegwezen!), soms in alle rust geschoten vanaf het perron waar de wagon voor het eerst voorbij komt rijden, en je proeft de voldoening van de maker – en de opflakkerende haat van de dienst materieelbeheer.

De verhalen (in het Engels) zijn rauw. De Amsterdamse BANOS over een dagje Londen: ‘Eerste Kerstdag 2002 in Parsons Green, Londen. KAWPS en ik namen de laatste metro met honderd spuitbussen tussen ons in. We moesten een paar uur wachten tot de dienst van de beveiliging erop zat om 07.00 uur, dus we sliepen een paar uur in een verlaten wagon. Dit was de eerste whole car, een van de drie die ik die dag deed. Telkens als we met een trein klaar waren, gingen we terug naar de wagon, rustten een beetje, aten een paar boterhammen, reorganiseerden de tassen, en dan naar de volgende. In alle treinen hingen camera’s maar na een kwartier paranoia kwam er niemand, en wisten we dat we cool waren.’

Terug bij af, is de boodschap van BURN & LEARN, en de hoogglanzende fotografie is dan ook gedrukt op dikke kartonnen pagina’s, zoals die van een kleuterboek. Inderdaad herinnert het boek aan de oorsprong van de graffiti zoals die in de jaren tachtig in Europa opkwam, en doet het de trendy modebelettering en de wijsneuzige politieke grappen van Banksy even vergeten.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden