Commentaar

Gordels om, Trump neemt binnenkort het stuur over

Gaat de nieuwe president de wereldorde op zijn kop zetten? Een ding is wél zeker, Amerika komt eerst.

Donald Trump staat de pers te woord bij Mar-a-Lago in Florida op 21 december 2016. Beeld afp

Gordels om, Trump neemt binnenkort het stuur over. Normaal weet de buitenwereld bij het aantreden van een nieuwe Amerikaanse president wel zo ongeveer wat de bestemming zal worden en of hij zich aan de snelheidsbeperkingen zal houden. Maar ditmaal weet de wereld niet waar zij zich voor moet opmaken: gaat Trump de wereldorde op zijn kop zetten? Vliegen we misschien uit de bocht?

Eén ding is wel zeker, het is Amerika Eerst. Voortaan zullen de VS allereerst naar hun eigen belangen kijken, heeft Trump zijn kiezers beloofd. Gedeelde waarden zijn mooi, maar de samenwerking moet wel de vorm van een transactie hebben: het gaat om het rendement. Dus moeten bijvoorbeeld de NAVO-partners meer bijdragen, willen ze blijven genieten van de Amerikaanse veiligheidsparaplu.

Dat laatste is geen onredelijke eis, maar zijn onverschillige houding tegenover het bondgenootschap baart wel zorgen. Zeker in combinatie met zijn enthousiasme voor de Brexit waardoor ook de andere pijler van de Europese veiligheidsstructuur verzwakt dreigt te raken. Bij de NAVO hoopt men dat Trumps beoogde minister van Defensie, de gerespecteerde ex-generaal James Mattis, hem in toom zal kunnen houden, maar het valt nog te bezien wie de overhand zal krijgen in zijn team.

In ieder geval lijkt Trump aan te sturen op een fundamentele breuk met het beleid van president Obama als het gaat om de relatie met Rusland. Trump heeft al verscheidene malen laten doorschemeren dat het tijd wordt de sancties tegen Rusland versoepelen of zelfs op te heffen. Dat zou een gevaarlijk signaal zijn aan Rusland, dat druk bezig is onwillige buurlanden te ontwrichten.

Bij de NAVO hoopt men dat Trumps beoogde minister van Defensie, de gerespecteerde ex-generaal James Mattis, hem in toom zal kunnen houden. Beeld epa

Het is dan ook onzeker op hoeveel steun Den Haag van de regering-Trump kan rekenen als het internationale rechercheteam dat de ramp met MH-17 onderzoekt tot de conclusie komt dat Rusland rechtstreeks betrokken was bij het neerhalen van het toestel. Zelfs al zou dat blijken, merkte Trump vorig jaar op, dan nog is het volgens hem tijd om de bladzijde om te slaan. 'Het is lang geleden. Nu is het tijd om Amerika weer groot te maken.'

Daarbij heeft hij op buitenlands gebied als prioriteiten: de economische macht van China beteugelen en het islamitisch extremisme, waartoe hij ook Iran rekent, bestrijden. Maar hoe ver hij daarbij zal gaan, is volstrekt onduidelijk. Onberekenbaarheid lijkt het handelsmerk van Trump te zijn. Het ligt niet alleen aan Trumps grillige karakter en opvliegendheid, maar is volgens sommigen ook een bewuste strategie die hij in het Witte Huis hoopt uit te buiten om zijn tegenstanders angst in te boezemen. Maar onvoorspelbaarheid kan ook tot verkeerde inschattingen leiden.

Het zorgelijkste is misschien nog wel het vooruitzicht dat Trump mogelijk het onlangs in Parijs bereikte klimaatakkoord in de prullenbak zal gooien. Tot opluchting van veel mensen erkende de president elect kort na zijn verkiezingszege dat er mogelijk toch een verband bestaat tussen menselijk handelen en klimaatverandering. Dat stond haaks op zijn eerdere uitspraak dat klimaatverandering een verzinsel is waarmee China de Amerikaanse industrie in de wielen probeert te rijden. Maar of hij werkelijk is bekeerd, valt te betwijfelen, gezien de geharnaste klimaatsceptici die hij in zijn kabinet wil benoemen. Als die de toon gaan zetten, kan Trump de wereld blijvende schade berokkenen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden