'Govert, met alleen 'ik ben tegen', krijg je niemand op de been'

Waarom trekt niemand naar het Malieveld voor een 'wij-willen-dit-niet-meer'-actie, vroeg journalist Govert Schilling gisteren. Omdat zo'n 'demonstratie van ongenoegen' veel te vaag is, betoogt columniste Malou van Hintum.

Demonstranten tegen bezuinigingen op de geestelijke gezondheidszorg op het Malieveld in Den Haag, juni 2011. Beeld anp

Gisteren zag ik ongeveer 83 keer het opiniestuk van Govert Schilling voorbij komen met de vraag: 'Waarom komen we niet met een 'wij-willen-dit-niet-meer'-actie?' Nou, omdat niemand dat wil.

Schillings opiniestuk is een reactie op de column die Youp van 't Hek afgelopen zaterdag in NRC Handelsblad schreef. Schilling pleit voor een 'demonstratie van ongenoegen', gericht tegen 'de huidige politieke cultuur in Nederland'. Daar krijg je geen mensen voor op de been. Want dat is veel te algemeen. Voor een protest zijn concrete gevallen, persoonlijke gezichten nodig. Dan zijn er zelfs mensen die rechtszaken voeren om een vis op de volgens hen juiste plek van bestemming te krijgen. Een vis!

Misschien is het geen toeval dat een vis - de orka Morgan is strikt genomen een zoogdier trouwens - meer teweeg kan brengen dan talloze jonge asielzoekers. Want van die vis is er maar één, dus de gevolgen van de actie zijn te overzien. Van de Mauro's en Jossefs zijn er honderden. Willen we honderden kinderen, die we helemaal niet kennen, per se in dit land houden?

Ik wel. Maar psychologisch werken bij de meeste mensen grote aantallen niet. Al die individuele kinderen samen worden een anonieme massa waarmee niemand zich kan identificeren. Daarom spreken anonieme massa's zelden tot de verbeelding.

Onschuldig schepsel
Iets anders is, dat een vis onschuldig is. Ook al ploft de orka met een uitgekiende strategie in de branding om schattige jonge zeehondjes in bloederige stukken te scheuren, het blijft een onschuldig schepsel. 'Dat is de natuur', en zo is dat. Het is comfortabel om ons in te zetten voor iets wat, of iemand die, intrinsiek moreel goed is. Dat kun je van honderden jongeren zo maar niet zeggen, laat staan voelen.

De vis redden is óók gemakkelijk omdat het een concrete, eenmalige actie is. Wie echt last heeft van 'ongenoegen' en in verzet wil komen tegen 'de huidige politieke cultuur', zal niet alleen moeten expliciteren waar het precies om gaat - met alle verdeeldheid van dien - maar kan ook niet voldaan huiswaarts keren na een middagje protesteren in het Haagse om vervolgens bij de Kerstdis de champagne open te trekken. 'Ik ben tegen' voldoet niet, daar is de kwestie te veelomvattend en meerkantig voor.

Zo'n protest vereist een visie en een lange adem. En dat is net iets te veel gevraagd voor celebrities als Ali B. en Marco Borsato, die Schilling oproept om zijn ongenoegen met hun aanwezigheid te ondersteunen.

Polsbandje
Kunnen we dan niets doen? Jawel. Laten we Schillings ongenoegen beperken tot de kwestie van de uit te zetten jongeren. Dat is al een stuk minder breed en vaag. Na Mauro kwam Jossef, en na Jossef komt een volgend kind. Die kinderen een gezicht geven, zoals de Alkmaarsche Courant bij Jossef heeft gedaan, is alvast wat. Wanneer voortdurend herkenbare kinderen in beeld blijven, wordt het beeld van een anonieme massa jongeren langzaam maar zeker afgebroken.

Iets anders zijn de polsbandjes en gekleurde lintjes voor allerlei goede doelen. Waarom geen polsbandje dragen voor de Mauro's en Jossefs van deze wereld? Omdoen kost weinig moeite, en iedereen ziet ze elke dag opnieuw. Dat is niet origineel nee, maar het is beter dan niets; en daar lijken al die emotionele oproepen nu op uit te lopen.

Malou van Hintum is politicologe en columnist van vk.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.