Göring liet kunst Nederland naar Spanje brengen

Nazi-leider Hermann Göring heeft tijdens de Tweede Wereldoorlog een collectie van tweehonderd in Nederland geroofde schilderijen naar Spanje laten overbrengen....

CEES ZOON

Van onze correspondent

Cees Zoon

MADRID

Het door maarschalk Göring bevolen transport wordt beschreven in een document van de OSS, de voorloper van de Amerikaanse geheime dienst CIA. Het document, gedateerd op 14 oktober 1944 en opgesteld in Londen, is door het Spaanse persbureau EFE gevonden in de Nationale Archieven van de Verenigde Staten, samen met andere documenten die betrekking hebben op kunstschatten die de nazi's in Europa hebben geroofd.

Het transport was georganiseerd door de Duitse kunsthandelaar en bankier Alois Miedl, die een sleutelrol speelde bij het roven van kunstwerken van joodse families in bezet Nederland. Aan de Frans-Spaanse grens werd het konvooi onderschept door de Spanjaarden.

'De transporteurs werden aan de grens gearresteerd door de Spaanse autoriteiten, maar later in vrijheid gesteld en toegelaten tot Spanje, onder druk van generaal Kramek die waarschijnlijk de hoogst verantwoordelijke voor het konvooi was', aldus de SOS.

Een deel van de tweehonderd werken moesten zij echter inleveren als prijs voor hun vrijlating. Het is onbekend wat er daarna mee is gebeurd, maar aangenomen wordt dat ze nog altijd in Spaans bezit zijn.

In het SOS-document zijn de schilderijen niet gecatalogiseerd. Het noemt slechts de namen van Rembrandt, Rubens, Van Eijck en Steen, en het aantal van tweehonderd, met een huidige tegenwaarde van tussen de 20 duizend en een miljoen gulden, al waren er vijf of zes bij die aanzienlijk meer waard zouden zijn.

Een ander SOS-dokument, gedateerd op 30 april 1945, stelt dat de werken afkomstig waren uit de collectie van de Joodse oude-kunsthandelaar Goudstikker in Amsterdam. Vlak voordat de nazi's Nederland binnenvielen, verkocht Goudstikker voor een relatief gering bedrag zijn collectie aan Miedl.

Miedl verkocht niet alleen kunstwerken aan Göring, maar ook aan Hitler zelf en diens propaganda-minister Göbbels.

In september 1944 was hij gelokaliseerd in een pension in San Sebastian in het bezit van 'waardevolle schilderijen uit een Amsterdamse collectie'. Een deel daarvan zou zich echter bevinden in Bilbao, in een opslagplaats van de Spaanse regering.

Volgens de Amerikaanse ambassade in Madrid hadden de Nederlandse autoriteiten het bewind van generaal Franco verzocht Miedl te arresteren en de zaak op te helderen. Franco, officieel neutraal tijdens de oorlog, heeft nazi's in Spanje echter nooit iets in de weg gelegd. Tegen Miedl zijn na de oorlog internationale opsporingsberichten uitgevaardigd. Toch kon hij na de oorlog ongestoord in Spanje wonen.

Een niet bevestigde theorie van de geallieerde spionagediensten was dat Miedl de opdracht had in Spanje een kasteel te kopen om daar het kunstbezit van Göring te verbergen. Göring was een bezeten kunstverzamelaar, die zijn collectie niet alleen opbouwde met diefstal, maar ook bereid was veel te betalen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden