Görlitz

Toeristisch Duitsland staat dit jaar in het teken van 'de charmante, romantische stadjes met veel cultuurschatten en vaak een prachtige omgeving'....

De meest oostelijke stad van Duitsland wil over enkele jaren de culturele hoofdstad van Europa wezen. Dat is te zien. Met veel geld vom Bund en particuliere investeerders wordt Görlitz opgelapt. De vestiging van Karstadt lijkt weer als twee druppels Jugendstil op het befaamde Kaufhaus des Westens (KaDeWe) in Berlijn, met dit verschil dat boven de deur niet alleen 'Welkom' staat in het Duits maar ook in het Pools. Want als je in Görlitz de Neisse oversteekt, kom je in Zgorzelec wat natuurlijk ook Görlitz betekent. Alsof je van Maastricht naar Wyk gaat, maar dan ook nog een ander land in. Alleen heb je hier geen brug.

Ik zocht ernaar met een toch heel nieuw ogende plattegrond in de hand, maar een oude inwoner helpt me uit de droom. We staan precies op de plek waar de brug ooit wás. Hij is opgeblazen door Duitse troepen die haastig Heim ins Reich vluchtten voor de zegevierende Russen in 1945. Pal aan de voet van de Peterskirche op de zogenaamde Burgberg, de oudste en grootste kerk van Görlitz en waarschijnlijk ook een van de oudste bebouwde plekken van de stad. Eigenlijk heet de kerk: Kirche Sankt Peter-und-Paul, maar dat vinden de Görlitzer een mond te vol.

Er zijn wel plannen om hier weer een brug te bouwen, vandaar misschien die plattegrond. Op de plek waar de brug was, staat nu een kunstwerk uit gevlochten takken: een koker waardoor je naar de overkant van de rivier kunt kijken. Daar staat precies zo'n koker voor degeen die wil terugkijken. Het monument wordt gesponsord door een vereniging die de brug wil herbouwen. In het kader van een verenigd Europa. De streefdatum ligt voor de hand: het jaar dat Görlitz culturele hoofdstad zal zijn. Precies onder de lijn die je ogen volgen, ligt een waterval, gebruikt voor de Vierradenmühle. Boven deze watermolen zetelt het meest oostelijke restaurant van Duitsland. Je kunt er eten op een glazen vloer en daaronder de molen zijn werk zien doen. Nee, schepen voeren hier nooit, af en toe wordt er een kano langs de waterval getrokken.

Naumburg de mooiste stad van Duitsland? Dat hebben ze ons nog maar een week geleden proberen wijs te maken. Nee dus. Görlitz is mooier. Véél mooier, als het aan mij ligt, hoe persoonlijk zo'n indruk ook is. Naumburg is te netjes, te áf. Niet alleen dat in Görlitz nog altijd zichtbaar gewerkt wordt aan de wederopbouw, maar er is veel meer variatie.

Ruim 3600 bouwwerken vallen in Görlitz officieel onder monumentenzorg. Dat is meer dan in welke andere Duitse stad ook. 'Als de eigendomsverhoudingen eenmaal zijn opgehelderd, dan gaat het snel met de restauratie,' zegt een plaatselijke antiquair. Achter deze simpele constatering kun je nogal wat menselijk leed en genoegen vermoeden. Het gaat vaak om gebouwen/huizen die door de DDR zijn onteigend. Na de Wende kwamen veelal in het westen wonende oorspronkelijke eigenaren weer opdagen en dat leidde tot soms uitgebreide rechtszaken, zelfs uitzettingen. Maar wel krijgen altijd die oude, nu nieuwe eigenaren de plicht voor grondig herstel te zorgen van de onder het communisme vaak sterk verwaarloosde panden.

Een must is het Schlesisches Museum. Dit was het uiterste westen van het gebied dat eeuwenlang omstreden bleef tussen Duitsers, Polen en Russen. Er wonen nu nog miljoenen afstammelingen van Vertriebene uit Silezië in het westen van Duitsland. Ze vormen een belangrijke lobbygroep binnen met name de CDU. Vlak voor Görlitz staat aan de snelweg een steen met de woorden Schlesisches Tor, waar de langste autobaantunnel begint van Duitsland: 3,5 kilometer. En wie het Schlesisches Museum heeft gezien, moet zeker even om de hoek kijken in de Oberlausitzische Bibliothek. Ook wie niets met boeken zou hebben, moet bekennen dat het een juweeltje is.

Winkelen? Vergeet niet de Strassburg-Passage: Jugendstil optima forma. Koffie? In de voormalige Ratsapotheke aan de Untermarkt. Voor de niet-kenners: deze bouw is vroeg-renaissance.

Maar het is ondoenlijk hier ook maar bij benadering te proberen een keus te maken met 3600 gebouwen unter Denkmalschutz. Een goed en handzaam gidsje is het ter plekke alom verkrijgbare Görlitz und Umgebung van Lothar Küken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden