Gouden koppel mixt dans en tekst perfect

De ineenstorting van relaties staat in Rausch op humoristische en treurige wijze centraal.

'Hou je van me?'' , vraagt de man. 'Ja', zegt de vrouw. Terwijl acteur Thomas Wodianka zijn vraag blijft herhalen (Niet zomaar houden van, maar echt?) klemt danseres Nina Wollny hem overdwars op haar rug. Zijn onzekerheid, zijn gevis (wat precies wil hij nou eigenlijk horen?) maken hem loodzwaar. En haar antwoorden beklijven niet. Dan gooit zij het over een ander boeg, met zachte en gepassioneerde bewegingen. Toch zijn deze twee mensen op dit moment verder van elkaar verwijderd dan ooit. Ze spreken elkaars taal niet, letterlijk en figuurlijk.


Deze scène is exemplarisch voor Rausch, een groots gemonteerde, fragmentarische beschouwing over de liefde, waarbij dans en tekst de enige perfect match zijn, of ze elkaar nu onderstrepen, aanvullen of tegenspreken. De Nederlandse choreograaf Anouk van Dijk en de Duitse schrijver en regisseur Falk Richter, verbonden aan het Düsseldorfer Schauspielhaus, vormen een gouden koppel, wat ze eerder bewezen met Trust en Protect me, dat deze maand nog in Nederland te zien is. In hun creaties mengen beweging en woord zich zo natuurlijk (en pakken dansers en acteurs elkaars job ook nu en dan over) dat je vanaf het eerste moment naar het surplus kijkt.


Richters tekst vervlecht zoals altijd een politieke en persoonlijke thema's; sinds de financiële crisis van 2008 hebben we het geloof in de vooruitgang en de grip op ons leven verloren. Het accent ligt dit keer op het ineenstorten van het concept relatie. Zo sterk zelfs dat de overgang aan het eind naar de teloorgang van concepten als het kapitalisme, het katholicisme en de adel behoorlijk schuurt, evenals het opvoeren van de Occupy-beweging, hoezeer haar idealisme wellicht ook strookt met dat van de echte liefde-zoekers.


Rausch speelt in een bijna kaal, ruw toneelhuis. Enkele leren stoelen op rij als in een wachtruimte fungeren als hordes die de dansers rennend, springend en rollend nemen. Hun adrenaline is de adrenaline van de acteur die zegt te verlangen naar een lege wereld, die zich afvraagt of jij en ik het zullen redden. Zijn wanhoop galmt door in schuddende lijven, of in prachtig dramatische, bijna klassieke sculpturen die de performers bovenop elkaar klauterend vormen. Metershoge kisten blijken kooien waarin we onszelf en onze relatie kunnen opsluiten, klappend en stotend tegen de wanden. Er mag hier van alles onplezierigs gaande zijn, visueel is Rausch een plaatje.


Ik wil niet bij mij zijn, ik wil bij jou zijn. Deze hartekreet blijkt naïef en onmogelijk in een wereld vol ruis (of juist gebrek aan ruis, aan een zender die op zwart gaat), met psychiaters en Facebook die ons hoofd vol pompen met normatieve opvattingen over relaties. Het is uiterst treurig, maar dikwijls ook humoristisch en cabaretesk hoe de figuren in Rausch zoeken naar zowel versmelting als vrijheid, naar het nieuwe en het vertrouwde, naar de ander en zichzelf.


Richters woorden zijn soms banaal direct. Maar net als de muziek, een eigentijdse compositie van Ben Frost, biedt de dans een extra dimensie, een energie die de onrust van het gesprokene versterkt en een diepe worteling geeft. Van Dijk zal haar volgende productie uitbrengen in Australië, waar ze artistiek leider van Chunky Move is geworden. Hopelijk blijven Richter en zij (echt) contact houden.


Choreografie: Anouk van Dijk. Regie en tekst: Falk Richter. Muziek: Ben Frost. 14/4, Düsseldorfer Schauspielhaus. Daar t/m 2/7. Tournee Nederland vanaf 14/11. anoukvandijk.nl.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden