Nieuws Slimme speakers

Google en Apple stoppen met ‘afluisteren’ slimme luidsprekers: dit is er aan de hand

Na een golf van kritiek laten Apple en Google hun medewerkers niet meer meeluisteren naar opnames die worden gemaakt via mobieltjes en slimme luidsprekers. Dat wil zeggen: voorlopig. Google schort deze praktijk drie maanden op in de Europese Unie, Apple stopt er voorlopig wereldwijd helemaal mee.

De Google Home, een slimme speaker van Google Beeld Future via Getty Images

Wacht even, lieten Apple en Google gebruikers afluisteren?

Ja, en Amazon ook, zo bleek afgelopen weken; de ene na de andere klokkenluider klopte aan bij de media. Het gaat om de ‘digitale assistenten’ van deze drie bedrijven, zoals Siri van Apple. Zij beantwoorden vragen of voeren gesproken commando’s uit die je opgeeft via de telefoon of slimme luidsprekers. Die luidsprekers zijn voorzien van een microfoon en kunnen daardoor de gebruiker verstaan. Ze maken het mogelijk om apparaten in huis, van lampen tot thermostaat, met de stem te bedienen: ‘Oké Google, zet de verwarming op 20 graden.’

De audio-opnames van de vragen en commando's gaan naar de moederbedrijven, zoals in de voorwaarden beschreven. Wat er niet bij staat, is dat een klein deel wordt beluisterd, getranscribeerd en geanalyseerd door echte mensen in plaats van computers: medewerkers van de techbedrijven zelf, of van ingehuurde bedrijven. Dit geldt ook voor Nederlandstalige opnamen, meldden Nu.nl en de Vlaamse omroep VRT. Zij kregen opnamen in handen van respectievelijk Apple en Google.

Waarom doet dit zoveel stof opwaaien?

Zakendeals, gesprekken tussen arts en patiënt, stelletjes die seks hebben: het zou allemaal te horen zijn voor de mensen die de opnames moeten transcriberen. Ook bij minder intieme opnames vinden velen het een ongemakkelijk idee dat een onbekende kan meeluisteren. Zeker omdat digitale assistenten – die pas beginnen met opnemen na een commando, zoals ‘hey Siri’ – nogal eens ten onrechte denken dat ze worden aangeroepen. Dan maken ze opnamen zonder dat gebruikers het doorhebben.

De techbedrijven zeggen dat de opnamen niet terug te voeren zijn op individuen. Maar medewerkers van Amazon toonden nieuwsdienst Bloomberg dat ze bij locatiegegevens konden die bij opnames hoorden. En in de pakweg duizend Nederlandstalige geluidsfragmenten die VRT beluisterde, werden meermaals huisadressen genoemd. De Vlaamse omroep kon in die gevallen probleemloos de desbetreffende persoon opsporen en liet de verbaasde gebruiker de opnames van zichzelf horen.

Wat moeten bedrijven eigenlijk met die uitgetikte opnamen?

Naar eigen zeggen zijn die belangrijk om het taalbegrip van hun digitale assistenten verbeteren. Om ervoor te zorgen dat die begrijpen wat er van ze wordt gevraagd, zijn veel trainingsdata nodig. Die trainingsdata leveren de gebruikers zelf, door tegen de digitale assistenten te praten. Menselijke medewerkers noteren de woorden die de kunstmatige intelligentie niet goed verstaat en voegen die toe aan de computer, zodat de assistent ze in het vervolg beter oppikt.

Niet voor niets zijn assistenten veel beter in Engels dan in Nederlands: daarvan zijn veel meer data beschikbaar. De bedrijven zeggen dat ze de opnames overigens niet gebruiken voor advertentie-doeleinden.

Hoe reageren de bedrijven op de kritiek?

Apple, dat zich juist wil onderscheiden van zijn concurrenten met privacyvriendelijkheid, gaat het transcriptie-proces evalueren en stopt er tot die tijd mee, bevestigt een woordvoerder. Verder is het bedrijf van plan gebruikers te laten kiezen of hun opnames gebruikt mogen worden voor menselijke beoordelingen of niet.

Ook Google schort het meeluisteren op ‘nadat er Nederlandstalige audiofragmenten waren gelekt’, staat in een verklaring. Tegen een Duitse privacytoezichthouder zei het bedrijf dat het om ten minste drie maanden gaat, binnen de Europese Unie. Het bedrijf wil gebruikers in de toekomst duidelijker maken wat het met gegevens doet om spraaktechnologie te verbeteren.

Amazon, wiens spraakassistent Alexa overigens geen Nederlands spreekt, heeft niet aangekondigd te stoppen met het transcriberen. Wel zegt het, net als de andere bedrijven, dat medewerkers een geheimhoudingsplicht hebben en niet in staat moeten zijn opnames te herleiden naar individuen.

Meer over de privacyperikelen bij techbedrijven

Nu onderzoeken en boetes zich opstapelen is duidelijk dat de techjongens van Silicon Valley niet meer overal mee wegkomt. Wat betekent dat precies? En hoe nu verder? 

Incident, excuses en (gebroken) beloften: het is de rode draad in de historie van Facebook. Een overzicht van de belangrijkste schandalen en de vele sorry's van Zuckerberg.

De politie waarschuwde voor het immens populaire FaceApp. En ging daarmee flink de mist in, schrijft techredacteur Laurens Verhagen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden