Göringen in Den Haag

Hoe lang hebben ze er toen in Neurenberg over gedaan? Nog geen jaar. Op 20 november 1945 begonnen de zittingen, op 1 okober 1946 werden de vonnissen uitgesproken en vijftien dagen later waren de twaalf ter dood veroordeelden al opgehangen, inclusief het in een zwart zijden pyjamabroek en een blauw...

Of de veldmaarschalk op die manier de Milosevic van dat oudetribunaal werd, is natuurlijk onzin. Hij was al schuldig bevonden engevonnist. En zelfs in Moskou zouden ze bij een lijkschouwing hebbenvastgesteld dat niet god, maar een gifpil hem een handje had geholpen.

Geen vergelijk dus.

Maar waarom konden ze toentertijd met een internationaal gerechtshofvan vier mekaar nogal wantrouwende landen, in dik tien maanden 21oorlogsmisdadigers scheren, terwijl ze in Den Haag na vijf jaar met éénverdachte op z'n mooist halverwege waren?

Overwinnaarsrechtspraak kun je zeggen, en dat was het voor een deelnatuurlijk ook. Vergeet niet dat de slagvelden in november 1945 nogsmeulden, en dat de geur van verbrand mensenvlees nog boven Auschwitz hing.

En er is iets radicaal veranderd aan het oorlogsmisdadigerstype.

Laatst zag ik nog een flard Saddam Hussein bij het Journaal - voorintegraal procesnieuws moet je als Nederlander nog altijd naar CNN - ente midden van allerlei medeplichtige theedoeken stond de hoofdverdachte ineen zwart pak tegen zijn rechters te schreeuwen alsof hij nog altijd debaas was.

Dat hebben Ribbentrop, Kaltenbrunner, Streicher of Seyss-Inquart toennooit in hun hersens gehaald. Niemand weet hoe Hitler in de verdachtenbankwellicht te keer zou zijn gegaan, maar de enige die in Neurenberg somsvoor enige opschudding zorgde en de rechters tot wanhoop bracht, was Hess,ooit Hitlers beoogde opvolger. Maar iedereen wist: die wás ook echt gek.

Milosevic zat er enigszins tussenin. Minder agressieve schreeuwlelijkdan Saddam, maar ook lang niet zo vervuld van de gezeglijkheid waarmee debeklaagden uit Neurenberg gemiddeld op hun doodstraf wachtten.

Waarschijnlijk moet je daarbij bedenken dat hij pas in 1999 door hetJoegoslavië-Tribunaal officieel is aangeklaagd wegens misdaden tegen demenselijkheid. Tot die tijd - de oorlog tussen Servische struikrovers enoverig Balkanvolk was toen al een klein decennium volop aan de gang - goldhij in Europa en Amerika misschien niet meteen als een bemind staatshoofd,maar wel als iemand die je te vriend moest houden om erger te voorkomen.

Kijk anders goed naar de necrologiebeelden, en let op al dievooraanstaande figuren die tot bijna in 2000 helemaal naar Belgrado zijngereisd om met uitgestoken diplomatenhand op 'm af te komen. Slobodan vooren Slobodan na - of ze nou Madeleine Albright, Richard Holbrooke, PaddyAshdown of Jacques Chirac heetten, en achteraf allemaal bereid om inmemoires hoog op te geven van zijn keiharde middelmatigheid, maar eerstvoor de zekerheid gewacht tot ze in de hoofdstad van Servië bereid warengebleken hun geliefde president in ruil voor een redelijk afkoopbedrag naarDen Haag te deporteren.

En nu weten we niet eens of hij een natuurlijke dood is gestorven,zelfmoord heeft gepleegd dan wel langzaam maar zeker met contrapilletjesdood is gemáákt.

Carla del Ponte - nooit een aardig mens gevonden - houdt alle optiesopen. Van rechtspraak weet ik weinig. Maar ik heb haar in al die jaren nognooit iets horen zeggen dat kon tippen aan het openingsrequisitor van deAmerikaanse aanklager Robert H. Jackson, zestig jaar geleden.

Daar kan Carla misschien niks aan doen. Maar ik draag het haar welna. Dát, en het feit dat in haar gevangenis nu al drie Göringenonopgemerkt, en voortijdig, mochten overlijden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden