Graag of niet

PvdA-fractievoorzitter Bos doet er goed aan alleen te gaan regeren als er ook voor de PvdA echt wat te regeren valt...

In theorie zijn er legio mogelijkheden; zelfs een restauratie van Paars (PvdA, VVD en D66) kan op een krappe meerderheid in de Tweede Kamer rekenen. In de praktijk zijn er twee reële mogelijkheden. Aan de verkiezingsuitslag wordt het meeste recht gedaan met een kabinet van CDA en PvdA. Premier Balkenende ziet zo'n kabinet evenwel niet direct zitten. Blijft over: een kabinet van CDA, VVD en LPF.

Programmatisch staan deze partijen het dichtst bij elkaar. De tot een bijwagen gereduceerde LPF van de bedaarde Mat Herben is volgens voorstanders van een rechts kabinet nu stabiel genoeg om de gedroomde VVD-CDA-coalitie aan een meerderheid te helpen. Desondanks is moeilijk vol te houden dat de verkiezingsuitslag kan worden uitgelegd als een steunbetuiging aan de huidige coalitie. Balkenende zelf heeft bovendien meermalen hernieuwde samenwerking met de LPF 'ongeloofwaardig' genoemd.

Zouden de drie partijen ondanks alles toch opnieuw met elkaar in zee willen gaan, dan heeft dat voor PvdA-leider Bos één groot voordeel, namelijk dat hij al zijn aandacht aan het consolideren van zijn nog steeds in crisis verkerende partij kan geven. Sluit één van de drie partners in de huidige coalitie voortzetting van de samenwerking uit, dan zijn CDA en PvdA wel tot elkaar veroordeeld.

Het formeren van een centrum-links kabinet is niet onmogelijk, wel lastig. Het CDA heeft zich geïdentificeerd met het Strategisch Akkoord van het huidige kabinet. Balkenende en Donner zijn bovendien CDA-ideologen met een conservatieve inslag. Zij zullen streven naar maximale herkenbaarheid van het CDA-gedachtegoed. Ze zullen de VVD zo weinig mogelijk ruimte willen geven om groot te worden in de oppositie.

Het probleem van de PvdA is het gebrek aan exacte standpuntbepalingen. Het loslaten van oude vormen en gedachten door Bos staat herkenbaarheid van de PvdA-inbreng in de weg. Vanwege de snel verslechterende financieel-economische situatie zal de PvdA veel veren moeten laten. Het risico dat de partij, net als in het vorige kabinet met het CDA (Lubbers-Kok, 1989-1994), alleen maar achter de feiten aanloopt, is verre van denkbeeldig.

Bos doet er daarom goed aan alleen te gaan regeren als er ook voor de PvdA echt wat te regeren valt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden