Goudmijn ontsloten

Van Miles Davis tot Kyteman, van Herbie Hancock tot Prince: het archief van het eerst Haagse en nu Rotterdamse North Sea Jazz-festival bevat honderden opnamen van parels van concerten. De schatkamer gaat nu open met uitgaven op cd en dvd van Dexter Gordon, en van drie Nederlandse coryfeeën van nu.

Iemand Dexter Gordon gezien? Niemand. Dexter Gordon (1923-1990) was weer eens kwijt, toen hij in 1979 moest aantreden op de vierde editie van North Sea Jazz, in de Carrouselzaal. Hij dwaalde door het Haagse Congrescentrum, ergens tussen podium en kleedkamers, hartstikke dronken.


Zijn trio, onder leiding van de fantastische pianist Kirk Lightsey, zat al een halfuur te spelen toen radiomaker en podiumpresentator Paul van Schaik de saxofonist dan eindelijk kon aankondigen. Hij had hem opgespoord, was een beetje geschrokken, maar Dexter zou komen, nu echt. Het trio zette niet geheel toevallig It's You Or No One in, een zeer revitaliserende jazz-standard, en jawel, na een minuut of tien kwam de reus het podium op wankelen.


Wie er niet bij was en nu thuis, bijna 34 jaar later, de dvd North Sea Jazz Legendary Concerts: Dexter Gordon opzet, kan alsnog getuige zijn van het wonder. De tenorheld van bijna twee meter lang ziet er niet fris uit. Staat zelfs op omvallen. Steekt zijn tenor in de lucht, bij wijze van begroeting, doet de bril af. Publiek houdt de adem in. Een paar aarzelende noten in het intro, even zoeken, en dan begint Gordon zijn razende, bijna een kwartier durende uitvoering van de klassieker, opgepookt door zijn band. Feilloos. Stond hij toch weer saxofoonles te geven. Gordon sloeg het dronken hoofd simpelweg over en speelde recht vanuit hart en onderbuik.


Fijn concert om een cd- en dvd-reeks mee af te trappen: Dexter Gordon doet de verzamelnaam North Sea Jazz Legendary Concerts in ieder geval eer aan. Eindelijk worden de archieven van het jazzfestival ontsloten, en deze week verschijnen naast het concert van Gordon boxjes van Eric Vloeimans, Yuri Honing en Michiel Borstlap, de huidige gouden generatie van de Nederlandse jazz.


De ontsluiting van het North Sea Jazz-archief, dat ontelbare prachtopnamen moet bevatten, was natuurlijk een kwestie van tijd en heel veel geregel. Sinds de prille jaren van het festival, dat vanaf 1976 werd gehouden in het Haagse Congrescentrum en vanaf 2006 in het Rotterdamse Ahoy, werden door de AVRO en later de NTR opnamen gemaakt voor uitzending op radio en tv. In samenwerking met deze omroepen, het instituut Beeld en Geluid en festivalorganisator Mojo brengt het nieuwe jazzlabel Bob City Records nu een voorlopig eindeloze reeks uit, waarvoor een regelaar permanent op handtekeningenjacht moet zijn. De rechthebbenden moeten natuurlijk allemaal even tekenen.


Er staat ons nog wat te wachten. Bob City Records heeft aangekondigd dat in juni dit jaar NSJ-concerten van Wayne Shorter, Jan Akkerman, Dizzy Gillespie en Miles Davis verschijnen, om maar een paar giganten te noemen. Eind 2013 moeten nog eens vier boxjes verkrijgbaar zijn, namen vooralsnog onbekend.


Het is even puzzelen, bij de eerste worp van vier cd- en dvd-combinaties. Hoe steken de collecties nu precies in elkaar? Bij Dexter Gordon treffen we op cd én dvd dezelfde uitvoeringen aan, een selectie van vier nummers uit hetzelfde concert in de Carrouselzaal. We zien en horen de in de beginjaren van North Sea Jazz onvermijdelijke 'tenor battle', een strijd tussen de saxen, ditmaal gestreden door Dexter Gordon, Budd Johnson, Illinois Jacquet, Arnett Cobb en Buddy Tate.


Bij de drie Nederlandse boxjes is de artiesten zelf gevraagd een selectie samen te stellen voor zowel de cd als de dvd. Zo horen we op de cd van Eric Vloeimans optredens van zijn bands Fugimundi uit 2010 en Gatecrash uit 2009. Op de dvd maken we kennis met de Vloeimans van bijna vijftien jaar eerder. We zien hem in 1996 op het Dakterras spelen in het Michiel Borstlap Sextet, met Michiel Borstlap, Yuri Honing en Benjamin Herman, de band waarin het voor de heren allemaal begon. Daarna treedt Vloeimans nog aan in een kwartet met drummer Peter Erskine, bassist Marc Johnson en pianist John Taylor: eveneens bijzondere en zelfs historische opnamen, uit 1999.


Op de dvd van Michiel Borstlap worden we helemaal heen en weer geslingerd. Een lekker funkende uitvoering van Gun Island uit 2011, door de Michiel Borstlap Band in Congo Rotterdam. Dan snel terug naar Den Haag, jaar of tien eerder, voor het housepopwerk van Borstlaps band Soulvation, en weer door naar een optreden met Trijntje Oosterhuis, uit 2003. De cd is al net zo'n warboel, met Borstlap in eindeloze combinaties, zigzaggend door de jaren heen.


Toch een beetje alsof je naar een snel schakelende tv-uitzending zit te kijken, en heel vreemd is dat natuurlijk ook niet, gezien de oorspronkelijke bedoelingen van de opnamen. Voor de absolute beginners is zo'n collectie van bijvoorbeeld Michiel Borstlap wel een mooie instapverzameling. Of, zoals NTR-radioman Co de Kloet schrijft in de begeleidende teksten: 'A very nice but absolutely incomplete overview of this man's talent.'


Extra: Toen ook nog samen

De eerste worp North Sea Jazz Legendary Concerts, van vier cd's en dvd's, brengt drie grootheden van de Nederlandse jazz weer eens samen; saxofonist Yuri Honing, trompettist Eric Vloeimans en pianist Michiel Borstlap. Op de dvd van Eric Vloeimans zien we ze verenigd in het Michiel Borstlap Sextet bij opnamen uit 1996, samen met Benjamin Herman. Het Michiel Borstlap Sextet zou uiteindelijk vier belangrijke bandleiders opleveren. Samenspelen doen ze al even niet meer.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden