Gorbatsjov stort zich in strijd om presidentschap

Voormalig Sovjet-president Michaïl Gorbatsjov heeft besloten zich kandidaat te stellen voor de presidentsverkiezingen in juni als alternatief voor president Jeltsin en de communist Zjoeganov....

BERT LANTING

Van onze correspondent

Bert Lanting

MOSKOU

Gorbatsjov, die vandaag zijn 65-ste verjaardag viert, riep de democraten op zich te verenigen om te voorkomen dat Jeltsin of Zjoeganov als winnaar uit de bus komt. 'We hebben een nieuw alternatief nodig'.

Gorbatsjov zei dat hij wilde samenwerken met de hervormingsgezinde econoom Javlinski en de linkse oogarts en miljonair Fjodorov. oud vice-premier Gajdar, de architect van de economische hervormingen in Rusland, is echter niet welkom in Gorbatsjovs democratische front tegen Zjoeganov en Jeltsin. 'Het is niet eens in mijn hoofd opgekomen hem uit te nodigen', aldus Gorbatsjov.

Het is echter zeer onwaarschijnlijk dat Javlinski bereid is Gorbatsjovs kandidatuur te steunen; volgens de opiniepeilingen is hij een stuk populairder dan de voormalige Sovjet-president. Gorbatsjov zal volgens de meest recente peilingen hooguit 1 procent halen.

Een ander recent onderzoek van het Centrum voor Publieke Opinie wijst uit dat maar liefst 15 procent van de Russen al niet meer weet wie Gorbatsjov is, ook al is het nog geen vijf jaar geleden dat hij aftrad als president.

Sommige waarnemers vroegen zich dan ook af of hij er wel in zou slagen de één miljoen handtekeningen bijeen te halen, die nodig zijn om zich te kunnen inschrijven als presidentskandidaat.

Maar volgens een medewerker van Gorbatsjovs campagnestaf zijn er nu al 700 duizend handtekeningen ingezameld. Hij verwachtte dat ze half maart al de miljoen zullen halen, ruim voor 16 april, de uiterste datum voor inschrijving.

Andere medewerkers van de voormalige Sovjet-president zijn minder optimistisch. 'We hebben ons uiterste best gedaan het hem uit zijn hoofd te praten', aldus een van hen. 'Maar hij wil niet inzien dat het volk hem niet meer moet'.

Ook Vadim Zagladin, Gorbatsjovs adviseur voor Buitenlandse Zaken, ziet weinig in diens poging nog eens president te worden. Naar zijn zeggen is Gorbatsjov er echter van overtuigd dat Rusland zo diep verdeeld zal raken als óf Zjoeganov óf Jeltsin gekozen wordt, dat het wel eens op een burgeroorlog zou kunnen uitlopen. Daarom heeft hij besloten zich aan te melden bij wijze van alternatief.

Op de achtergrond speelt ongetwijfeld de diepe antagonie mee tussen Gorbatsjov en Jeltsin. Gorbatsjov haalde de partijbaas uit Sverdlovsk (nu Jekaterinenburg) zelf in het midden van de jaren tachtig naar Moskou om hem mee te laten helpen bij de 'perestrojka', maar hij wipte hem als partijchef van Moskou toen Jeltsin wat al te hard van stapel liep.

Jeltsin revancheerde zich later doordat hij enkele maanden na de mislukte augustuscoup van 1991 de Sovjet-Unie ophief. Daarmee was Gorbatsjov van de ene op de andere dag zijn post kwijt.

Anders dan in het Westen, waar hij nog steeds veel aanzien geniet vanwege zijn gedurfde besluit het communistische systeem te ontmantelen, wordt Gorbatsjov in Rusland gezien als de man die het machtige Sovjet-rijk verwoest heeft en de bevolking in armoede heeft gestort. Bij veel democraten heeft hij het verbruid doordat hij naar hun smaak te lang geaarzeld heeft.

Hoewel Gorbatsjov weinig aanhang heeft, kan zijn besluit aan de verkiezingen mee te doen heel nadelig uitpakken voor president Jeltsin en voor Javlinski. Het maakt het gevaar groter dat zij in de eerste ronde elkaar zoveel stemmen zullen afnemen dat ze achter Zjoeganov en de ultra-rechtse politicus Zjirinovski eindigen.

Volgens de jongste opiniepeilingen loopt Jeltsin nog steeds ver achter op Zjoeganov. De communistenleider staat op ruim 20 procent, terwijl Jeltsin en Zjirinovski rond de 10 procent zitten. Javlinski's populariteit lijkt iets te dalen. Hij komt nu na Jeltsin.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden