Nieuwsdata

Google brengt onze bewegingen in kaart en LUMC lanceert app

Google schiet overheden te hulp die op zoek zijn naar meer data. Via de locatiegegevens van ingelogde gebruikers brengt het bedrijf in kaart hoe Nederlanders bewegen. Ondertussen komt het Leids UMC met een app.

De corona-app van het LUMCBeeld LUMC

65 procent minder bezoek aan musea, restaurants, cafés en dergelijke; 68 procent minder aan ov-plekken en 35 procent minder op het werk: Google heeft voor het eerst gegevens vrijgegeven over Nederlandse bewegingen in de coronacrisis in vergelijking met de tijd ervoor. Deze eerste meting was van afgelopen zondag. 

Wie een Google-account heeft op zijn mobiele telefoon – sowieso iedereen met een Android – geeft constant  informatie over waar hij of zij zich bevindt. Google belooft alleen de data te gebruiken van mensen die in de instellingen het delen van de locatiegeschiedenis aan hebben staan. Standaard staat deze instelling op ‘uit’.

Ook per provincie

Google gaat deze informatie nu gebruiken – op verzoek van overheden – in de coronacrisis. Overheden kunnen hun voordeel namelijk doen met locatiedata van zijn inwoners, om zo een beter beeld te krijgen hoe zij zich bewegen. Het bedrijf heeft vrijdag zijn eerste rapporten vrijgegeven, beschikbaar voor 131 landen. Voor ons land zijn ook de gegevens per provincie beschikbaar.

Vervolgens kijkt Google naar verschillende categorieën, zoals parken, openbaar vervoer of apotheken. Op die manier hoopt het techbedrijven trends door de tijd in kaart te brengen op basis van geografische gegevens.

De eerste gegevens van Nederland, gemeten op zondag 29 maartBeeld Google

Anoniem

Google benadrukt dat het om ‘geaggregeerde, geanonimiseerde gegevens’ gaat die op geen enkele manier zijn te herleiden tot individuele gebruikers. ‘Om de privacy van mensen te beschermen, wordt er op geen enkel moment persoonlijk identificeerbare informatie, zoals de locatie, contacten of beweging van een individu beschikbaar gesteld’, schrijft het in zijn blog. Om te voorkomen dat dit wel zou kunnen gebeuren, wordt aan de verzamelde data een kunstmatige ruis toegevoegd.

Overheden kunnen sowieso niets met de data op individueel niveau: de rapporten zijn alleen als pdf beschikbaar. Maar ook de technici van Google zelf kunnen dat niet, stelt het bedrijf.

Privacy

Google komt met dit plan tegemoet aan de eerdere oproep van eurocommissaris Thierry Breton aan telecomproviders om de locatiedata van hun gebruikers te delen met overheden. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) stak woensdag echter een stokje voor zulke plannen.

Het gebruik van locatiegegevens om de overheid te helpen in de strijd tegen het coronavirus kan alleen als daar een wettelijke regeling voor komt, zegt de toezichthouder. Volgens de autoriteit zijn locatiegegevens ‘nooit helemaal anoniem’.

Telecomdata

‘Wie weet waar iemand woont of werkt en die gegevens combineert met de ‘geanonimiseerde’ locatiegegevens van heel veel mensen, kan met die combinatie achterhalen wie bij welke locatiegegevens hoort’, stelt de AP. Deze uitspraak gaat niet over Google, maar specifiek over de telecomdata, zoals die door Vodafone, KPN of T-Mobile worden verzameld.

Of de publicaties die Google nu uitgeeft rechtmatig zijn of niet, kan de toezichthouder nog niet met zekerheid zeggen. ‘Dat hangt af van de vraag of ze de gegevens van mensen die Google volgt honderd procent geanonimiseerd zijn of niet. Op het eerste gezicht lijkt het alsof Google dat heeft gedaan.’ 

Wel is het volgens de AP ‘serieuze twijfels’ of Google de locatiegegevens van zijn gebruikers wel rechtmatig heeft verkregen. ‘Als dat niet zo is, dan zijn ook de publicaties zoals Google die nu doet wel problematisch', stelt de AP.  Sinds begin dit jaar doet de Ierse privacytoezichthouder onderzoek naar de wijze waarop Google de locatiegegevens waarop deze publicaties zijn gebaseerd heeft verkregen. Dat gaat dus om de vraag of mensen wisten waar ze precies toestemming voor gaven.

Corona-app

Een andere methode om actuele gegevens te verzamelen, is om dit via een app te doen die Nederlanders vrijwillig downloaden. Het nadeel is dat lang niet iedereen dat zal doen, maar het voordeel is dat er meer specifieke gegevens kunnen worden gevraagd over de gezondheid.

Er waren al wat initiatieven, maar voor het eerst heeft nu in Nederland een publieke instelling zo’n app gelanceerd. Het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) heeft de primeur. Met de app COVID Radar wil het LUMC gegevens over klachten en gedrag van mensen verzamelen. ‘Hiermee willen onderzoekers meer zicht krijgen op hoe de epidemie zich ontwikkelt, wie er grotere risico’s loopt, wat het effect van social distancing is en waar en wanneer we een zorgvraag kunnen verwachten’, stelt het ziekenhuis.

Vijftien vragen

De gebruiker vult regelmatig, bij voorkeur dagelijks, een vragenlijst in met in totaal vijftien vragen over zijn gezondheid en gedrag. Vervolgens is op een kaart per postcodegebied te zien wat de antwoorden van de deelnemers zijn over tijd.

Het LUMC zal de gegevens gebruiken om zicht te krijgen op verspreiding en context in de eigen regio. De dataset met landelijke gegevens is daarnaast beschikbaar voor andere medische instanties en onderzoekscentra.

Alle informatie wordt vertrouwelijk behandeld, belooft het ziekenhuis. Deze gegevens worden veilig opgeslagen in Nederland en voor een periode van maximaal vijf jaar bewaard.

Een groep van 130 Europese experts wil een app voor smartphones ontwikkelen die bijhoudt waar mobiele telefoons zich bevinden. 

Nederlandse app-makers zijn klaar voor corona-app. Maar de overheid hapt niet. 

Apps kunnen helpen de coronacrisis te bezweren, helpt dit privacy om zeep

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden