INTERVIEW

Google hem en je vindt een crimineel

Een boze ex-vrouw, een rancuneuze oud-wethouder, twee lokale partijen die z'n hoofd op het hakblok wilden hebben. Henk Heijman merkte het afgelopen jaar hoe kwetsbaar je bent als burgemeester. Hij stapte op.

Beeld Foto: Marcel van den Bergh

Aan de ogen van Henk Heijman (65) is te zien dat hij nog niet bekomen is van de schok. Op 11 juni nam de voormalige burgemeester van Bussum ontslag. Hij werd beschuldigd van het onjuist declareren van zijn woonkosten. 'De beeldvorming rond zijn persoon' maakte het hem onmogelijk om nog langer te functioneren. Hij was een 'zakkenvuller', een 'sjoemelaar'. Telkens verschenen nieuwe berichten in de media. Dat hij een fiets had gestolen, dat hij iemand had bedreigd.

Een paar weken later pleitte het onderzoeksrapport naar de kwestie, in opdracht van commissaris van de koning Johan Remkes, hem grotendeels vrij. 'De feiten bevestigen niet het beeld van het op grote schaal onrechtmatig ontvangen van vergoedingen.' Wel is Heijman 'slordig' geweest. Hij had meer openheid moeten geven, dan was het zo ver niet gekomen, stelt het onderzoek. Hij had beter moeten beseffen dat een bestuurder onder een vergrootglas ligt, dat elke rimpeling zich tegen hem kan keren.

'Ik heb een zuiver geweten, ik ben vrijgepleit', zegt Heijman. 'Ik ben integer, al ben ik wel slordig geweest.' Maar hij voelt zich beschadigd. Een nieuwe baan vinden, is voor hem een stuk lastiger geworden. 'Wie mij googlet, vindt een crimineel. Mijn tegenstanders hebben hun doel bereikt.'

Een politieke thriller

Hoe heeft het zo ver kunnen komen in Bussum? Het onderzoeksrapport leest als een politieke thriller. Zijn boze ex-vrouw speelt een rol, die contacten heeft met een eveneens rancuneuze voormalige wethouder uit Oost Gelre, de gemeente waar Heijman eerder burgemeester was. Een lokale partij, Hart voor Bussum, loopt voorop in de beschuldigingen. Op de achtergrond speelt de naderende fusie met Naarden en Muiden, die de toch al zwaar verdeelde gemeentepolitiek verder op scherp zet.

Henk Heijman wil 'geen zielig verhaal' vertellen. Hij wil laten zien hoe kwetsbaar een burgemeester is in een tijd dat het nieuws zich steeds sneller verspreidt, onder meer door de opkomst van de sociale media. 'Ik ben nu tussen de wielen geraakt, ik zal niet de eerste en laatste burgemeester zijn die dit overkomt.'

CDA'er Heijman was acht jaar burgemeester in Oost Gelre in de Achterhoek, toen begin 2013 de vacature Bussum voorbijkwam. Die trok hem aan. Als kind had hij er gelogeerd bij familie. Hoe zou het zijn om burgemeester te zijn in een andere cultuur dan die van de Achterhoek, vroeg hij zich af. De vertrouwenscommissie van de gemeenteraad koos hem, unaniem. Op 2 juli 2013 werd hij benoemd.

Anonieme brief

Drie weken voor zijn installatie hadden de Bussumse fractievoorzitters een anonieme brief ontvangen. Daarin werd Heijman flink zwartgemaakt. Hij zou schulden hebben en een spoor van vernieling achter zich laten, waar hij ook kwam. De ex-vrouw van Heijman heeft welhaast zeker meegewerkt aan deze brief, stelt het onderzoeksrapport.

Ondanks de brief ging Heijman welgemoed aan de slag. Aanvankelijk was hij van plan zo snel mogelijk te verhuizen naar Bussum, zegt hij, en er wellicht een huis te kopen. Maar in september 2013 wordt duidelijk dat de fusie met Naarden en Muiden er veel sneller komt dan eerder verwacht. Al per 1 januari 2016 zou de gemeente Bussum worden opgeheven, waarmee Heijman zijn baan zou verliezen. 'Als ik van te voren had geweten dat ik er maar 2,5 jaar burgemeester zou kunnen zijn, had ik überhaupt niet gesolliciteerd', zegt hij nu.

Van een burgemeester wordt verwacht dat hij binnen afzienbare tijd verhuist naar 'zijn' gemeente. Maar dat de fusie er zo snel aankomt, is volgens Heijman een bijzondere omstandigheid. Op 5 juni 2014 brengt hij dit ter sprake in een vergadering met de fractievoorzitters, wat is vastgelegd in de notulen. De griffier schrijft een week later aan de commissaris van de koning Johan Remkes dat de fractievoorzitters het, gezien de onverwachte versnelling van de komende herindeling, niet redelijk vinden om van heer Heijman te verwachten dat hij naar Bussum verhuist.

Henk Heijman als burgemeester van Bussum.Beeld anp

Pijnpunt voor later

Deze brief is ondertekend door de fractievoorzitters, maar is niet vooraf aan hen voorgelegd; een later pijnpunt. Remkes vraagt en krijgt toestemming van minister Plasterk van Binnenlandse Zaken voor de ontheffing van dit zogenoemde woonplaatsvereiste. Uitzonderlijk is dit overigens niet: al eerder hoefde een burgemeester niet te verhuizen vanwege een komende fusie.

Heijman woont tijdens zijn Bussumse burgemeesterschap deels bij zijn zus in Huis ter Heide. 'Ik dacht: dat is in de buurt en goedkoper dan een pension.' Later trekt hij in bij zijn nieuwe vriendin in Baarn. Hij ontvangt pensionkosten, een vergoeding voor tijdelijk verblijf. Ook krijgt hij een reiskostenvergoeding en een maaltijdvergoeding.

Dat Heijman niet duidelijk is geweest over zijn woonsituatie, wordt zijn ondergang. Hoewel hij het niet expliciet zou hebben gezegd, denkt de Bussumse politiek dat hij een koophuis heeft in Oost Gerle. Het is een huurhuis. Wel heeft hij een koophuis in Frankrijk, waar zijn ex woont.

De rel begint

De rel rond de Bussumse burgemeester barst los op 12 mei van dit jaar, met een persbericht van de partij Hart voor Bussum en de Gooise Ouderenpartij. Daarin staat dat Heijman bij zijn aanstelling in Bussum zou hebben gezegd dat hij een koophuis had in Oost Gelre, en dat de gemeente hem alleen daarom extra tijd had gegeven om te verhuizen. En dat nu zou zijn gebleken dat hij onjuiste informatie had verstrekt, de conclusie moest zijn dat hij twee jaar lang ten onrechte vergoedingen had ontvangen.

Op 13 mei schrijft De Telegraaf dat de burgemeester mogelijk tienduizenden euro's aan vergoedingen in eigen zak heeft gestoken. 'Na dat stuk is de lynchpartij begonnen', zegt Heijman. Op 6 juni noemt Youp van 't Hek hem in een column in NRC Handelsblad in één adem met de omstreden FIFA-voorzitter Sepp Blatter. Televisieploegen melden zich aan de deur bij zijn zus. Telkens duiken nieuwe verhalen op, die hem in een kwaad daglicht stellen. Dat hij oud-wethouder Wolterink uit Oost Gelre heeft bedreigd, een fiets heeft gestolen. 'Ik werd een feuilleton, ik was flabbergasted. Het was een heksenjacht.'

Heijman bezweert dat hij nooit iets heeft willen verzwijgen. 'Ik heb het er gewoonweg nooit over gehad. Ik dacht: wie is er in het Gooi nou geïnteresseerd in mijn woonsituatie?' Dat is een foute inschatting geweest, zegt hij nu.

Wat hem het meest wordt kwalijk genomen, is dat Heijman niet meteen heeft verteld dat hij vanaf december 2014 zijn huurhuis in Oost Gelre onderverhuurt. En dat hij in die maanden erna nauwelijks woonlasten heeft, omdat hij toch pensionkosten blijft ontvangen. Daar kon hij, juridisch gezien, aanspraak op blijven maken, concludeert het onderzoeksrapport. Wel had hij vanaf het moment van de onderhuur geen recht meer op de uitgebreide reiskostenvergoeding, maar om een groot ten onrechte ontvangen bedrag gaat het volgens de onderzoeker niet.

Zorgvuldiger

'Ik had zorgvuldiger moeten zijn', beaamt Heijman. Hij had niet goed opgelet, omdat hij naar eigen zeggen druk was met de komende fusie. Door onenigheid daarover waren de verhoudingen in de Bussumse politiek verder verslechterd. Heijman hield commissaris Remkes vanaf eind 2014 op de hoogte van deze verziekte sfeer. In oktober 2014 had hij nog een workshop georganiseerd voor de fractievoorzitters om de onderlinge verhoudingen te verbeteren.

Eind 2014 kreeg Heijman ook de eerste aanwijzingen dat de Gooise Ouderenpartij en Hart voor Bussum bezig waren om zijn doopceel te lichten. 'Het doel was om mij in diskrediet te brengen', zegt hij. 'Zij waren tegen de herindeling en ik was voor. En als zij geen gelijk krijgen, kiezen ze voor de persoonlijke aanval.'

Zijn tegenstanders gingen zelfs op onderzoek uit in zijn geboortedorp Schalkwijk. Dat ontdekte Heijman na een telefoontje van een goede vriend daar, die door de 'onderzoekers' was aangesproken. 'Ze zeiden daar dat ze een biografie over me aan het schrijven waren. Zo boosaardig waren ze bezig.'

Toch heeft het hem verbaasd hoe gemakkelijk deze twee partijen, in samenwerking met zijn oude vijanden, hun doel konden bereiken. Dat veel media publiceren zonder deugdelijk onderzoek en hoe snel verhalen zich verspreiden op internet. Wat hem steekt, is dat 'de constructieve politieke partijen niet om hem heen zijn gaan staan', toen hij zo onder vuur lag. Maar ook veel politici van die partijen hadden moeite hem te vertrouwen, mede doordat Heijman hen niet had verteld dat hij zijn huis had onderverhuurd, blijkt uit het onderzoek.

Weerwoord

Marieke Munneke Smeets, fractievoorzitter Hart voor Bussum: 'Wij hebben met veel mensen, voornamelijk bestuurders, gesproken over de oud-burgemeester Heijman. Het ging ons om zijn bestuurlijke kwaliteiten, waar niet alleen onze fractie vraagtekens bij zet, niet over hem privé. Wij willen hem niet zwartmaken, maar wij zijn kritisch. Wij blijven erbij dat hij heeft gesjoemeld met declaraties en brieven heeft vervalst. Dat is buiten het rapport gehouden, omdat commissaris van de koning Remkes zich daarmee heeft bemoeid.'

Klaagschrift

In de gemeenteraad van 30 juni, na publicatie van het rapport, noemt VVD-fractievoorzitter Alexander Luijten het treurig dat 'er op basis van zulke magere feiten zo veel schade is toegebracht aan de persoon van de oud-burgemeester en aan Bussum'. Maar de partijen Hart voor Bussum en de Gooise Ouderenpartij onderschrijven de conclusie van het onderzoek niet. Vorige week dienden ze een klaagschrift in bij de Accountantskamer over het handelen van onderzoeker Marcel Pheijffer.

Volgens de klagers heeft deze accountant zijn onderzoek naar Heijman laten sturen door de opdrachtgever, de commissaris van de koning Johan Remkes. Pheijffer zou vooringenomen zijn geweest. Remkes antwoordt dat deze 'constant boze' partijen 'moeten stoppen met zeuren'. Het onderzoek is volgens hem naar behoren uitgevoerd en door een meerderheid van de raad aanvaard.

Heijman is niet verbaasd over het klaagschrift, zegt hij. 'Als deze partijen geen gelijk krijgen, gaan ze niet in discussie op basis van inhoudelijke argumenten maar komt er een op de persoon gerichte aanval, zoals nu op Remkes.'

In november zijn er lokale verkiezingen in Bussum, alsook in Naarden en Muiden, voor hun nieuwe fusiegemeente Gooise Meren. 'We willen dat de nieuwe gemeenteraad zijn verantwoordelijkheid neemt', zegt de woordvoerder van Remkes.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden