Grabbelton van vleesbedrijven zonder visie

Veel kilo's produceren, daar draaide het om. Wat het opleverde, deed niet ter zake. Bestuurs-voorzitter Herkemij gooit het roer om.

ABCOUDE - Europa's grootste vleesconcern, Vion in Boxtel, gaat 'tussen de vijf en tien' fabrieken sluiten, allemaal in Duitsland. In totaal moeten de kosten met 100 miljoen euro per jaar omlaag. Dat zei Michiel Herkemij, sinds begin dit jaar Vions bestuursvoorzitter, donderdag tijdens zijn eerste persconferentie.


Hoeveel van de 6.700 banen bij Vion sneuvelen, is niet bekendgemaakt. De afgelopen dagen verschenen in diverse media verhalen over het 'leegbloeden' van Vion en over aanstaande fabriekssluitingen en ontslagen in Nederland.


Herkemij (eerder bestuursvoorzitter van Douwe Egberts) spreekt het allemaal tegen. Maar dat de financiële gezondheid van het bedrijf broos is, is duidelijk. Begin vorig jaar verkocht het bedrijf zijn elf Engelse fabrieken en eind vorig jaar zijn kroonjuweel Vion Ingredients, een bedrijf dat uit slachtafval ingrediënten maakt voor onder meer medicinale en technische toepassingen.


Alleen al die verkoop leverde Vion 1,6 miljard euro op. Sindsdien is het vrijwel schuldenvrij. Maar het was wel een kroonjuweel. 'We hebben een leveringsplicht van grondstoffen aan de koper voor drieënhalf jaar. Daarna kunnen we zelf weer zo'n bedrijf opzetten', zei Herkemij verlangend.


Vorig jaar leed het concern een verlies van 139 miljoen euro in de bedrijven die het niet heeft verkocht. Dit jaar zal het verlies minder zijn, maar winst is er pas eind volgend jaar weer, verwacht Herkemij.


Schokkender dan de plannen voor de toekomst was Herkemijs beschrijving van wat hij aantrof toen hij op 15 januari binnenkwam. Vion ging bergafwaarts; had weinig focus, te weinig aandacht voor het management. Het had alles van een Russische planeconomie: 'Produceren om te produceren en geen oog voor het resultaat. Ik sprak een manager in Italië. Die wist precies hoeveel kilo's hij verkocht, maar niet wat het opleverde.'


Vion was bovendien arrogant, luisterde niet naar zijn leveranciers, de boeren. Het kocht bedrijven, maar deed niets aan de integratie ervan. Van een eenheid was geen sprake; Vion was 'een grabbelton van bedrijven', met elk een eigen administratiesysteem. 'Om een overzicht te krijgen, moesten we de hele boekhouding van elk bedrijf vanaf de bankafschriften opnieuw opbouwen.' Maar Vion wordt een strak geleide, gecentraliseerde onderneming: 'One Vion', noemt Herkemij het.


Bezuinigingen is eigenlijk een makkie. 'Er heeft nooit iemand gekeken naar het transport, naar de koelhuizen. We zijn net begonnen en hebben nu al 8 miljoen bezuinigd.' Er zijn vier bedrijven gesloten en zeven verkocht, nog los van de te verwachten sluitingen.


Het managementteam is vervangen, de raad van commissarissen (mede op aandringen van de Rabobank) ook. Behalve de twee commissarissen die al jarenlang het ontspoorde beleid van Vion verpersoonlijken: voorzitter Hans Huijbers en Toon van Hoof. Herkemij: 'Zij lopen niet weg voor hun verantwoordelijkheid.'


Dat tekent vooral de zwakte van Herkemijs positie. Hij haalt veel overhoop en kan zelf nieuwe commissarissen aanbrengen. Maar er zijn grenzen, die worden bepaald door de ZLTO, de boerenorganisatie in Brabant en Limburg en de enige eigenaar van Vion. Huijbers en Van Hoof zijn ZLTO'ers.


Schoon schip maken zal in Nederland weinig slachtoffers maken. Mogelijk groeit de werkgelegenheid zelfs. Maar voor de Duitse vestigingen zwaait er wat. Van de 32 bedrijven hebben sommige een bezettingsraad van minder dan 50 procent. Voor de benodigde reorganisaties denkt Herkemij tot 150 miljoen euro nodig te hebben. Een deel van dat geld komt uit bezuinigingen, 'maar ik hoop dat de banken met financiering over de brug komen. Dan kan het proces aanzienlijk worden versneld.'


Zeker is dat niet. Vion zit bij de Rabobank bij de afdeling bijzondere kredieten, de afdeling die bedrijven in problemen bedient. Volgens Herkemij erg duur, en onbegrijpelijk omdat Vion een gezonde financiële positie heeft. 'Dat berust op een afspraak die het vorige bestuur met Rabobank heeft gemaakt. Op 30 september loopt die af.' Maar het is niet gezegd dat er daarna nieuwe kredieten komen.


De grote uitdaging wordt producten met hogere marges te maken. Bijvoorbeeld voor de Aziatische markt, waar de marges volgens Herkemij vier keer zo hoog zijn. Maar ook verder verwerkt vlees biedt kansen. Op worsten en hamburgers is de marge veel hoger dan op koteletten, maar Vion 'doet' maar 2 procent van zijn omzet in dergelijke producten. 'Dat moet 20 procent worden. Of 30 procent.' Dat zal nog wel even duren.


In Nederland was er veel ophef over manipulatie van biologisch vlees. In Duitsland moest een vestiging bij Hamburg twee maanden dicht vanwege problemen met de hygiëne en met dierenwelzijn. En nu wordt de opdracht van het bedrijf: 'Het beste stuk vlees op het bord, duurzaam geproduceerd, voor 150 miljoen mensen per dag', zoals Herkemij het formuleerde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden