Govert Huijser 1931-2014

De 'menselijke generaal' was getekend door zijn tijd als kind in een jappenkamp.

Hij was al jaren 'de generaal onder de generaals b.d.' en behoort tot het selecte groepje Nederlandse militairen dat is opgenomen in de Amerikaanse Hall of Fame. Voormalig chef-Defensiestaf Govert Huijser was in de Tweede Wereldoorlog geïnterneerd in een jappenkamp, vocht in 1962 mee in Nieuw-Guinea, werd in de jaren zeventig commandant van het Eerste Legerkorps en vervolgens als viersterrengeneraal chef-Defensiestaf (CDS). Hij zou later de grote verzoener worden - 'de menselijke generaal' in de woorden van Frits Bolkestein - en onderzoek doen naar de slachting bij Srebrenica. Huijser overleed op 6 januari op 82-jarige leeftijd.


Govert Huijser werd in 1931 op Soerabaja in het toenmalige Nederlands-Indië geboren. Zijn vader werkte daar op de marinebasis toen de Japanners het land binnenvielen. Samen met anderen blies hij de basis op, zodat de Japanners die niet konden gebruiken. Omdat hij geen militair was, liep hij daar het risico bij gevangenneming onmiddellijk te worden terechtgesteld. De pas 12-jarige Govert en zijn moeder werden in 1943 geïnterneerd. Een jaar later werd hij door de Japanners van zijn moeder gescheiden, omdat 'alle mannen van 10 jaar en ouder' dan in een apart jongenskamp werden ondergebracht. Hij kreeg er zwaar veldwerk te doen, zoals het legen van beerputten, wat gepaard ging met zweepslagen. Hij kreeg nauwelijks eten. 'In het kamp was geen groepsgevoel. Het was survival of the fittest. Ik stal van anderen om in leven te blijven.' Deze scheiding - zijn moeder overleed later in het kamp - heeft Huijser zoveel pijn gedaan dat hij later onderzoek deed naar de redenen van de oprichting van de speciale jongerenkampen.


Na de oorlog werd hij naar Nederland gestuurd, waar hij er in Den Haag in slaagde zijn onderwijsachterstand op de Dalton HBS in te lopen. In 1949 besloot hij zich aan te melden bij de infanterie, hoewel hij eigenlijk altijd architect had willen worden. In april 1962 werd hij als tweede luitenant naar Nieuw-Guinea gezonden, dat bij de onafhankelijkheid van Indonesië in 1949 bij Nederland was gebleven. Hij kwam terug in de rang van kapitein en maakte in de Koude Oorlog carrière. Als generaal-majoor leidde hij de toenmalige 1 Divisie 7 december. Later werd hij commandant van het Eerste Legerkorps. In 1983 verwierf hij als chef-Defensiestaf zijn vierde ster. Van 1986 tot 1988 was hij ook chef-adjudant in buitengewone dienst van de koningin.


Na zijn functioneel leeftijdsontslag vervulde Huijser vele bestuursfuncties, zoals voorzitter van de Pensioen- en Uitkeringsraad. Hij pleitte voor de schade-eis van kampslachtoffers bij de Japanse regering. Hij schreef ook gedichten over zijn ervaringen in het kamp, die vaak werden voorgelezen op herdenkingsbijeenkomsten.


De heiho ranselde met welgemikte slagen


Tienjarige jongens achter een legerwagen.


Per onbegrijpelijk decreet waren zij


Verklaard tot man - en mannen


Horen niet meer bij hun moeder.


Huijser ontving vele onderscheidingen, zoals Grootofficier in de Orde van Oranje-Nassau, Grootofficier in de Kroonorde van België, Commandeur in de Legion of Merit van Amerika en Commandeur in het Legioen van Eer van Frankrijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden