Gouden Dageraad: neofascisten beloven 'ware' Grieken nieuwe waardigheid

Ze delen voedsel uit in arme wijken en helpen oude Griekse vrouwtjes veilig over straat. Maar ze slaan ook buitenlanders in elkaar en brengen een kopie van de Hitlergroet. De partij van de Gouden Dageraad speelt sinds gisteren een belangrijke rol in de Griekse politiek, maar waar staat de partij eigenlijk voor?

Nikolaos Mihaloliakos spreekt met het partijsymbool op de achtergrond. Beeld reuters

Gouden Dageraad behaalde gisteren tijdens de parlementsverkiezingen circa zeven procent van de stemmen. Een ongeziene score, waarmee een neofascistische partij voor het eerst sinds ruim 40 jaar in het Griekse parlement komt.

De leden van de partij, die zich hullen in zwarte shirts, reageerden gisteren uitbundig op de verkiezingsuitslag. De gematigde regeringspartijen kregen forse klappen te verduren. De conservatieve Nieuwe Democratie bleef weliswaar de eerste partij van het land, maar moest fors wat zetels inleveren. Op de tweede plek kwam de radicaal linkse Syriza uit de bus, wat vooral een afrekening betekende met de socialisten van PASOK, die op de derde plaats eindigden.

Gouden Dageraad is echter de grootste verrassing voor de Griekse politiek. De partij voerde de afgelopen maanden vooral campagne in de armere wijken van de grotere steden van Griekenland. Het land kampt door de crisis met een toename van criminaliteit en geweld. Vooral dat laatste is iets waar de Gouden Dageraad heel wat mee te maken heeft. De partij, die zich profileert met een swastika-achtig symbool, zegt op te komen voor de 'ware Grieken'. Daarbij hanteert partijleider Nikolaos Mihaloliakos extreme standpunten, vooral gericht tegen illegale én legale buitenlanders.

Door de explosie van de werkloosheid in het land zien meer en meer Grieken 'de buitenlanders' als een groot probleem. Het land, dat ongewild als doorvoerhaven dient voor illegale migratie naar de rest van Europa, heeft inderdaad te kampen met grote groepen illegale buitenlanders. Deze stranden vaak in de arme wijken van steden als Athene en Patras, waar ze uitgebreide getto's vormen. De werkloosheid is er hoog, en criminaliteit een manier om te overleven.

Juist in deze wijken heeft de Gouden Dageraad zich het meest geprofileerd. De afgelopen weken ging er geen dag voorbij zonder berichten over mishandelde buitenlanders die door leden van de Gouden Dageraad onder handen waren genomen. Partijleider Mihaloliakos wil namelijk alle buitenlanders het land uitzetten, ook zij die legaal in Griekenland verblijven. Mihaloliakos praat daarom het geweld goed, en moedigt het zelfs aan.

Om de 'ware Grieken' ook hun menselijkere kant te tonen, gingen de leden regelmatig de arme stadswijken in om voedsel uit te delen. Uiteraard alleen aan 'ware Grieken'. Ook escorteren ze oude (Griekse) vrouwtjes naar de bank of de supermarkt. Allemaal met het partijsymbool goed zichtbaar en gehuld in zwarte shirts.

Maar het is noch hun extreemrechtse agenda noch hun 'goede' daden die tienduizenden Grieken op hen heeft doen stemmen. De Grieken die dit keer voor Gouden Dageraad hebben gekozen, willen vooral een protest laten horen tegen de in hun ogen door en door corrupte regering. Het land staat op de rand van het bankroet, en Griekenland staat onder controle van geldschieters als het IMF en de Europese Unie. Deze verwachten in ruil voor de miljarden aan steun, verregaande bezuinigingsmaatregelen die aan geen enkele Griek voorbij gaat.

De Dageraad-stemmers kregen na de uitslag alvast precies te horen van Mihaloliakos wat ze wilden horen. De partijleider zei tijdens een persconferentie dat 'niemand hen hoefde te vrezen als het ware, goede Griekse burgers zijn'. Zij die wel bang moeten worden, zitten in Athene op het pluche, kortom 'de verraders', zoals Mihaloliakos de politici steevast noemt. 'We zullen Griekenland bevrijden van de woekeraars, voor een Griekenland van waardigheid en onafhankelijkheid', aldus Mihaloliakos tijdens de persconferentie.

Maar ook de buitenlanders in Griekenland zijn er allesbehalve gerust op. Verschillende belangenverenigingen hebben de overige partijen al opgeroepen om Gouden Dageraad te boycotten. Met een partijslogan als 'Ontdoe dit land van de vreemde stank', is die vrees alvast niet geheel onterecht.

In de komende dagen zal de moeizame regeringsformatie van start gaan. Griekenland moet na de versplinterde uitslag snel een regering zien te vormen om te kunnen voldoen aan de bezuinigingseisen van het buitenland. Gouden Dageraad zal daarbij met zijn zeven procent een factor van belang zijn. Bondskanselier Angela Merkel waarschuwde de Grieken eerder vandaag al dat er over het begrotingspact dat nu op tafel ligt, niet te onderhandelen valt.



Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.