Graaft Trump zijn eigen graf met ontslag FBI-chef?

En weer valt Amerika uiteen. Het ontslag van FBI-directeur James Comey heeft dinsdag opnieuw twee parallelle werkelijkheden gecreëerd die passen bij de twee werelden waarin Amerikanen leven.

null Beeld anp
Beeld anp

Volgens het Witte Huis was Comey een niet-functionerende functionaris die alle krediet en geloofwaardigheid had verspeeld. Volgens de oppositie is hij ontslagen omdat hij te hardnekkig naar de banden tussen Rusland en de Trump-entourage bleef zoeken. De werkelijkheid die prevaleert, zal de politieke consequenties van het ontslag bepalen. Die werkelijkheid hoeft niet per se de waarheid te zijn.

In de officiële versie van het Witte Huis is het ontslag van Comey te wijten aan de verkeerde beslissingen die hij heeft genomen in het onderzoek naar het e-mailgedrag van voormalig presidentskandidaat Hillary Clinton. In de zomer besloot Comey haar niet in staat van beschuldiging te stellen, in de herfst besloot hij het onderzoek toch (luidruchtig) te heropenen. Twee fouten die volgens het Witte Huis onvergeeflijk zijn. Bovendien: 'Hij heeft geweigerd zijn fouten toe te geven, en dus kunnen we niet verwachten dat hij zich zal verbeteren', schreef de kersverse staatssecretaris van Justitie, Rod Rosenstein, dinsdag in een advies aan president Trump.

In de versie van de Democratische oppositie is het ontslag van Comey te wijten aan zijn enthousiaste gegraaf naar Russische connecties van Trump, en was Trump hem daarom liever kwijt dan rijk. Tot ergernis van de president openbaarde Comey in maart dat de FBI met dat onderzoek bezig was. In de dagen voorafgaand aan zijn ontslag zou Comey om meer geld en mensen hebben gevraagd om zijn onderzoek te intensiveren (een gegeven dat woensdag werd ontkend door het ministerie van Justitie).

Op zich was er genoeg reden voor het ontslag van Comey. Zelfs Democraten drongen daar vorig jaar op aan, nadat hij met de heropening van het Hillary-onderzoek wellicht de verkiezingen in hun nadeel had beslist. En vorige week overdreef Comey tijdens een hoorzitting voor de Senaat bewust of onbewust de noodzaak van zijn Hillary-gewroet.

De ontslagbrief aan James Comey. Klik op de stippen om meer te lezen.

Slachtoffer van een politiek proces waar hij als FBI-directeur wars van was

Zijn optreden was verre van vlekkeloos, maar zijn grootste manco voor het Witte Huis was zijn houding: Comey durfde tegen zijn bazen in te gaan. Lees hier het volledige profiel van James Comey.

Maar dat Trump, die Comey eerder juist prees vanwege zijn 'moed' om het onderzoek naar Clinton te heropenen, daar nu ineens een probleem in ziet, is niet geloofwaardig - zelfs niet voor sommige Republikeinen. 'Los van wat je vindt van de manier hoe directeur Comey met de ongekende complexiteit van de verkiezingen van 2016 is omgegaan, de timing van zijn ontslag is zorgelijk', schrijft de Republikeinse senator Ben Sasse in een verklaring.

Trump zelf heeft ook bijgedragen aan de twijfel over zijn motivatie. In de ontslagbrief bedankt hij Comey voor het feit dat die 'bij drie verschillende gelegenheden' zou hebben gezegd dat er geen onderzoek wordt gedaan naar de relaties tussen Trump en de Russen. Dat is niet juist. Met zijn poging zich voortijdig vrij te pleiten, laadt Trump de verdenking op zich dat het ontslag van Comey is bedoeld om aan verder onderzoek te ontkomen.

Een andere reden voor twijfel is dat Trump beweert dat het idee voor het ontslag niet van hemzelf kwam, maar van Rod Rosenstein. Maar een woordvoerder van het Witte Huis erkende woensdag dat Trump 'vanaf dag één' met het idee rondliep Comey te ontslaan. Rosenstein stelde zijn advies pas op na een overleg met Trump en minister van Justitie Jeff Sessions in het Witte Huis.

Twee A4'tjes

Hoe dan ook is het ontslag van Comey zonder precedent. Ja, ook president Clinton stuurde in 1993 een FBI-directeur weg. Maar dat deed hij op basis van een 136 pagina's tellend rapport van een inspecteur, die beschreef hoe de FBI-baas zich te buiten was gegaan aan grootscheepse zelfverrijking. Trump stuurde Comey weg op grond van twee A4'tjes, opgesteld door een staatssecretaris die net twee weken in functie is.

De vergelijking met Watergate werd woensdag vaak gemaakt. In 1973 liet toenmalig president Nixon de speciale aanklager die onderzoek deed naar de inbraak in het Watergate-gebouw ontslaan. Het zou uiteindelijk tot Nixons aftreden leiden. Het verschil is dat Nixon een Congres tegenover zich had waarin Democraten de meerderheid hadden. Nu hebben die een minderheid. Dus hangt het van de Republikeinen af of er verdere stappen worden genomen tegen de president.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden